Tác giả Nguyễn Duy-An là cư dân Virginia,
hiện là Vice President Information Technology của NATIONAL GEOGRAPHIC. Lần
đầu tham dự Viết Về Nước Mỹ, ông gửi một tự truyện và một truyện t́nh, đều
bắt đầu từ B́nh Giả, một địa danh quen thuộc của Việt Nam thời chiến. Chưa
đầy 3 tuần sau khi bài lên Việt Báo online, đă có hơn 3,600 người đọc
“truyện t́nh cờ”, hơn 3,000 người đọc tự truyện của chàng trai B́nh Giả. Cả
hai bài hiện dẫn đầu trong số 10 bài có nhiều người đọc nhất.
Hoa Tím Bằng Lăng
Nguyễn Duy-An
V́ chiều cao "rất
khiêm nhường" của ḿnh, tôi cứ phải loay hoay điều chỉnh cái máy video cầm tay,
cố gắng thâu lại h́nh ảnh của Tuân đang từ từ bước lên khán đài nhận bằng kỹ
sư để mai mốt mang về Việt Nam "vinh quy bái tổ". Tuân là đứa con "rất đặc
biệt" của chúng tôi. Vợ chồng tôi mới cưới nhau được 10 năm nhưng Tuân năm
nay vừa tṛn 22 tuổi! Gia đ́nh bên vợ và người ngoài cứ nghĩ nó là con riêng
của tôi mang theo từ Việt Nam; và chúng tôi nghĩ Tuân cũng tin như thế, v́ mỗi
lần gọi điện thoại về Việt Nam nó vẫn gọi mẹ tôi là bà nội. Tuy nhiên, Tuân
vẫn một ḷng kính trọng Oanh như mẹ ruột, và vợ tôi cũng rất thương yêu và lo
lắng cho nó ngay cả trước khi chúng tôi nên vợ thành chồng.
Sau bao nhiêu lần thử
nghiệm và biết chắc chắn tôi không thể có con; thay v́ buồn phiền, Oanh lại
săn sóc cha con tôi nhiều hơn. Đă mấy tháng nay nàng chạy ngược chạy xuôi lo
thu tục giấy tờ để tuần sau chúng tôi về Việt Nam nhận một đứa cháu gái của
tôi làm con nuôi. Ngày nhận được kết quả thử nghiệm xác định tôi không thể có
con, Oanh đă âu yếm nh́n tôi thỏ thẻ: "Ngay từ đầu em vẫn tin anh. Em không
buồn đâu anh ạ! Em chấp nhận số phận, nhất là chúng ḿnh đă có Tuân... Tuy
nhiên, em nghĩ chúng ḿnh cũng nên nhận thêm một đứa con nuôi cho vui cửa vui
nhà. Nếu anh đồng ư, em sẽ lo giấy tờ để chúng ḿnh nhận một đứa con của chú
Khang làm con nuôi. Ḿnh nuôi cháu vẫn tốt hơn..." Đó là lư do Oanh sắp xếp
để ngay sau khi Tuân ra trường, chúng tôi sẽ về Việt Nam thăm gia đ́nh và nhất
là đưa Tuân về thăm lại mộ Trang, người mẹ ruột của Tuân đă ra đi trong tủi
nhục ngày nó mới được 3 tháng tuổi, và Tuân trở thành"�con trai" của tôi hơn
hai mươi năm về trước tại B́nh Giả, Việt Nam.
