♠ www.motgoctroi.com mến chào bạn     

Bắt đầu thao thức?

Lữ Giang

Trong cuộc phỏng vấn ngày 30.8.2010, đài BBC có hỏi Linh mục Nguyễn Văn Lý về đường lối đấu tranh như sau:

BBC: Trong một cuộc phỏng vấn với BBC sau khi ra tù, ông đã gây tranh cãi khi nói rằng cần có đường hướng sát thực để đấu tranh, chứ không thì thà rằng cứ để Đảng Cộng sản lãnh đạo còn hơn các quốc gia rối ren như Thái Lan hay Philippines. Thưa, hàm ý của ông là như thế nào ạ?

LM Nguyễn Văn Lý: “Vâng, cái cần nhất là phải tìm ra nguyên nhân tại sao những người cộng sản không đưa đến hòa bình an vui cho dân tộc Việt Nam. Rồi chính những người của phe quốc gia trong hơn 35 năm nay cũng gần như bất lực, không tìm ra được con đường nào để giải quyết các vấn đề đạo đức, hòa bình, công lý, dân chủ cho Việt Nam.

“Vấn đề này phải được trả lời một cách sâu sắc. Cần phải có một con đường hết sức cụ thể, rõ ràng để toàn dân yên tâm thì mới thành công. Và để góp phần vào việc này, tôi sẽ phổ biến tài liệu về các ưu tiên và lộ trình của người chiến sỹ dân chủ hòa bình của Việt Nam, hy vọng sẽ có đóng góp của các cao nhân và nhà chuyên môn để tìm ra một lộ trình giải thể cho Đảng CSVN, vì chính trong nội bộ Đảng cũng có một bộ phận họ muốn chấm dứt chế độ độc quyền - độc tài này.

“Nhưng khi mình tìm chưa ra, mà có thể dẫn đến lộn xộn đổ máu, thì thà mà cứ để nguyên, tuy có tham nhũng và bất công nhưng còn ít đổ máu và còn tương đối có trật tự.”

Tưởng cần nhắc lại câu hỏi của đài BBC và câu trả lời của LM Lý ngày 16.3.2010 như sau:

BBC: Các ưu tiên của linh mục hiện giờ là gì, thưa ông?

Linh mục Nguyễn Văn Lý: “Ưu tiên hàng đầu của tôi có lẽ là việc điều trị bệnh theo ý nguyện của giáo hội và gia đình. Còn lý tưởng của tôi thì tôi vẫn theo.

“Thực tế công việc thế nào thì tôi còn phải suy nghĩ, tập hợp thêm dữ liệu, tiếp cận cuộc sống xã hội để mà có thể quyết định.

“Nhưng tôi nghĩ quan trọng là phải nghiêm túc suy nghĩ, công việc hiện nay phải được hướng dẫn bởi một lãnh tụ tài đức vẹn toàn. Phải có một học thuyết đủ sức thay thế chủ nghĩa Marx - Lenin, có đường hướng sát thực tế để người ta nhìn vào mà hy vọng rằng con đường ấy, tổ chức ấy sẽ làm cho Việt Nam ổn định hơn Indonesia, Thái Lan, Philippines. Nếu chúng ta ảo tưởng thì sẽ thất bại.

“Bao nhiêu người có tâm huyết, muốn thay đổi, nhưng thay đổi thế nào? Nếu thay đổi mà tình hình xấu hơn cả Thái Lan, Indonesia, Philippines, thì thà cứ để yên cho Đảng Cộng sản đang còn giúp cho Việt Nam cũng có một vị trí trong cộng đồng Asean.

“Muốn để Việt Nam huy hoàng hơn, thăng tiến hơn, đạo đức hơn, có nền tảng vững chắc hơn thì tổ chức ấy phải hội đủ nhiều điều kiện lắm. Nếu như không, cũng chỉ mơ tưởng với nhau vậy thôi còn trong thực tế, không thể thành công”.

Qua hai câu trả lời nói trên, chúng ta có thể tóm lược cách nhìn của LM Nguyễn Văn Lý vào ba điểm chính sau đây:

1.- Người cộng sản không đưa đến hoà bình an vui cho dân tộc, còn phe quốc gia gần như bất lực,  không tìm ra được con đường giải quyết các vấn đề cho Việt Nam.

2.- Việt Nam phải được hướng dẫn bởi một lãnh tụ tài đức vẹn toàn, và phải có một học thuyết đủ sức thay thế chủ nghĩa Marx – Lenin.

3.- Nếu thay đổi mà tình hình xấu hơn cả Thái Lan, Indonesia, Philippines, thì thà cứ để yên cho Đảng Cộng sản đang còn giúp cho Việt Nam cũng có một vị trí trong cộng đồng Asean.

