Ngày - 41 Giờ

Bút Kư Sapy Nguyễn Văn Hưởng

 

Phút Giây Định Mệnh

Mọi người dân Miền Nam Việt Nam đều không thể nào quên được biến cố 30-4. Tuy là một biến cố trọng đại nhưng tùy hoàn cảnh, tùy góc độ nh́n mà mỗi người đón nhận nó một cách khác nhau. Bàng hoàng, đau thương, tức tưởi nhất có lẽ là thành phần Quân - Dân - Cán - Chính, những người trực tiếp chiến đấu, xây dựng cái nơi mà ḿnh đang gắn bó, phục vụ Dân Chủ Tự Do cho Miền Nam. Biến cố ấy diễn ra dài hay ngắn cũng vượt khỏi ư niệm thông thường về thời gian. Có người nó chỉ lướt qua vài giây phút ngắn ngủi, có người dài đủ hai mươi bốn giờ và có người ngày ấy chính là ngày cuối đời.

- Ngày 9-3-1975 biến cố 30-4 đến với người dân sống trên Ban Mê Thuột.

- Ngày 24-3-1975 diễn ra với dân xứ Huế.

- Ngày 29-3-1975 đến lượt người Đà Nẵng...

C̣n Thủ Đô Sàig̣n và các tỉnh miền Tây thuộc Vùng IV Chiến Thuật, biến cố lịch sử ấy đến đúng vào ngày 30-4-1975.

Hàng năm cứ đến 30-4, tôi lại muốn ghi chép ra những điều chất chứa trong ḷng. Nhưng dường như thời gian chưa đủ dài để tâm tư tôi lắng đọng, nên lần nào cũng vậy, viết được đôi ba trang, tôi lại buông bút, bởi cảm thấy ḿnh vẫn chưa lột tả hết thực trạng về biến cố ấy của đơn vị tôi. Có thể tôi chưa đủ can đảm, bởi kể lại một quá khứ oai hùng, ghi lại một trận chiến thắng oanh liệt th́ tương đối dễ. C̣n viết về một biến cố đau thương tức tưởi của bản thân, của chính thể mà ḿnh gắn bó, phục vụ quả thật quá khó khăn.

30-4 năm nay lại về và lại qua đi trong nuối tiếc, sự thôi thúc phải viết vẫn nóng hổi trong tôi. Lần này, tôi nhất quyết làm cho xong cái điều tôi hằng ấp ủ. Tôi tự giam ḿnh trong pḥng suốt mấy ngày liền, ngồi trước máy vi tính viết xuống một mạch tất cả những ǵ c̣n lưu trong kư ức. Tôi thở phào nhẹ nhơm khi đánh lên bàn phím dấu chấm cuối cùng. Tiến sang giai đoạn sửa chữa ư tứ, câu văn cho mạch lạc, th́ vợ tôi lại lôi đâu ra quyển sổ được tôi ghi chép những diễn biến xảy đến trong cuộc đời tôi lúc c̣n tạm trú nơi trại Tỵ Nạn Mă Lai năm 1976. Tôi tưởng những giờ phút đau thương nhất trong đời, phải luôn măi hằn sâu trong tâm tư để không bao giờ phai nhạt. Nhưng khi đọc lại bút tích do chính tay tôi viết từ hơn một phần tư thế kỷ qua, tôi mới hay ḿnh lầm. Quả thật, không một thứ ǵ có thể tồn tại măi với thời gian. Nếu ví biến cố 30-4 như một căn nhà, th́ trong trí tôi giờ đây chỉ c̣n lưu lại được căn nhà, mà hầu như mọi đồ đạc bên trong đă bị lớp bụi thời gian phủ kín. Tôi có cảm tưởng, quyển vở cũ là chiếc khăn giúp tôi phủi sạch đi lớp bụi thời gian, làm quá khứ hiển hiện như vừa mới xảy ra.

*

Viết lại chuyện cũ, tôi muốn được dùng ngôn từ cũ để làm sống lại quá khứ.

Tôi, Trung úy Nguyễn Văn Hưởng số quân 68/409398. Tốt nghiệp Khóa 1/69 Trường Sĩ Quan Trừ Bị Thủ Đức. Giữ chức vụ Sĩ Quan An Ninh Chiến Tranh Chính Trị Tiểu Đoàn 21 Truyền Tin, một đơn vị kỹ thuật chuyên đảm trách việc thiết lập hệ thống liên lạc cho Sư Đoàn 21 Bộ Binh, biệt danh Sét Miền Tây. Sư Đoàn tôi giữ nhiệm vụ bảo vệ an ninh lănh thổ 6 tỉnh: Cần Thơ, Chương Thiện, Rạch Giá, Sóc Trăng, Bạc Liêu và Cà Mau, thuộc Vùng IV Chiến Thuật. Thiếu tá Lương Duy Thanh Tiểu Đoàn Trưởng, người chỉ huy đơn vị cho đến phút giây cuối cùng. Tiểu Đoàn có 3 Đại Đội: Đại Đội Chỉ Huy Công Vụ do Đại úy Trần Duy Chinh làm Đại Đội Trưởng. Đại úy Thân Văn Vui, Đại Đội Trưởng Đại Đội Khai Thác Chỉ Huy và Đại úy Nguyễn Văn Hiền, Đại Đội Trưởng Đại Đội Khai Thác Hành Quân.