* * * * *
Ngày đó tôi cũng khoảng
tuổi của Tuân bây giờ. Tôi trở về B́nh Giả năm 1979, sau mấy năm gồng ḿnh
cầm cự với nghề "gơ đầu trẻ" tại một vùng kinh tế ở Sông Bé. Tôi thương đám
học tṛ nghèo đói nhiều lắm nhưng chính tôi cũng không chịu nổi cảnh đói nghèo
v́ lương không đủ ăn nên đành phải bỏ trường về quê ăn bám gia đ́nh sống qua
ngày. Sau bốn năm trời vừa dạy học, vừa làm rẫy sống lây lất qua ngày, sức
tôi đă kiệt quệ! Tôi đă "cắt hộ khẩu" ở trường cũ, nhưng không xin "nhập hộ
khẩu" tại B́nh Giả v́ tôi trở về với ư định t́m đường vượt biên. Đă mấy năm
rồi, bà con trong làng ai cũng biết tôi đi dạy học ở vùng kinh tế mới, và
thỉnh thoảng vẫn về quê thăm cha mẹ cũng như xin thêm gạo, bắp... nên không ai
thắc mắc hay hỏi han giấy tờ tạm trú. Mùa mưa năm đó, ngoài việc chuẩn bị dầu
nhớt cho chuyến vượt biên chung với một số bạn bè ngoài Láng Cát, tôi vẫn theo
các em làm rẫy, làm ruộng, và nhất là vào rừng kiếm măng tre. Trong một dịp
ṃ mẫm giữa rừng tre, tôi đă gặp lại anh Thành, một người trốn trại cải tạo,
đang lẩn trốn trong rừng để t́m cách liên lạc với người vợ mới cưới được mấy
tuần trước ngày anh đi học tập. Hôm đó trời trở cơn giông đột ngột, tôi chạy
vội tới một gốc cây bằng lăng để trú mưa v́ lúc đi rừng tôi quên không mang
theo áo mưa. Lúc tới được gốc "cây cổ thụ", tôi đă "hồn vía lên mây" khi nghe
tiếng gọi tên ḿnh vọng xuống từ ngọn cây:
- Toàn. Toàn phải không?
Tôi ngơ ngác kiếm t́m
xem ai đă gọi ḿnh, nhưng trời đă tối mịt v́ cơn mưa trong rừng nên chẳng thấy
ǵ. Tôi sợ quá, đang định chạy trốn th́ một sợi giây tḥng xuống từ một cành
bằng lăng rậm rạp phía trên đầu... Một bóng người trùm kín trong chiếc áo mưa
cũ kỹ, vừa tuột xuống vừa lên tiếng:
- Ḿnh đây. Thành đây.
Anh Thành đă xuống đất.
Tôi đứng chết sững ngó đăm đăm người "đàn anh" nổi tiếng đẹp trai và hào hùng
của mấy năm về trước, bây giờ ốm yếu da bọc xương, đen đủi hốc hác đang run
cầm cập v́ đói và rét. Tôi ngập ngừng:
- Trời ơi! Đúng là anh
Thành đây mà. Sao anh ra nông nỗi này?
- Ḿnh trốn trại cải tạo
về đây đă mấy tuần rồi nhưng không dám về nhà, sợ bị bắt lại. Trời xui đất
khiến cho dịp gặp được Toàn ở đây. Đúng là số ḿnh chưa chết.
- Anh đừng nói gở. Bây
giờ anh tính sao?
- Toàn có ǵ ăn không?
Hơn hai tuần nay ḿnh...
Tôi chỉ định đi kiếm
măng vài tiếng đồng hồ nên chẳng mang theo ǵ ngoài con dao cán dài để đào
măng. Cũng may trong túi c̣n gói thuốc lá và mấy miếng kẹo cao-su (chewing
gum). Sau khi kể cho tôi nghe sơ qua về cuộc đào thoát từ trại cải tạo, anh
bẻ một cành hoa bằng lăng mầu tím, khắc một dấu hiệu đặc biệt lên đó và nhờ
tôi mang về cho Trang, vợ anh, đang ở với cha mẹ chồng trên Xuân Mỹ, Làng Ba.
Tôi vội vàng trở về, hẹn hôm sau sẽ dẫn người nhà của anh vô rừng sớm. Thấy
tôi trở về với một cành hoa bằng lăng mầu tím, mẹ và em gái tôi ngạc nhiên lắm,
nhưng tôi cũng chẳng giải thích. Tôi ḍ hỏi đứa em gái về Trang, vợ của anh
Thành. Lúc đó tôi mới biết chuyện anh Thành trở về B́nh Giả sau năm 1975 với
một cô gái người miền Nam, bổn đạo mới. Gia đ́nh anh Thành không chấp nhận
nhưng cũng đành xin cha xứ làm phép cưới cho hai người mấy tuần trước ngày anh
ấy lên đường đi "học tập". Năm đó Trang mới 17 tuổi, nhưng v́ loạn lạc, gia
đ́nh chẳng c̣n ai nên đă theo người yêu là anh Thành trở về B́nh Giả. Niềm
vui chưa trọn vẹn th́ hoàn cảnh ngang trái đă chia cách đôi vợ chồng trẻ hơn
bốn năm nay. Trang ở với gia đ́nh cha mẹ chồng như một chiếc bóng cô đơn bên
đường, ṃn mỏi đợi chờ ngày chồng trở lại!