Quan điểm này bị phản ứng khá nặng nề. Trong bài “LM Nguyễn Văn Lý: Lãnh Tụ, Chủ Thuyết, Ổn Định, Tổ Chức” được đăng trên Việt Báo tại Orange County ngày 10.4.2010 và nhiều websites khác, ông Ngô Văn Hiếu đã đặt ra những câu hỏi như sau:

(Đó) Là quan điểm cá nhân hay của các tổ chức chính trị của ông? Ông có bị đe dọa hay tâm trí bất thường? Có phù hợp với chủ trương trước đây của ông? Phê bình ông là xây dựng hay phá hoại? Ông Hiếu cho rằng “Các quan điểm nêu trên có thể bị CSVN dùng làm luận điệu biện bạch để kéo dài nền độc tài đảng trị”. Một số người khác đã tố cáo LM Lý là trở cờ, biến chất, bị tẩy nảo...

Nếu đứng trên lập trường “chống cộng giáo khoa thư” mà phê phán thì những nhận định như thế không có gì đáng ngạc nhiên. Nhưng có lẽ chúng ta nên nhìn vấn đề một cách khách quan hơn để từ đó rút ra một vài bài học.

CỘNG SẢN, QUỐC GIA ĐỀU THẤT BẠI

Về nhận định cộng sản và quốc gia đếu thất bại, Linh mục Lý đã nói đúng.

Tiến Sĩ Trần Mạnh Hảo cho rằng Việt Nam không còn theo chủ nghĩa cộng sản nữa mà theo chủ nghĩa tư bản, nhưng khác với ở Mỹ, chủ nghĩa tư bản ở Việt Nam hiện nay là chủ nghĩa tư bản hoang dã. Nhận định này đúng. Nước Nga hiện nay cũng không còn theo chủ nghĩa cộng sản và đang đẩy mạnh sự đổi mới. Nhưng ông Vladimir Ryzhkov, cựu nghị sĩ thuộc phe đối lập, phàn nàn rằng bốn trụ cột thực sự của chương trình hiện đại hóa của Nga là "sự ảo tưởng, thiếu hiệu quả, không ổn định và không có khả năng".

Còn Tổng Thống Nga Dmitry Medvedev nói: “Các quan chức tham nhũng... không muốn sự phát triển và lo sợ về điều đó. Nhưng tương lai không thuộc về họ - nó thuộc về chúng ta. Chúng ta sẽ khắc phục được tình trạng lạc hậu và tệ tham nhũng".

Tình trạng của Việt Nam cũng thế thôi. Nhưng nước Nga có thể khắc phục được, còn Việt Nam khó tiến lên ngang với Đại Hàn, Đài Loan hay Singapore, một phần vì tàn dư của quá khứ còn quá nặng nề, phần khác vì bản chất của người Việt vốn chỉ lo mưu lợi cá nhân.

LM Nguyễn Văn Lý chê “người quốc gia” tức người Việt chống cộng ở hải ngại “gần như bất lực”. Điều đó cũng dễ hiểu. Đại Tá Trương Như Phùng than phiền “ngưòi Quốc Gia biến Cộng Đồng như Nồi Cháo Heo”, còn chúng tôi nói thêm: Một tập thể chống cộng không có lãnh đạo, không có chiến lược, không có chiến thuật, không có kề hoạch, lấy “biểu dương khí thế” làm mục tiêu chính, lấy tuyên ngôn tuyên cáo và nón cối làm công cụ đấu tranh, và ai cũng là lãnh tụ, ai cũng là cộng sản nằm vùng..., đi tới tình trạng nói trên là chuyện đương nhiên.

Linh mục Nguyễn Văn Lý quên rằng khi VNCH còn, có chính phủ, quân đội thiện chiến, có vũ khi hùng mạnh... mà Mỹ có để cho “người quốc gia” quyết định vận mệnh của mình đâu? Huống chi đây là nước Mỹ.

THỜI ĐẠI CỦA CHỦ THUYẾT ĐÃ HẾT

Trong chiến tranh Việt Nam, miền Bắc theo chủ nghĩa cộng sản, còn miền Nam không theo chủ nghĩa nào. Khi ông Diệm lên cầm quyền, Hoa Kỳ muốn ông Diệm mô phỏng theo chế độ của Đài Loan để có một chính quyền mạnh và chiến thắng Cộng Sản.