Tám dăy nhà tôn được phân chia làm đôi, mỗi bên bốn dăy, sắp thành hai hàng, ngăn bởi cái sân rộng ở giữa có dựng một kỳ đài. Đó là doanh trại Bộ Chỉ Huy Tiểu Đoàn 21 Truyền Tin, nơi tôi phục vụ gần sáu năm trong cuộc đời binh nghiệp. Đứng từ ngoài Quốc Lộ số 4, con đường huyết mạch nối liền Sàig̣n - Cà Mau nh́n vào, toàn doanh trại được bao bọc bằng lớp hàng rào kẽm gai cao khỏi đầu người. Chính giữa là cái cổng lớn, hai cánh làm bằng sắt ấp chiến lược luôn đóng kín, chỉ được mở mỗi khi có xe cộ ra vào. Phía cánh trái c̣n một cổng phụ nhỏ dành cho người đi bộ và xe hai bánh. Bên cánh phải có một tháp canh thật cao, nơi tôi thích leo lên ngồi nói dăm ba câu chuyện với anh lính gác, đưa mắt ngắm nh́n đồng lúa mênh mông chạy đến tận chân trời. Bên dưới tháp canh là pḥng Tiếp Tân, nơi c̣n ghi đậm nét trong tim tôi h́nh ảnh cô nữ sinh áo trắng đến thăm và ngồi chờ tôi ngày nào. Cô ta chính là vợ tôi, người đă và đang cùng tôi chia ngọt sẻ bùi trên những bước thăng trầm của cuộc sống. Hai bên cổng ra vào c̣n có hai cái ao thật lớn thả đầy rau muống, như hai đường giao thông hào trải dài giúp cho việc pḥng thủ mặt trước Tiểu Đoàn. Những ngày trực, tôi thường đem cần ra bờ ao ngồi câu cá giải khuây.

Đơn vị tôi tuy đóng cách tỉnh lỵ Bạc Liêu chỉ hơn hai cây số, nhưng đă được xem là vùng ngoại ô, là tiền đồn bảo vệ hậu cứ Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn 21 Bộ Binh nằm ngay trung tâm tỉnh lỵ. Nói đến Bạc Liêu, người ta thường hay thêm vào hai chữ “công tử” phía trước, rồi nhắc lại chuyện Hắc Bạch công tử thi nhau đốt tiền dê gái, nghĩ đến một vùng đất có ruộng đồng bao la...

Tôi đổi xuống Bạc Liêu cuối năm 1969, thời huy hoàng của các chàng công tử đă hết, nhưng ruộng đồng “c̣ bay thẳng cánh” vẫn c̣n nguyên đấy. Để giới thiệu thành phố với tôi, một anh lính gốc gác miệt dưới này, đọc cho tôi nghe hai câu lục bát được lưu truyền:

“Bạc Liêu kênh lưới, ruộng lờ

Dưới sông cá chốt trên bờ Triều Châu”.

Cuộc đời binh nghiệp tôi gắn liền với doanh trại đầy ắp kỷ niệm ấy nơi miền Bạc Liêu sông nước hiền ḥa. Là một người lính chuyên ngành, nghe không mấy hào hùng, nhưng cũng góp một phần nhỏ vào việc bảo vệ Tự Do cho quê hương đất nước. Tôi yêu doanh trại đơn vị tôi nhiều lắm, yêu nhất những buổi sáng dậy thật sớm, dậy trước cả mặt trời, bước ra hít thở không khí trong lành của đồng lúa rồi trở vào Câu lạc bộ, ngồi chờ ngửi mùi cà phê mới pha thơm ngát, hớp trọn hương vị ấy bên điếu thuốc thơm Quân Tiếp Vụ. Chỉ cần có thế, là đủ cho tôi có một buổi sáng đẹp.

*

Kể từ 24-3-1975, ngày quân dân Huế được lệnh di tản, hàng đêm tôi đều phải vào ứng chiến trong đơn vị. Sáng nay, 30-4-1975, cũng như mọi ngày, tôi thức dậy đánh răng rửa mặt xong là xuống thẳng Câu lạc bộ nhâm nhi ly cà phê buổi sáng. Nhưng ly cà phê và điếu thuốc sáng nay sao quá nhạt nhẽo, mất hết hương vị, nên tôi ra lấy xe về nhà sớm hơn thường ngày. Tôi cho xe chạy thật chậm để những cơn gió ban mai mặc t́nh mơn man da thịt, làm mát lại tâm hồn. Cả tháng nay, đầu óc tôi luôn trĩu nặng bởi những cuộc “di tản chiến thuật” liên tiếp của Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa. Đêm qua Cộng quân lại tấn công vào phi trường Sóc Trăng khiến một số hệ thống liên lạc bị tê liệt, Quốc Lộ 4, con đường huyết mạch nối miền Tây với Sàig̣n vừa bị cắt đứt. Chẳng biết bao giờ đến lượt Bạc Liêu nhỏ bé này? Miên man suy nghĩ, xe về đến nhà lúc nào tôi cũng không hay.

Từ khi có lệnh cấm quân, hàng ngày vợ chồng tôi chỉ gặp nhau vào buổi sáng sớm và hai bữa cơm trưa, chiều. Chúng tôi không c̣n chở nhau ra đồng hóng mát, đưa nhau đi xem chiếu bóng. Ở nơi tỉnh lẻ này chỉ có vài thú vui ấy, vậy mà chúng tôi cũng phải từ bỏ nốt v́ t́nh h́nh chiến sự sôi động.