Tôi mang cành hoa bằng
lăng mầu tím lên Xuân Mỹ t́m nhà anh Thành. Hai bác tỏ vẻ khó chịu khi tôi
hỏi thăm và muốn gặp Trang. Về sau tôi mới hiểu là ở B́nh Giả đâu có ai mang
hoa tới nhà cho con gái; hơn nữa, nàng lại là một người con gái đă có chồng!
Từ nhà bếp đi lên, nh́n thấy tôi cầm cành hoa bằng lăng mầu tím trong tay,
nàng đứng sững sờ nh́n tôi, miệng ấp úng nói không nên lời. Tôi vội vàng lên
tiếng:
- Có người nhờ tôi trao
cành hoa này cho Trang. Có dấu hiệu khắc trên đó.
Trang cầm cành hoa rồi
bật khóc nức nở:
- Trời ơi! Anh Thành!
Anh đă gặp anh Thành...
Bác gái vừa đỡ Trang
ngồi xuống bên cạnh, vừa dồn dập hỏi tôi:
- Cậu Toàn gặp thằng
Thành nhà tôi ở mô rứa? Công an đang truy nă nó mấy tuần nay. Trang nín đi
con. Tai vách mạch rừng. Chết! Chết cả nhà bây giờ! Ngày nào cũng có người
tới nhà hạch hỏi về nó. Ông đóng cửa lại mau đi. Khổ thân con tôi!
Tôi thầm th́ kể
lại cuộc gặp gỡ anh Thành trong rừng hồi chiều cho hai bác và Trang nghe.
Cuối cùng cả nhà quyết định sẽ chuẩn bị một số thức ăn và thuốc men rồi tờ mờ
sáng hôm sau Trang xuống nhà tôi đi vào rừng t́m gặp anh Thành. Nếu có ai hỏi
th́ nói là gia đ́nh tôi thuê nàng đi làm cỏ lúa ở Đồng Tṛn. Bác trai cũng
muốn đi theo nhưng không dám v́ sợ hôm sau công an lại tới nhà làm việc.
Suốt một tuần liền, ngày
nào Trang cũng "đi làm thuê" cho tôi để vào rừng gặp gỡ anh Thành. Cám cảnh
trước hoàn cảnh hiện tại, sau mấy ngày bàn bạc cùng gia đ́nh, tôi đă quyết
định nhường chỗ trên ghe cho anh Thành. Chúng tôi cũng sắp xếp cho anh Thành
theo xe ḅ của một người quen ở Ḥa Long đi lấy cọc tiêu để tránh gặp gỡ những
người quen, rồi tôi đón anh ấy ra Long Hương "ở nhờ" nhà một người bạn thân
của tôi để chờ ngày ra đi. Hơn hai tháng trời, tôi và Trang trở thành những
người đi buôn chuyến. Thực ra, tôi chỉ chở Trang ra Long Hương gặp chồng, có
khi ở đó một hai ngày trong lúc tôi đi Hố Nai, Gia Kiệm... lo việc riêng.
Người trong làng đă bắt đầu đồn đăi về việc tôi và Trang đi buôn chung với
nhau, nhất là c̣n đi qua đêm nữa! Mẹ tôi buồn lắm! Mặc dầu tin tôi, nhưng "lời
ong tiếng ve" đồn thổi nhiều chuyện ly kỳ hấp dẫn về chúng tôi nên bà rất khổ
tâm. Cha mẹ của anh Thành có vẻ b́nh tĩnh hơn v́ nghĩ rằng những lời đồn đăi
đó sẽ làm người ta quên dần chuyện anh Thành trốn trại cải tạo. Tôi vẫn xem
Trang như một người bạn thân v́ tôi cũng chỉ hơn nàng một tuổi, c̣n anh Thành
th́ xem tôi như một đứa em ruột, "một vị cứu tinh" đă dám liều ḿnh cưu mang
và giúp đỡ anh trong cơn hoạn nạn.
