* * *

                     JARDINS DES TUILERIES

     Là vườn cổ nhất và rộng nhất của Paris.

       Từ thế kỷ thứ XII, khu đất rộng lớn này bị chiếm lĩnh bởi các xưởng làm ngói và vùng này có nhiều đất sét, vì vậy vườn được xây dựng trên đó được gọi là Jardin des Tuileries. Ở đây trước kia cũng là nơi đổ rác công cộng.

       Năm 1564, Catherine de Medicis,bị quyến rũ bởi nơi chốn này, đã mua lại khu đất và bắt đầu phát triển một đồ án quy hoạch đô thị và xây dựng Cung Điện Tuileries (Palais des Tuileries) « ở giữa một khu vườn Florentin được quy hoạch phỏng theo những khu vườn thời trung cổ.Những cuộc tiếp tân xa hoa đã diễn ra tại đây tạo cơ hội cho những người có quyền lực thời đó biểu dương uy quyền của mình ». Một thế kỷ sau năm 1649 André Le Notre, nhà sáng tạo những khu vườn hoàng già ở Versailles, Marly, Saint-Cloud và Saint Germain, được vua Louis XIV giao trách nhiệm vẽ lại khu vườn. Chính Le Notre cũng đã thiết kế các công viên ở Versailles, Chantilly và Chateau Vaux-le-Vicompte. Nhà vua cho phép « những người lương thiện » được dạo chơi ở khu vườn này và Jardin des Tuileries đã trở thành công viên đầu tiên của Paris. Dưới thời Louis XV,vài bức tượng điêu khắc từ công viên Marly (trong đó có những con ngựa nổi tiếng) đến trang trí những lối đi thanh lịch của khu vườn, sau đó là những tác phẩm điêu khắc khác đến từ những vườn cổ hoàng gia.                                                                                                        

      Lễ hội hoàng gia và các biến cố dân gian nối tiếp nhau diễn ra tại đây.Trong thời kỳ Cách Mạng Pháp,Palais des Tuileries trở nên chổ ở của Hoàng Gia và vào năm 1792 đã bị tấn công bởi những đám đông nổi dậy giận dữ. Chính Marie Antoinette trong khi tìm cách trốn khỏi Paris đã bị lạc trong các con đường nhỏ của khu phố này do đó bị trễ hẹn và bị bắt ở Varennes. Điện Tuileries bị phá hủy một phần do đám cháy xảy ra lúc xung đột với Công xã năm 1871 và bị san bằng năm 1883,để lại một khu vườn rộng, được làm lớn lên sau đó lúc xây dựng Jardin du Carrousel.

      Jardin des Tuileries về sau đã phải cần đến 6 năm (1991-1996) để được biến đổi hoàn toàn và có được bộ mặt trẻ trung mới. Mỗi năm có 125.000 cây được trồng bởi các thợ làm vườn của khu vực. Nước tưới cây được mang lại từ kênh đào Ourcq bắt nguồn từ sông Aisne, cách Paris 80 km nhờ một máy bơm có áp lực mạnh.

         ARC DE TRIOMPHE DU CARROUSEL

     Arc de Triomphe de Carrousel nằm trên Place de Carrousel,phía tây của Điện Louvre. Khải hoàn môn được dựng lên đề tỏ lòng cảm phục Đại Quân của Napoléon Bonaparte từ năm 1807 đến 1809. Phỏng theo khải hoàn môn la mã Septine Sévère. Khải Hoàn Môn Carrousel được xây dựng từ năm 1806 đến 1808 theo các họa đồ của Percier và Fontaine nhằm ca ngợi chiến thắng của quân đội Pháp ở Austerlitz trong chiến dịch 1805.Trên mái bằng của Cung khải hoàn là xe tứ mã bằng đồng thau.Cỗ ngựa này được quân đội Pháp lấy từ Basilique de Saint Marc ở Venise mang về năm 1798 sau chiến dịch thắng lợi ở Bắc Ý.

            MUSEE DE LOUVRE

Viện Bảo Tàng Louvre khởi đầu chỉ là một pháo đài (forteresse) do vua Philippe Auguste trước khi lên đường tham gia cuộc Thập Tự Chinh, đã ra lệnh xây dựng năm 1190 nhằm mục đích để bảo vệ hữu ngạn thành phố Paris chống lại những cuộc đột kích của quân Vikings. Vào thế kỷ XIV vua Charles V cải tạo Louvre thành chỗ ở của hoàng gia.

Dưới triều vua François Đệ Nhất, nhà vua quyết định phá hủy một phần của pháo đài cổ và xây dựng trên đó một cung điện theo kiến trúc thời Phục Hưng. Bộ sưu tập đầu tiên của Viện Bảo Tàng Louvre là do vua François đệ nhất (1515-1547) thu thập được.Nhà vua say mê nghệ thuật Ý và đã tậu được bức tranh La Joconde do Léonard de Vinci vẽ vào năm 1504.  