Mới bước chân vào nhà, vợ tôi lên tiếng hỏi ngay:

- Sao hôm nay anh về sớm vậy?

Tôi nh́n vợ, nheo mắt cười:

- Nhớ em về sớm một chút không được sao?

Nguưt tôi một cái xong, vợ tôi nũng nịu:

- Lâu quá rồi anh không đưa em đi tiệm ăn sáng!

- Ừ, vậy em thay đồ nhanh lên rồi ḿnh đi.

Vừa bước vào buồng, vợ tôi vừa cằn nhằn:

- Anh lúc nào cũng hối em cả!

Tôi nhún vai không trả lời, bước đi mở nhạc, buông ḿnh xuống ghế, hai chân duỗi thẳng gác lên bàn, thả hồn theo giọng hát Thái Thanh cao vút trong một bản t́nh ca.

*

Chợt tiếng vợ tôi gọi như thúc giục, làm tôi quay về thực tại.

- Anh ơi vào đây em chỉ cái này cho mà coi, mau lên!

Tôi hối hả bước vào buồng. Vợ tôi nắm tay tôi đặt áp lên cái bụng căng tṛn rồi nói:

- Anh thấy không, nó đang đạp em đó, đạp mạnh như vậy, em nghĩ chắc là con trai.

Nh́n sâu vào mắt vợ, tôi mỉm cười nói:

- Ráng sinh cho anh đứa con trai đi.

- Ráng làm sao được mà ráng, trai hay gái là do Trời. Bộ con gái rồi anh không thương sao?

- Thương chớ sao không. Nhưng anh thích con trai đầu ḷng hơn. Thôi thay quần áo mau đi.

- Anh lại hối em nữa!

Vợ tôi có mang đă hơn bảy tháng, tôi không muốn nàng vướng nhiều ưu phiền, sợ ảnh hưởng đến đứa con sắp chào đời, nên mọi ưu tư trăn trở tôi cố giữ trong ḷng. Nh́n vợ tôi bước đi chậm chạp nặng nề, tôi vội ra kéo chiếc xe lại sát mé hàng ba cho vợ tôi dễ ngồi lên.

Sáng nay phố xá Bạc Liêu tấp nập người qua kẻ lại, chợ búa sinh hoạt vẫn b́nh thường như mọi ngày. Quán cà phê hủ tíu nào cũng đầy khách, hai tôi phải khó khăn lắm mới t́m ra chỗ ngồi. Tôi không thích những nơi ồn ào như vầy, vừa tốn tiền vừa dễ gây bực ḿnh. Lương lính và công chức của cả hai vợ chồng chỉ vừa đủ sống, nên cũng hiếm khi đưa nhau ra tiệm. Tôi gọi hai tô hủ tíu, trong lúc chờ thức ăn dọn ra, vợ tôi kể lể:

- Ông Phó Giám Đốc Ngân Hàng em về Sàig̣n từ mấy hôm nay. Ông ấy thường than văn: “t́nh h́nh cứ suy đồi măi như thế này, chắc Việt Nam sẽ bị lọt vào tay Cộng Sản mất”.

Tôi chỉ ngồi trầm ngâm lắng nghe. Lúc người bồi mang thức ăn đến, thấy tôi vẫn thừ người ra đấy, vợ tôi giục:

- Anh ăn mau đi kẻo nguội.

Vừa nặn chanh vào tô, tôi vừa dọ hỏi vợ:

- Mấy ngày nay người ta rút tiền gởi ngân hàng ra nhiều không?

- Cũng thường vậy thôi.

- Anh lo, nếu pḥng tuyến Xuân Lộc mà bị chọc thủng, Sàig̣n sẽ biến thành tiền đồn mất. Đài BBC và đài VOA đêm hôm qua cũng như sáng nay b́nh luận rất bi quan. Hồi hôm, phi trường Sóc Trăng bị tấn công, anh không biết bao giờ đến Bạc Liêu ḿnh. Anh dặn trước, nếu lỡ mà có đánh nhau trong tỉnh, em phải tự lo liệu xoay xở một ḿnh v́ lúc đó anh phải ở trong đơn vị.

Vẫn vô tư, vợ tôi hồn nhiên trả lời:

- Anh nói ǵ mà nghe ớn quá vậy, thôi ăn mau đi kẻo nguội.

Dù đă cố kềm hăm, nhưng không hiểu sao tôi vẫn nói những lời bi quan ấy với vợ. Tôi bèn chữa lại để vừa trấn an ḿnh, vừa trấn an vợ:

- Anh dặn hờ em vậy thôi.

Vợ tôi xoay sang chuyện khác:

- À hôm trước, em nghe nói có mấy người làm sở Mỹ đưa gia đ́nh lên Cần Thơ. Ra đi họ bán đổ bán tháo đồ đạc trong nhà. Anh B́nh làm một chỗ với em, mua được mấy cái giường và cái tủ lạnh giá thật rẻ.

- Tới nước này rồi, em c̣n ham chi những thứ đó nữa!

Thấy nói điều ǵ cũng gây bực ḿnh cho tôi, vợ tôi chú tâm vào việc ăn uống, không hỏi han thêm nữa. Chắc vợ tôi thấu hiểu được sự căng thẳng trong tôi và để giúp tôi thư giăn, ăn xong, vợ tôi nh́n đồng hồ tay rồi lên tiếng:

- C̣n cả nửa tiếng nữa mới đến giờ làm việc, chở em đi ṿng ṿng chợ một lát, lâu quá rồi anh không đưa em đi chơi.