Anh Thành và một
số bạn bè của tôi đă ra đi đột ngột trước ngày dự tính v́ công việc "bến băi"
bị đổ bể. Sau một tuần không thấy tin tức ǵ về chiếc ghe đó, chúng tôi yên
chí anh Thành đă ra khơi bằng yên. Tôi lại theo bạn bè t́m cách mua lại một
chiếc ghe cũ ở Cần Giờ, đút lót xin giấy tờ tạm trú và bắt đầu công việc sửa
chữa chuẩn bị một chuyến đi mới. Công việc bề bộn nên gần ba tháng sau tôi
mới trở về thăm gia đ́nh. Mẹ tôi vừa khóc vừa kể cho tôi nghe về hoàn cảnh
của Trang. Nàng đă có thai, bụng càng ngày càng lớn. Anh Thành coi như mất
tích v́ không có tin tức ǵ. Bà con trong họ chất vấn nàng nhiều lần về đứa
bé trong bụng. Lúc đầu cha mẹ anh Thành tin Trang, nhưng không biết làm sao
để giải thích. Mọi người đổ tiếng xấu cho tôi và nàng. Dần dà cả gia đ́nh
nhà chồng cũng tin lời đồn đăi của thiên hạ, nhất là chờ măi không thấy tin
tức ǵ của anh Thành nên bắt đầu hạch hỏi và coi khinh nàng. Hai bác đă xuống
nhà nói chuyện với mẹ tôi, có vẻ trách móc và đặt vấn đề tại sao chính tôi
cũng trốn biệt từ mấy tháng nay. Mẹ tôi chỉ biết ngồi khóc v́ tủi nhục! Em
gái tôi cũng nửa tin nửa ngờ nên đă t́m gặp Trang để hỏi cho ra lẽ. Nó tin
lời giải thích của Trang nên càng ngày càng thân với nàng.
Tuổi trẻ bồng bột
và nhiều tự ái nên tôi đă lên gặp cha mẹ anh Thành đôi co và căi vă với cả gia
đ́nh và gịng họ anh ấy để bênh vực cho Trang, nhưng rồi mọi người lại khinh
bỉ và ghét bỏ Trang nhiều hơn trước. Quá tủi nhục và hổ thẹn, Trang đă liều
ḿnh tự tử! Cũng may người nhà phát giác kịp thời và cứu chữa cho nàng và bào
thai trong bụng. Mặc dầu được cứu sống nhưng Trang trở nên lầm ĺ ít nói,
sống vật vờ như một cái xác không hồn giữa sự khinh ghét của gịng họ nhà
chồng.
Lúc bấy giờ em gái tôi
cũng mới mang thai nên đă bàn với mẹ xin cho Trang về ở chung cho đỡ buồn và
cùng đỡ đần giúp đỡ nhau trong lúc bầu b́ cho có chị có em. Chính v́ ḷng tốt
của em gái tôi mà cả làng đều nghĩ đứa con trong bụng Trang là của tôi. Mỗi
lần tôi về thăm, Trang khóc nức nở không phải v́ nỗi tủi nhục khi bị mọi người
phỉ báng, nhưng nàng khóc v́ đă làm hại danh dự của gia đ́nh tôi. Lại một lần
nữa, mẹ tôi gọi hai đứa lên hỏi han ngọn nguồn, và khi nghe chúng tôi thề thốt
không hề có tà ư với nhau, mẹ tôi đă "ngồi xổm trên dư luận" để nhận Trang làm
con tinh thần trong khi mọi người nghĩ rằng mẹ tôi làm thế để tránh tiếng v́
bà biết bào thai trong bụng Trang là cháu nội của bà. Mẹ tôi âm thầm ngậm
đắng nuốt cay để an ủi vỗ về Trang, mong cứu vớt một linh hồn v́ mẹ tôi sợ
rằng Trang lại liều ḿnh tự tử như mấy tháng trước. Ôi! Mẹ đă hy sinh chịu
nhục v́ con và v́ thương một người côi cút trong cơn hoạn nạn. Con xin cúi
đầu bái phục ḷng can đảm của mẹ cho đến trọn đời.