Đây là bức tranh chân dung của một nữ quý tộc người Florence, Mona Lisa mà nụ cười nổi tiếng của bà vẫn còn tiếp tục gây không biết bao nhiều là lời bình luận. Rồi thì Catherine de Medicis,sau khi chồng là vua Henry II mất năm 1559 đã ra lệnh xây dựng một cung điện thứ hai là Điện Tuileries (Palais des Tuileries) mà bà muốn nối với Điện Louvre bởi một lối đi có mái che. Vào năm 1594, vua Henry IV quyết định biến Louvre thành nơi biểu tượng cho nền quân chủ.

      Các công trình làm đẹp và mở rộng được tiếp tục theo đuổi dưới các triều đại Louis XIII và Louis XIV mặc dầu sau đó vua Louis XIV dời triều đình từ Paris về Versailles.

     Ngày 10/8/1793, Viện Bảo Tàng Nghệ Thuật Trung Ương được khánh thành ở Louvre. Chính Napoléon Đệ Nhất và Đệ Tam đã hoàn thành công trình xây dựng đền nghệ thuật này.Viện bảo tàng không ngừng được làm phong phú bởi các chiến lợi phẩm thu được do các chiến thắng của Napoléon.

     Nhưng năm 1871, Palais des Tuileries bị đốt cháy bởi sự nổi dậy của Công xã nhưng điện Louvre và bộ sưu tập do phép lạ đã thoát khỏi sự đốt cháy này. Năm 1981 dự án Grand Louvre được phát động bởi François Mitterand và được hoàn thành năm 1998.Những công trình trùng tu và tái cơ cấu đã thật sự làm thay đối bộ mặt của viện bảo tàng.

Kim tự tháp bằng thủy tinh (Pyramide để verre),công trình sáng tạo của Ieoh Ming Pei, được khánh thành năm 1989,tạo nên không gian và ánh sáng, nằm ở trung tâm của Cour de Napoléon,chiếu sáng lối vào chính của một trong những viện bảo tàng lớn nhất thế giới. François Mitterand quyết định rằng Palais du Louvre sẽ hoàn toàn dành cho văn hoá và nghệ thuật. Viện bảo tàng Louvre có bộ sưu tập các tác phẩm hội họa Châu Âu (1200-1850) hoàn hảo hơn bộ sưu tập các điêu khắc. Những cổ vật (antiquités) của Điện Louvre (Đông phương, Ai cập, Hy lạp, La mã) tạo nên một tổng thể vô tiền khoán hậu trên thế giới.

       LEONARD DE VINCI VÀ LA JOCONDE

          Sinh ở Vinci (Ý) trong một gia đình khá giả, Léonard de Vinci là khuôn mẫu của thiên tài thời Phục Hưng. Ông vừa là họa sĩ vừa là nhà khoa học. Léonard de Vinci(1452-1519) trước hết học nghề trong một xưởng vẽ của nghệ nhân Florentin Andrea del Verrochio. Sau đó ông phục vụ cho công tước Milan với tư cách kiến trúc sư và kỹ sư quân sự.Trong thời kỳ này ông đã vẽ la Cène (1495).

Trở lại Florence, ông phục vụ cho César Borgia với tư cách kiến trúc sư. Vào thời kỳ đó,ông thực hiện bức chân dung nổi tiếng của Mona Lisa (1503-1506), được biết dưới tên La Joconde (lấy theo tên của chồng là Francesco del Giocondo).

Kiệt tác này,đặc biệt là nụ cười bí hiểm của người thiếu nữ, phản ánh tài năng bậc thầy của nghệ nhân hai kỹ thuật này: sáng và tối, tương phản giữa ánh sáng và bóng tối, sự chuyển tiếp tinh tế giữa các màu sắc. La Joconde là tuyệt đỉnh của tài năng đa dạng của ông. Sau khi vẽ xong bức chân dung này Léonard de Vinci đã không ký bán và đã không trao lại cho hai vợ chồng Giocondo đã đứng đơn đặt hàng. Ông giữ bức họa này và từ đó ông không khi nào rời nó nữa. Trở nên tác phẩm được ưa thích nhất, đi đâu Léonard cũng mang theo cùng bức tranh nổi tiếng này.

Năm 1516, vua François đệ nhất mời Léonard de Vinci sang Pháp và giao cho ông lâu dài Cloux, gần Amboise. Lúc đến Pháp Léonard de Vinci dĩ nhiên  đã mang theo bức tranh La Joconde. Nhưng rồi ông đã qua đời 3 năm sau đó trong vòng tay của nhà vua. Vào lúc Léonard de Vinci mất năm 1519, bức tranh La Joconde đã thuộc về bộ sưu tập của vua François đệ nhất.