- Ừ đi th́ đi.

Phố xá Bạc Liêu tập trung quanh vài ba con đường chính, đảo xe chừng mươi phút là hết. Cửa tiệm nào cũng tấp nập khách ra vào, bóng dáng chiến tranh tưởng chừng c̣n quá xa với người dân thành phố hiền ḥa này. Loanh quanh một lát, vợ tôi vỗạ vỗ vào vai tôi:

- Anh cho em xuống tiệm đàng trước xem có khúc vải nào đẹp không, em định cắt may vài cái áo bầu v́ bụng em càng ngày càng to.

- Thôi gần đến giờ làm rồi, đi trễ kỳ lắm. T́nh h́nh này mà em c̣n lo may với mặc cái nỗi ǵ!

Thấy tôi lại bực ḿnh, không tán đồng, vợ tôi cằn nhằn:

- Đi với anh chán thấy mồ, để lát nữa làm bớt việc, em rủ cô Nhung đi với em.

*

Đưa vợ đến Ngân Hàng xong, tôi cho xe chạy nhanh về đơn vị. Nh́n tôi bước vào ban, Thượng sĩ Nguyễn Văn Thanh, Hạ Sĩ Quan Chiến Tranh Chính Trị, ngưng việc quét bụi và dọn dẹp giấy tờ trên bàn, giơ tay lên chào tôi rồi cười hỏi:

- Sao hôm nay Trung úy vào sớm vậy?

- Sớm ǵ nữa, cũng gần đến giờ tập họp rồi!

Nh́n sang Ban 3 bên cạnh, Hạ sĩ Điệp đang ngồi cắm cúi học bài. Điệp siêng năng cần mẫn, không chịu để mất một chút thời giờ nào, hễ rảnh rỗi là đem sách ra học. Điệp nhất quyết lấy cho bằng được mảnh bằng Tú Tài Đôi để xin đi học khóa sĩ quan. Thấy Điệp chăm học, tôi thường chỉ bảo, nâng đỡ và khuyến khích tinh thần anh hạ sĩ hiếu học này. Nhưng hôm nay nh́n Điệp học, tôi buột miệng nói:

- Thôi Điệp, học hành làm chi nữa, chắc ǵ có thi cử năm nay!

Điệp tṛn xoe đôi mắt nh́n tôi:

- Trời, Trung úy mà nói vậy th́ c̣n ǵ nữa!

Trước đây có bao giờ tôi nói với Điệp bằng giọng điệu bi quan ấy đâu. Lúc nào tôi cũng lạc quan tin tưởng vào sự tất thắng của Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa. Là một cán bộ Chiến Tranh Chính Trị, tôi c̣n phải quảng bá sự lạc quan ấy đến với mọi người. Hôm nay tôi nói với Điệp lời ấy, tức sự lạc quan trong tôi đă biến mất, và tôi cũng vừa lấy đi niềm tin tất thắng trong Điệp. Gấp quyển sách lại ngay sau câu tôi nói, Điệp ngồi thừ người chống tay lên cằm, gương mặt Điệp hằn lên nỗi ưu tư. Tôi muốn nói đôi câu an ủi Điệp, nhưng chẳng biết nói lời ǵ!

Kẻng tập họp trỗi lên, mọi người lần lượt tiến ra sân cờ. Vẫn như thường ngày, điểm danh xong, lễ chào Quốc kỳ bắt đầu. Quân nhân các cấp vẫn hùng hồn đồng hát bản quốc ca trong lúc lá cờ vàng ba sọc đỏ từ từ được kéo lên rồi tung bay phất phới trong nắng sớm.

Lễ chào cờ xong, tôi lê những bước chân nặng nề về nơi làm việc. Nhân viên trong ban vào đầy đủ, chúng tôi lại bắt đầu một ngày làm việc trong nỗi chán chường. Không phải đến hôm nay tôi mới cảm thấy như vậy, nó đă gậm nhấm tôi hơn một tháng qua, từ khi các vùng Chiến Thuật lần lượt di tản, để mất dân mất đất, giờ th́ Cộng Quân lại sắp tiến vào Sàig̣n. Tôi quay về thực tại khi Thượng sĩ Trần Quang Mẫn, Hạ Sĩ Quan An Ninh đến bên nhắc nhở:

- Trung úy coi lại mấy bản báo cáo tôi đặt trên bàn từ mấy ngày rồi. Xin Trung úy duyệt lại ngay giùm, để c̣n kịp đưa lên ban Văn Thư tŕnh Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng kư gởi đi trưa nay, tôi sợ báo cáo trễ quá bên Pḥng An Ninh họ khiển trách ḿnh.

Thượng sĩ Thanh cũng đưa cho tôi một chồng văn thư Đến và Đi. Tôi ngao ngán giở xấp hồ sơ ra. Những ḍng chữ, những con số như nhảy múa trong đầu, tôi không biết ḿnh đang đọc những ǵ. Cuối cùng như một cái máy, tôi đặt bút kư vào mọi giấy tờ, rồi trao hết cho hai người phụ tá.