Trước ngày ra đi,
tôi đă trở về để từ giă gia đ́nh. Ngay khi biết tin tôi sắp sửa ra đi, Trang
đă khóc nức nở và chuyển bụng sinh con. V́ bao nhiêu biến cố xẩy ra dồn dập
suốt thời kỳ mang thai, Trang đă trải qua một đêm dài đau đớn, quằn quại đến
kiệt sức nên y tá trong làng đề nghị phải đưa nàng đi cấp cứu ở bệnh viện để
mổ. Đáng lẽ sáng hôm sau tôi phải trở lại Cần Giờ để chuẩn bị ra đi, nhưng
tôi đi không đành nên đă lỡ một "chuyến đ̣". Tôi theo mẹ và Trang ra bệnh
viện. Trong lúc làm thủ tục giấy tờ trước khi đưa Trang lên bàn mổ, người ta
đ̣i phải có thân nhân kư tên trong giấy tờ nên tôi đă đứng ra lo liệu... Cũng
có thể v́ lầm lẫn, và cũng có thể do số phận an bài nên các bác sĩ và y tá đă
ghi tên tôi là "chồng" của Trang trong hồ sơ bệnh lư. Đó là lư do tại sao
Tuân trở thành con tôi! Khi nghe tin Trang đi mổ, cha mẹ anh Thành cũng ghé
thăm và xin lỗi mẹ tôi v́ những hiểu lầm trước đây. Mẹ tôi cũng không chấp
nhất ǵ nên mọi người đều vui vẻ.
Sau hai tuần Trang được
xuất viện, trở về nhà với mẹ tôi. Mẹ tôi bàn qua với hai bác việc lên cha xin
rửa tội cho cháu, và chính tờ giấy bệnh viện ghi tên tôi là cha đứa nhỏ đă gây
nên sóng gió ồn ào cả xứ đạo. Cha xứ lắng nghe, nhưng Ban Hành Giáo và bà con
trong họ anh Thành quyết liệt phản đối. Họ đến nhà hạch hỏi mẹ tôi đủ điều.
Tuổi trẻ háo thắng nên tôi đă nổi nóng đuổi hết mọi người và quyết định chẳng
thèm xin rửa tội cho Tuân nữa! Tôi chỉ muốn mọi người để cho chúng tôi yên
nhưng miệng người không phải dễ "khóa"! Tôi ngang tàng chấp nhận sự dèm pha
của mọi người và cứ hiên ngang ngẩng đầu tiếp tục chạy mánh t́m ghe lo chuyện
vượt biên lần nữa. Lần này tôi quyết định sẽ đưa mẹ con Trang cùng đi. Tôi
có thể "đạp dư luận xuống bùn đen" để sống, nhưng Trang phải âm thầm than khóc
từng đêm, nức nở đè nén "nỗi oan Thị Kính" từng giờ từng phút nên đă bị băng
huyết cho đến chết, và chết trong tủi nhục vào một đêm tôi vắng nhà! Tôi trở
về nh́n xác Trang nằm im bất động mà thấy ḷng muốn nổi loạn. Tôi biết chắc
chắn những phút cuối đời Trang đă phải quằn quại trong đớn đau tủi nhục! Tôi
đă thực sự thù ghét mọi người trong xứ khi biết tin "người ta" không muốn cho
tôi chôn Trang ở nghĩa địa giáo xứ v́ bà con trong làng nghĩ rằng Trang đă tự
tử! Tôi không hiểu tại sao cả xứ lại lên án và "trừng phạt" thân xác một
người đă chết trong khi hằng tuần ở nhà thờ vẫn đọc kinh "Thương Người Có 14
Mối, Thương Xác 7 Mối", trong đó có ghi rơ việc "chôn xác kẻ chết"! Đâu có ai
hiểu được nỗi đau đớn và tủi nhục đă gặm nhấm tim gan Trang từng giây từng
phút v́ bị cả làng, cả xứ kết tội oan ức, và nhất là sự dằn vặt nàng phải gánh
chịu v́ đă "gieo họa" cho gia đ́nh tôi! Đâu có ai ở gần kề bên Trang trong
những giây phút cuối đời của nàng để "kết án" nàng đă "liều ḿnh tự tử"!!! Mẹ
tôi muốn lên xin cha xứ giúp đỡ nhưng tôi đă điên lên phản đối. Tôi nhờ bạn
bè ở xa về đào huyệt chôn Trang trong một góc rẫy của gia đ́nh tôi ở mép rừng.