Đài Loan do Trung Hoa Quốc Dân Đảng cầm quyền và theo chủ nghĩa Tam Dân. Tại miền Nam lúc đó có hai đảng chính là Đại Việt và Việt Nam Quốc Dân Đảng. Ngoài ra còn có các lực lượng chính trị của các giáo phái. Do đó, tiến tới chể độc độc đảng như Đài Loan sẽ gặp nhiều khó khăn. Nhưng cuối cùng ông Ngô Đình Nhu cũng phải chiều theo Mỹ, thành lập một đảng lấy tên là Cần Lao Nhân Vị Cách Mạng Đảng (Revolutionary Personalist Labor Party), thường được gọi tắt là Đảng Cần Lao, và đưa ra thuyết nhân vị (personalism) làm kim chỉ nam. Thuyết này dựa theo học thuyết của Emmanuel Mournier (1905 – 1950), chủ trương khai hóa con người toàn diện nhắm mục tiêu tối hậu là làm cho mỗi cá nhân có thể sống như một con người. Bản điều lệ của Đảng được gởi cho Bộ Ngoại Giao Mỹ phê chuẩn trước khi áp dụng.

Tuy nhiên, việc hình thành một chế độ độc đảng như Trung Hoa Dân Quốc gặp nhiều khó khăn. Còn thuyết nhân vị mới chỉ là một ý niệm, chưa được biến thành một chủ nghĩa như Léninism, Stalinism hay Maoism nên không có giá trị thực dụng. Ngoài ra, một vài viên chức Mỹ còn chống lại chủ trương của Bộ Ngoại Giao như Tướng Lansdale, Đại Sứ Durbrow, họ đòi phải phá bỏ Đảng Cần Lao, nên ông Diệm không làm ăn gì được. Cuối cùng Mỹ tổ chức lật đổ và giết ông Diệm để đưa quân vào.

Tôi nhớ lại, năm 1968 tôi có đến tham dự một cuộc hội thảo tại American University ở Washinton DC. Vì đề tài là “Nước Mỹ đang trải qua một cuộc cách mạng không đẩm máu”, tôi có hỏi thuyết trình viên rằng cuộc cách mạng này dựa theo chủ thuyết nào. Ông ta trả lời rằng chúng tôi không dựa theo một chủ thuyết nào hết. Chúng tôi chỉ đưa ra những dự phóng xem thế giới và nước Mỹ sẽ phải tiến tới như thế nào trong 10, 20  năm tới, rồi đưa ra các phương thức có thể áp dụng để đạt những mục tiêu tốt nhất. Nếu diễn biến của tình hình có những thay đổi, chúng tôi sẽ điều chỉnh lại cho phù hợp.

Thì ra người Mỹ theo chủ trương “tùy cơ ứng biến” nên thời nào họ cũng lãnh đạo thế giới, còn “người Việt quốc gia” chủ trương “trước sau như một” nên miền Nam mất và bị bỏ lại đàng sau.

Thời đại của chủ thuyết đã hết rồi. Người cộng sản cũng đã phải bỏ chủ nghĩa cộng sản để đi kịp với thời đại, không lẽ chúng ta đi lùi sao?

CỨ ĐỂ NGUYÊN CÒN ÍT ĐỔ MÁU?

LM Lý bảo rằng “khi mình tìm chưa ra (hướng đi), mà có thể dẫn đến lộn xộn đổ máu, thì thà mà cứ để nguyên, tuy có tham nhũng và bất công nhưng còn ít đổ máu và còn tương đối có trật tự.”

Nói như vậy dễ gây ra tranh luận. Vấn đề không phải là tìm ra giải pháp hay chưa. Vấn đề là phải thực hiện những cải tiến liên tục: nâng cao mức sống và dân trí lên cũng một lúc với việc thực thi dân chủ và dân quyền mới tránh được rối loạn. Đây là chủ trương được ghi trong Bản Tuyên Bố Thiên Niên Kỷ của  Liên Hiệp Quốc (United Nations Millennium Declaration) ngày 8.9.2000. Tại sao?

Người nghèo chỉ nghĩ đến bánh mì, khoai, sắn... chứ không quan tâm đến dân chủ và nhân quyền.

Người có văn hóa thấp không ý thức được dân chủ và nhân quyền. Họ suy nghĩ và hành động theo cảm tính (emotion) và thích giải quyết các bất đồng hay tranh chấp bằng khống chế hay bạo lực. Cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ là một thí dụ điển hình nhất. Tại đây dân chủ và nhân quyền, nhất là quyền tự do ngôn luận, được bảo đảm nhất thế giới, nhưng một số người Việt vẫn tưởng đây là CHXHCNVN nên đã suy nghĩ và hành động gióng ỡ Việt Nam: Đi biểu tình thì tuột quần ra vổ. Đấu tranh chính trị thì đòi hỏi các cơ quan truyền thông phải đi theo lề đường bên phải: Một cuộc họp chỉ khoảng 300 người nhưng phải hô lên là 1000 hay 1200. Biểu tình chưa đến 700 người cũng phải thổi lên 2.500 hay 3.000 và “ca cải lương” cho mùi vô. Nói sự thật, lần sau bén mảng đến sẽ bị đưổi chạy. Lên cao điểm là lập tòa án nhân dân đấu tố. Trong các cuộc bầu cử nội bộ, phe thua thường tố phe thắng gian lận, sau đó bể thành hai, thành ba, và có khi thành bốn mãnh. Các phe coi nhau như kẻ thù, luôn tìm cách hạ nhau! Nón cối là võ khí chống nhau thông dụng nhất...