*

Đầu óc tôi bây giờ hiện lên toàn những câu hỏi không lời giải đáp. Nghĩ đến ông Phó Giám Đốc Ngân Hàng, nơi vợ tôi làm việc đă bỏ nhiệm sở lên Sàig̣n t́m đường ra đi, cựu Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu và nhiều tướng lănh cao cấp cũng đă ĺa xa quê hương. Tôi âu lo không biết số phận Quân-Dân-Cán-Chính Việt Nam Cộng Ḥa sẽ ra sao nếu Miền Nam sụp đổ? Riêng tôi, phải t́m đường ra đi hay ở lại, đành cam chấp nhận mọi bất hạnh xảy đến với ḿnh? Nếu đi th́ đi đâu và đi bằng phương tiện nào? Cả hai nước Miên - Lào đă lọt vào tay Cộng Sản, nên đường bộ coi như bí lối. Đường hàng không th́ không có! Chỉ c̣n mỗi con đường biển! Bạc Liêu tuy gần biển thật, nhưng tôi th́ chẳng hiểu nhiều về đại dương.

Trong đời, tôi có hai lần đi biển. Lần đầu, xuống tàu rời Hải Pḥng, theo bố mẹ vượt tuyến vào Nam t́m Tự Do năm 1955. Suốt ba ngày ba đêm lênh đênh, tôi không biết nước biển màu xanh hay màu đỏ. Mẹ tôi bảo, tôi chẳng ăn uống được ǵ, chỉ nằm bẹp một chỗ ói mửa rồi đ̣i nước uống. Lần thứ hai là ngày tôi nhập ngũ, xuống tàu đi từ Nha Trang vào Sàig̣n. Ngày ấy, tôi là khách của chiếc tàu Hải Quân, cũng chỉ nằm dưới sàn tàu để người ta đưa tới bến. Giờ đây, nếu muốn ra đi bằng đường biển, tôi phải là người điều động, phải hiểu biết về con tàu, phải hiểu biết về đại dương và nhất là phải biết bến bờ nơi tôi định đến.

Ngồi nghĩ gần nát óc, tôi vẫn chưa t́m ra một tia sáng. Không có hướng đi nghĩa là tôi phải ở lại tử chiến với Cộng Sản hay phải chấp nhận hết những đ̣n thù của người phương Bắc. Nghĩ tới việc phải đối diện với người Cộng Sản tự nhiên tôi rùng ḿnh không dám nghĩ thêm ǵ nữa. Đứng trước vực thẳm, tôi cố t́m cho ḿnh một lối thoát bằng cách bám víu lại niềm tin vào Quân Lực ḿnh. Vùng I, Vùng II, Vùng III Chiến Thuật có mất, nhưng chưa phải là thua toàn diện. Biết đâu Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa sẽ đảo ngược lại t́nh thế. Tết Mậu Thân 1968, Miền Nam cũng đen tối. Mùa Hè Đỏ Lửa 1972 cũng không mấy sáng sủa ở những ngày đầu. Nhưng cuối cùng, những trận chiến ấy, phần thắng vẫn về với Quân - Dân Miền Nam. Nghĩ đến đó, tôi như lấy lại được đôi chút niềm tin.

Tôi thấy cần có người tâm sự, chia bớt những ưu tư trĩu nặng trong đầu. Ngẫm nghĩ một lát, tôi quay sang bảo Thượng sĩ Thanh:

- Ông xuống pḥng Thường Vụ ghi tên cho tôi đi khám bệnh.

- Trung úy bệnh ǵ vậy?

Đột nhiên tôi xẵng giọng, như muốn trút bớt sự căng thẳng trong ḷng:

- Đừng hỏi lôi thôi. Cứ đi ghi tên cho tôi.

Lúc qua xin phép Đơn Vị Trưởng, ông cho đi ngay rồi căn dặn tôi:

- Đi khám bệnh về, anh nhớ lo ngay chương tŕnh sinh hoạt đơn vị vào lúc 9 giờ sáng ngày mai cho tôi.

Thật không c̣n ǵ khó khăn hơn cho tôi phải tổ chức sinh hoạt đơn vị trong lúc này. Tôi biết nói ǵ đây để giữ vững niềm tin cho anh em, trong khi chính tinh thần tôi đang bị suy sụp trầm trọng. Tôi phải trả lời sao cho thông suốt các câu anh em hỏi, bởi đó cũng là những câu tôi đang tự hỏi chính ḿnh. Nhưng là một chiến binh, tôi chỉ biết tuân hành mệnh lệnh thượng cấp.

*

Bạn bè tôi trong giờ phút này nếu không bận chuyện công sở cũng đang bù đầu lo việc an ninh pḥng thủ doanh trại. Tôi chẳng nghĩ ra một người nào rảnh rang sẵn sàng ngồi nghe tôi trút bầu tâm sự. Nh́n phố phường vẫn buôn bán nhộn nhịp, tôi tự hỏi: “Đứng trước một t́nh thế suy sụp đến như vậy mà người dân Bạc Liêu vẫn sống b́nh thản như không có chuyện ǵ xảy đến?” Tuy khai bệnh chỉ là cái cớ để tôi chạy loanh quanh cho đầu óc bớt căng thẳng, nhưng khi chẳng c̣n biết đi đâu, thấy cũng gần tới giờ khám bệnh, tôi cho xe chạy đến Tiểu Đoàn 21 Quân Y. Lúc tôi đang lum khum dựng xe, anh bạn Nha Sĩ Cao Trừ từ trong Câu lạc bộ bước ra, nh́n thấy tôi, anh tiến đến vỗ vai hỏi:

- Sao, bồ sang đây có việc ǵ hả?