Tôi đă bỏ xưng tội, bỏ lễ cả mấy năm trời v́ ḷng thù hận vẫn chưa nguôi! Đă
nhiều đêm tôi gục đầu dưới tượng chịu nạn van xin ḷng nhân từ hay thương xót
của Chúa thay đổi trái tim "thù hận" của tôi, và tôi cũng xin Ngài thương tha
cho những người đă kết tội "oan" cho chúng tôi! Tôi chỉ thật sự trở về với
Chúa như "một con chiên lạc" mấy tuần trước ngày vượt biên...
Cháu Tuân tuy mồ côi mẹ
nhưng được bú nhờ sữa của em gái tôi cũng mới sinh được vài tháng nên cháu vẫn
lớn lên theo ngày tháng trong t́nh thương yêu đùm bọc của gia đ́nh tôi. Tôi
vẫn đi đi, về về t́m mối làm ghe vượt biển. Những hôm ở nhà, thỉnh thoảng tôi
bế Tuân ra rẫy, đến ngồi bên mộ Trang khấn nguyện. Công việc làm ghe càng
ngày càng khó khăn nên măi 4 năm sau tôi mới thành công. Trước khi lên đường,
tôi đă vô rừng t́m kiếm và đào được một cây bằng lăng nhỏ đem trồng bên mộ
Trang để làm kỷ niệm. Lúc bấy giờ Tuân đă chạy nhanh, nói sơi và lúc nào cũng
quấn quít bên tôi những ngày tôi về quê. Cuối cùng tôi quyết định sẽ dẫn Tuân
cùng đi mặc dầu mẹ tôi can ngăn nhiều lần. Tôi đă đi và tôi đă đến. Chính
nhờ sự liều lĩnh của tôi mà Tuân có được ngày hôm nay. Tôi hănh diện v́ sự
thành đạt của Tuân. Tôi mang ơn Oanh v́ nàng đă tận t́nh yêu thương săn sóc
"cha con" tôi từ bao nhiêu năm qua. Nếu không có t́nh yêu và ḷng vị tha
thông cảm của Oanh, tôi đă ngă quỵ trong cô đơn nơi xứ lạ quê người, và Tuân
lại một lần nữa thành trẻ "mồ côi"! Nh́n h́nh ảnh Tuân hiên ngang bước lên
khán đài, tôi cảm động rưng rưng nước mắt. Tôi không khóc khi Trang chết.
Tôi không khóc khi phải chôn nàng ở mép rừng thay v́ nghĩa trang của giáo xứ.
Tôi không khóc khi từ giă mẹ già và gia đ́nh ra đi, nhưng giờ này tôi khóc v́
biết chắc chắn Tuân đă trưởng thành, và mấy ngày nữa sẽ về thăm mộ mẹ đang nằm
cô đơn hiu quạnh dưới gốc cây bằng lăng "cha con" tôi đă trồng trước ngày "biệt
xứ".
* * * * *
Oanh đứng nép sát người tôi, run run cảm
động nh́n Tuân đốt hương cắm lên mộ Trang rồi quỳ xuống gục mặt khóc thật to.
Tôi d́u Oanh đến cạnh gốc cây bằng lăng đă bị đốn từ mấy năm trước, chỉ c̣n
một số chồi non mới lên được vài mét. Tôi kinh ngạc khi khám phá ra một cành
bằng lăng mới chớm vài nụ hoa mầu tím. Tôi với tay bẻ rồi cùng Oanh đến quỳ
bên cạnh Tuân, nhẹ nhàng đặt cành hoa mầu tím trên ngôi mộ của Trang. Tuân
ngẩng mặt lên nh́n hai chúng tôi khẽ nói:
- Con biết mẹ con đang mỉm cười bên kia thế
giới. Con xin thay mặt cha mẹ quỳ lạy ba má đă nuôi con nên người.
Tuân nhẹ nhàng trao cho
tôi tờ giấy thử nghiệm mẫu DNA (deoxyribonucleic acid) xác định nó và tôi
không phải "cha con".
Nguyễn Duy-An