Ở Mỹ mà còn rối loạn như thế, ở các nước chậm tiến, bạo loạn là chuyện không thể tránh khỏi. Ở Mexico, năm nay ông Rodolfo Torre Cantu ra ứng cử chức thống đốc bang Tamaulipas. Hôm 28.6.2010, khi ông trên đường ra sân bay đã bị các tay súng bịt mặt ám sát. Có ít nhất bốn người đi cùng ông cũng bị giết. Tại Phi Luật Tân, vào tháng 11 năm ngoái, ông Ismael Mangudadatu và đoàn tuỳ tùng đang trên đường về tỉnh Maguindanao ghi danh tranh cử đã bị phe đối thủ phục kích hạ sát, có 57 người cùng bị thảm sát với ông. Hôm 2.10.2010, tòa đã quyết định truy tố 196 người, trong đó có ông Andal Ampatuan Snr, cựu tỉnh trưởng Maguindanao và là đồng minh của tổng thống Gloria Arroyo. Ở Thái Lan thì hết biết!

Ông Lý Quang Diệu, khi cai trị Singapore, đã chủ trương chế độ độc đảng, đó là Đảng Nhân Dân Hành Động (PAP). Không có bất kỳ sự đối lập chính trị mạnh nào đối với PAP. Phương thức này đã bị chỉ trích gay gắt cả trong và ngoài nước. Tư tưởng chính trị của ông có thể tạm gói gọn là tôn trọng quyền lực và trật tự, trong khi vẫn đặt sự tốt đẹp của xã hội lên trên lợi ích cá nhân. Ông nói: “Mọi người đều có thể gia nhập PAP và thay đổi chính sách. Nếu anh có ý tưởng hay hơn, anh đến và thuyết phục chúng tôi và anh sẽ tiếp nhận”.

Ông cho rằng người Singapore vẫn chưa sẵn sàng tiếp nhận “một cái chợ ý tưởng om xòm”, theo kiểu Mỹ.

Nhờ áp dụng một chế độ như vậy, đất nước nhỏ bé này đã khiến cả thế giới phải kinh ngạc. Theo Financial Times, Singapore đã đạt mức tăng trưởng đứng đầu thế giới là 18,1% trong nửa đầu năm nay, vượt xa tốc độ tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc, Ấn Độ hay Brazil.

Trong chuyến viếng thăm Việt Nam vào tháng 11 năm 2006, bà Ngoại Trưởng Condoleezza Rice đã thúc giục Miền Điện và Bắc Hàn theo gương Việt Nam. Sau đó Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ Christopher Hill nói Bắc Hàn và nhiều nước khác có thể học nhiều bài học quý giá từ Việt Nam. Khi khuyến cáo như vậy, phải chăng Hoa Kỳ đã chấp nhận tình trạng của Việt Nam hiện nay như một mô thức mẫu để phát triển? Nhưng Việt Nam dù dưới mô thức hiện tại hay một mô thức nào khác hậu cộng sản cũng phải mất vài thế kỷ nữa mới theo kịp Singapore, vì đất nước và con người không cho phép Việt Nam tiến nhanh được.

CHỈ NÓI THEO CẢM TÍNH

Linh mục Nguyễn Văn Lý chỉ là một nhà truyền giáo, không phải là một chuyên viên về phát triển kinh tế xã hội. Ông cũng không có cơ hội để đọc các phúc trình của các chuyên viên LHQ nghiên cứu về nguyên nhân của tình trạng chậm tiến tại nhiều nước trên thế giới và các giải pháp đã được đề nghị hay thử nghiệm. Vì thế, khi phán đoán, ông không dựa vào các dữ kiện thực tế mà chỉ phát biểu theo cảm tính như đa số “người quốc gia” khác, nên nhận định của ông không có giá trị thực dụng.

Dù theo giải pháp nào đi nữa, trong tiến trình lịch sử, “người quốc gia” chưa bao giờ có quyền quyết định vận mệnh đất nuớc của mình. Đó là điều đáng buồn nhất.

31.8.2010

Lữ Giang