- Tao qua hỏi xin bác sĩ vài viên thuốc cảm thôi.

- Mấy ông bác sĩ quưnh quáng lên hết cả rồi, c̣n khám khiết ǵ mấy ngày này nữa! Cần thuốc ǵ, lát nữa tao bảo y tá đem ra cho.

Tôi nhún vai:

- Được vậy th́ tốt.

Cao Trừ vừa kéo tôi vào pḥng nha khoa vừa lên tiếng hỏi:

- Mày có tính ǵ chưa?

Muốn Cao Trừ nói rơ thêm, tôi hỏi lại:

- Tính ǵ?

- Trốn đi hay ở lại chớ c̣n tính ǵ nữa! Tao thấy Việt Cộng sắp vào tới Sàig̣n rồi!

Trầm ngâm một lát, tôi bảo Cao Trừ:

- Tao cũng biết vậy. Nhưng trong giờ phút này, tính càng nhiều hay chẳng tính toán ǵ, đều giống nhau cả, chúng ḿnh đă thực sự bí lối rồi.

Trừ nhanh nhẩu phản bác:

- Mày sao bi quan quá, “c̣n nước c̣n tát”, “có c̣n hơn không”. Nói thiệt với mày, tao đang t́m đường dọt đây. Bây giờ chỉ c̣n duy nhất một con đường biển. Muốn đi đường này cần tiền và tàu, cả hai thứ tối quan trọng ấy, làm ǵ mà tao có. Tao biết, bên vợ bác sĩ Toàn ở Rạch Giá, có ghe đánh cá lớn, tao vừa qua rủ ông ấy đi, nhưng ông ta lưỡng lự. Ông ấy nghĩ, là bác sĩ th́ chế độ nào cũng cần, chắc chẳng đến nỗi nào đâu.

Tôi lắc đầu thở dài:

- Nhưng sống sao cho đáng một con người, đó mới là điều cần nghĩ tới, nếu rủi Miền Nam lọt vào tay Cộng Sản chứ!

- Nhưng ông ta chẳng hiểu ǵ về Cộng Sản cả, c̣n tao là người miền Nam, nói ông ấy không mấy tin. Ông ta c̣n đang ngồi bàn thời cuộc trong Câu lạc bộ, hay mày đi với tao qua đó, mày dân Bắc kỳ, từng trốn chạy Cộng Sản, nói vào biết đâu ông ta đổi ư.

Tôi và Cao Trừ vừa bước xuống đường, gặp ngay bác sĩ Toàn từ trong Câu lạc bộ bước ra. Ông nh́n Cao Trừ và tôi rồi lắc đầu, giơ hai tay thẳng lên trời nói với một giọng đầy thiểu năo:

- Ông Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng rồi!

Tôi bàng hoàng cả người, nếu không có bức tường cạnh đó cho tôi đứng dựa lưng vào chắc tôi đă không đứng vững. Tuy cả tháng nay đầu óc tôi luôn lởn vởn nghĩ đến giây phút này. Nhưng nay nó đến thực sự, tôi vẫn không tránh khỏi kinh hoàng. Tin Miền Nam sụp đổ lan truyền thật nhanh, chỉ trong khoảnh khắc cả bệnh viện đều nhốn nháo. Các anh em thương bệnh binh mặt mày tái mét hớt hải rời giường bệnh bước ra ngoài hành lang. Có người cầm trên tay chai nước biển với dây nhợi ḷng tḥng, có người ôm theo bọc ruột bên ḿnh... Họ hốt hoảng ngơ ngác, đứng bất động nghe ngóng. Tôi không tài nào biết được họ đang nghĩ ǵ trước một hoàn cảnh trớ trêu như thế này. Tôi cố gạt bớt những suy tư trĩu nặng trong đầu, quay sang bảo Cao Trừ:

- Thôi tao phải về đơn vị bây giờ!

Cao Trừ nh́n tôi ngao ngán lắc đầu. Tôi vội đi lấy xe rồi phóng thẳng ra đường.

Lời Tướng Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng khiến dân chúng Bạc Liêu hốt hoảng như con thú bị sập bẫy. Ngoài phố chợ, các hàng quán ngưng ngay việc buôn bán, vội vă thu dọn đồ đạc, mau chóng đóng cửa tiệm. Nét kinh hoàng hiện rơ ràng lên từng gương mặt. Trên đường mọi xe cộ đều phóng thật nhanh, người đi bộ cũng hối hả rảo bước.

 

 

 

 

 

 

 

 

Chân Dung Người Lính

Những lớp kẽm gai pḥng thủ đơn vị đă được kéo lại, anh lính gác nhận ra tôi, vội chạy ra mở cổng. Vẫn như thường ngày, mở cổng xong anh đứng trong tư thế nghiêm bồng súng chào cho đến khi xe tôi đi khuất. Quân nhân các cấp đang lũ lượt tiến ra sân tập họp, tôi nhập chung vào đoàn người ấy. Khi hàng ngũ chỉnh tề, Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng từ trong văn pḥng bước ra, ông đứng nghiêm chào hàng quân xong, với một giọng chân thành, ông nói như tâm t́nh với mọi người:

- Tất cả các anh em đều hay biết, Tổng Thống Dương Văn Minh đă tuyên bố đầu hàng. Khi nghe tin này tôi hết sức đau ḷng. Chúng ta phải làm ǵ đây trước quyết định nhục nhă này? Đó là một câu hỏi lớn hiện đang ở trong đầu tôi và các anh em. Là người lính chiến, chúng ta đều biết, tuân hành tuyệt đối mệnh lệnh thượng cấp chính là sức mạnh của quân đội. Cho nên khi nghe lời tuyên bố đầu hàng, tôi đă liên lạc ngay với Bộ Tư Lệnh Hành Quân Sư Đoàn để nhận lệnh. Tuân hành khẩu lệnh của Chuẩn Tướng Tư Lệnh Mạch Văn Trường, kể từ giờ phút này tôi đặt Tiểu Đoàn dưới quyền điều động trực tiếp của Tiểu Khu Trưởng. Hiện giờ Đại tá Tỉnh Trưởng Nguyễn Ngọc Điệp đang lo triệu tập bộ tham mưu họp bàn phương cách đối phó. Tôi khuyên các anh em hăy giữ b́nh tĩnh và luôn tuân hành đúng mọi chỉ thị. Cho dù c̣n được tiếp tục chiến đấu hay phải buông súng, chúng ta cũng phải luôn ở trong tư thế bảo vệ danh dự quân đội và chu toàn trách nhiệm một người lính, không nên tỏ thái độ hoảng hốt làm cho dân sợ. Riêng phần tôi, sống hay chết, cũng luôn ở bên anh em.

Rời hàng quân tôi thầm nghĩ: lệnh tuyên bố đầu hàng đă ban ra rồi th́ mọi sự kháng cự diễn ra sau đó chỉ là chiến đấu trong nỗi tuyệt vọng. Nhưng cho dù bất cứ hoàn cảnh nào xảy đến, tôi nhất quyết luôn ở bên ông Đơn Vị Trưởng và đồng đội tôi. Tuy đă xác quyết với ḷng như vậy, nhưng lúc buông ḿnh xuống chiếc bàn làm việc thường ngày, đầu óc tôi vẫn rối tựa tơ ṿ. Càng buồn nản hơn khi phải nghe đi nghe lại lời Chuẩn Tướng Nguyễn Hữu Hạnh kêu gọi quân nhân các cấp buông súng, lời Tướng Minh mời Cộng Sản vào bàn giao chính quyền, phát ra từ chiếc radio đặt trên bàn Thượng sĩ Thanh. Tôi ngẩng đầu lên gắt:

- Tắt cái radio đi, để nó lải nhải măi làm ǵ!

Tiếng radio tắt hẳn, tôi lại ngồi thừ người ra đó. Chợt tiếng chuông điện thoại trên bàn reo vang, nhấc máy lên, đầu dây bên kia tiếng vợ tôi hối hả âu lo:

- Alô! Anh đó hả, anh có hay tin Tổng Thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng chưa? Em mới từ Ngân Hàng chạy vội vừa về đến nhà nè, anh có sao không? Có về nhà ăn cơm trưa nay không?

- Anh không sao, trưa nay anh ăn cơm trong đơn vị.

- Vậy chừng nào anh về?

- Anh cũng không biết nữa, em đừng lo, có chuyện ǵ anh gọi cho em hay ngay.

Sau bữa cơm trưa ăn vội vă, Thiếu tá Thanh rời Tiểu Đoàn qua Tiểu Khu họp. Thời gian chờ đợi quyết định chiến hay hàng của vị Tiểu Khu Trưởng, tôi thấy nó dài lê thê làm sao ấy. Hơn hai giờ chiều Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng trở về đơn vị với vẻ mặt buồn thảm. Xuống khỏi xe, ông đưa mắt nh́n nhóm sĩ quan đang đứng đợi ông trước pḥng Trực rồi quay đầu lặng lẽ bước đi. Chẳng ai bảo ai, sĩ quan các cấp đồng loạt bước theo sau ông tiến vào văn pḥng. Vừa ngồi xuống ghế, Đại úy Chinh lên tiếng hỏi ngay:

- Có lệnh ǵ mới chưa thưa Thiếu tá?

- Đại tá Tỉnh Trưởng quyết định bàn giao rồi. Thế là hết!

Đại úy Chinh bực tức chửi thề:

- Đm, thật không c̣n cái nhục nào bằng cái nhục này!

Ngoài câu phát biểu ấy ra, mọi người chẳng ai nói với nhau lời nào. Tôi ngồi bất động như sợ mọi sự di chuyển thân người sẽ làm đau đớn thêm vết thương nước mất nhà tan. Một lát sau Thiếu tá Thanh ngẩng đầu lên nói:

- Thôi, anh Chinh ra cho đánh kẻng tập họp đơn vị để tôi báo tin cho anh em biết.

Khi lệnh bàn giao chính quyền truyền ra, nhiều anh em ôm mặt khóc nức nở. Họ bảo sao c̣n đầy đủ súng đạn lại phải đầu hàng? Chẳng c̣n lời nào để diễn tả, để an ủi nhau v́ mọi người nếu không khóc ngoài mặt cũng đang khóc trong ḷng. Binh Nhất Hoàng, trong nghẹn ngào kể lể với tôi:

- Nhục quá Trung úy ơi, buổi trưa về nhà ăn cơm, gặp mặt mấy đứa con gái trong xóm, nó bảo em: “cởi bộ đồ lính ra đi, tổng thống hàng rồi, tụi em cho mấy bộ đồ đen mà mặc”. Biết tụi nó nói chơi, chớ dân ḿnh mấy ai ưa Cộng Sản. Giờ mà được lệnh đánh, dù có chết em cũng đánh tới cùng.