                             TÌNH YÊU NGANG TRÁI

                        HENRI II và DIANE DE POITIERS

Nếu những chữ đầu của tên nhà vua Henri II (1547-1559) và của hoàng hậu Catherine de Médicis, được khắc trên cánh nam của Cour Carré của Điện Louvre, tưởng như chứng tỏ sự toàn tâm toàn ý giữa nhà vua và hoàng hậu, thì trên thực tế các chữ đầu này lại thể hiện sự gắn bó sâu xa của vua Henri II đối với tình nhân của nhà vua là Diane de Poitiers, lớn hơn ông 20 tuổi.

Thật vậy, hai chữ C ôm vào chữ H phải được đọc như là hai chữ D. Không có chút quyền lực cho đến khi chồng tử nạn,hoàng hậu Catherine de Médicis sau đó phục thù bằng cách trục xuất Diane de Poitiers ra khỏi lâu đài Chenonceau yêu mến của bà trong thung lũng sông Loire.

                             CATHERINE DE MEDICIS (1519-1589)  

        Hoàng hậu nước Pháp. Nhiếp chính vào đầu triều đại Charles IX, bà cố gắng trong suốt 30 năm bình định vương quốc bị xâu xé bởi các cuộc chiến tranh tôn giáo.Là con gái của Laurent II de Médicis,công tước Urbino, bà kết hôn với vua Henri II năm bà tròn 14 tuổi và có 10 người con với nhà vua. Trong thời kỳ chồng cầm quyền bà bị lu mờ bởi Diane de Poitiers, sủng ái của nhà vua.

Tuy vậy bà đã bắt đầu học hỏi về chính trị. Góa chồng năm 40 tuổi, và được bổ nhiệm làm nhiếp chính khi Charles IX lên ngôi, bà đã nhanh chóng tỏ ra có tài nang về chính trị. Ảnh hưởng cua bà bị suy giảm dưới triều đại Henri III. Là nhà Mạnh thường quân của nghệ thuật, bà đã quyết định xây dựng Điện Louvre mới và Palais des Tuileries Lúc mất bà được chôn ở Saint-Denis, bên cạnh Henri II.

                            DIANE DE POITIERS (1499-1566)

     Vào tuổi 15, Diane de Poitiers đã có một sắc đẹp lộng lẫy. Sinh năm 1499, bà kết hôn với Louis de Brézé hơn bà đến 40 tuổi! Bà là thị nữ (dame d’honneur) của Eléonore de Habsbourg (hoàng hậu) và do đó gần gủi với vua François Đệ Nhất và trở thành nhân tình của nhà vua. Bà vẫn là nhân tình của vị vua này cho đến lúc ông ta mất vì bệnh lao năm 1547.

Tuy nhiên, bà không những chỉ là nhân tình của vua François đệ nhất, mà cũng còn là người yêu của thái tử Henri II! Ông phong bà làm nữ công tước và tặng bà lâu dài Chenonceau! Quan hệ tình ái giữa Henri II và Diane de Poitiers đã làm Catherine de Médicis (vợ của Henri II và hoàng hậu tương lai) giận dữ. Cuộc tình dan díu này kéo dài cho đến ngày định mệnh tháng 6 năm 1559. Ngày đó trong một cuộc thi đấu vua Henri II đã bị tử thương.

       Nữ công tước Valentinois, nhân tình và ái phi của vua Henri II, Diane de Poitiers có một ảnh hưởng rất lớn đối với nhà vua. Bà là nhà Mạnh thuờng quân của nghệ thuật. Góa chồng năm 32 tuổi, bà trở thành nhân tình của nhà vua tương lai Henri II vào năm 1536. Lúc đó Henri II nhỏ thua bà 19 tuổi.

     Khi Henri II lên ngôi vua bà trở thành toàn quyền, bắt lưu đày tình địch của mình là nữ công tước Etampes (ái phi cua vua François I), bắt Cathérine de Médicis (vợ vua) phải khuất phục và đòi nhà vua đàn áp thẳng tay những người theo đạo Tin Lành. Sau khi nhà vua mất bà rút về ở tại lâu đài Anet.

                     NHỮNG BÍ QUYẾT VỀ VẺ ĐẸP CỦA DIANE DE POITIERS

        Diane de Poitiers có một vẻ đẹp lộng lẫy, vẫn còn tươi mát ở tuổi 70 không khác gì tuổi 15. Các nhà quan sát đương thời đã nhận xét như vậy.Vậy đâu là bí quyết của vẻ đẹp rực rỡ này? Có lẽ là nhờ bà biết tuân thủ vệ sinh trong cuộc sống: lên giường ngủ lúc 8 giờ tối, bà dậy lúc 6 giờ sáng, tắm nước lạnh buốt, uống nước sirop có chất vàng, rồi bắt đầu cưỡi ngựa đi săn đến tận tận cuối rừng. Lúc trở về bà đánh một giấc ngủ trưa, ăn một bữa ăn nhẹ rồi tập thể dục rất nhiều lần với những bài tập đa dạng.

 

                             Đại Linh