Ai cũng đau khổ cho phận nước, cũng buồn cho phận ḿnh. Thiếu tá Thanh vẫn một ḿnh trong văn pḥng. Tôi bước vào, ngồi xuống ghế mà chẳng biết nói lời ǵ. Trong văn pḥng ông hôm nay, mọi vật đều buồn thảm như cùng mang một cái tang chung. Nh́n lên khuôn h́nh treo bằng Đệ Ngũ Đẳng Bảo Quốc Huân Chương trên vách, tôi buột miệng nói:

- Sao Thiếu tá không gỡ cất cái Bảo Quốc đi, để nó đấy, lúc họ vào đến đây chỉ gây thêm phiền phức cho Thiếu tá thôi.

Không hiểu người Đơn Vị Trưởng có nghe tôi nói ǵ hay không, ông vẫn ngồi bất động. Một lúc sau ông ngước mắt lên nh́n tấm Huân Chương chép miệng thở dài:

- Cả một đời binh nghiệp, tôi mới có nó.

Ông chỉ nói thế rồi lặng im, không đả động ǵ đến lời tôi đề nghị. Tôi lại hỏi ông:

- Thiếu tá thấy Việt Cộng đă vào trong tỉnh chưa?

- Chưa có ai cả.

Tôi lí nhí trong miệng:

- Xin phép Thiếu tá cho tôi về qua nhà một lát.

Ông khẽ gật đầu.

*

Mấy tiếng đồng hồ sau khi lệnh đầu hàng quỷ quái của Tướng Minh ban ra, con đường chính dẫn vào tỉnh Bạc Liêu vắng vẻ đến lạnh người. Hai bên nhà cửa đều khép kín, lâu lâu mới thấy một cánh hé mở, để lộ ra những khuôn mặt sợ hăi, lấm lét ḍ xét sự thay đổi bên ngoài. Tôi muốn nh́n thật rơ bộ mặt phố phường mà đơn vị tôi dày công bảo vệ một lần cuối. Tôi cho xe chạy một ṿng quanh phố trước khi về nhà. Ngang qua Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn 21 Bộ Binh, tôi thấy chiếc cổng ra vào luôn khép kín, giờ đă mở toang, chẳng c̣n một binh sĩ nào ngồi trên các vọng gác. Phố xá Bạc Liêu như lịm chết, tĩnh mịch, hoang vắng, không một hàng quán nào c̣n mở cửa, không một sự mua bán nào được đổi trao. Tôi chợt nhận ra ḿnh đang lái xe chậm răi như đi ngắm cảnh, dường như tôi lo sợ tiếng máy nổ lớn sẽ gây kinh hoàng cho mọi người.

Về đến nhà, chưa kịp tắt máy xe, vợ tôi đă bước vội ra cửa ôm chầm lấy tôi. Sau khi nghe tôi kể t́nh h́nh trong đơn vị xong, với cái nh́n vô tư vợ tôi nói:

- Em sợ chiến tranh quá rồi, hết đánh nhau, em không c̣n lo anh bị chết v́ súng đạn nữa, em có phải đi làm nuôi anh cũng được.

Tôi quả không ngờ vợ tôi lại nói như vậy, nhưng chắc đó cũng là lối suy nghĩ của hầu hết người dân Miền Nam chân chất, chưa từng có kinh nghiệm sống với người Cộng Sản. Tôi phải nói ǵ với vợ tôi đây? Tôi không dám nghĩ dông dài, cứ để những lời từ trong đáy ḷng tôi tự nhiên phát ra:

- Em đừng mừng vội, kể từ hôm nay, anh chắc không c̣n lo ǵ cho em được nữa đâu. Họ đối xử với anh ra sao, anh cũng chưa đoán nổi. Nhưng anh biết chắc chắn một điều, chúng ta sẽ phải sống xa nhau. Không thể yên thân với chế độ sắt máu của họ đâu!

Không mấy tin tưởng vào lời tôi nói, nhà tôi trách:

- Anh nói ǵ mà nghe ghê quá vậy.

- Anh mong đừng ghê như vậy, nhưng em cũng phải sửa soạn để từ đây tự lo mọi việc một ḿnh. Anh tạt về nhà chốc lát cho em an tâm, giờ anh phải trở vào đơn vị.

- Ăn chút cơm rồi hăy đi anh, lúc ông Minh tuyên bố đầu hàng, em chạy ra chợ quơ đại vài thứ cần thiết, sợ ngày mai không có họp chợ. Người buôn kẻ bán đều sợ hăi, lo thu dọn để mau về nhà.

Tôi đâu c̣n bụng dạ nào để ăn với uống, nên vội khước từ:

- Thôi, anh ăn trong Tiểu Đoàn rồi, anh phải đi ngay bây giờ.

Tôi đứng lên lấy chiếc nón sắt đội lên đầu bước vội ra cửa, vợ tôi hỏi với theo:

- Tối nay anh có về nhà không?

- Không!

*

 

 

 

 Trong lúc tôi đang lum khum dựng xe, Thiếu tá Thanh đi kiểm soát các vọng gác về ngang qua đó, thấy tôi ông tiến lại ân cần hỏi thăm chuyện nhà tôi, rồi bùi ngùi thổ lộ:

- Tôi đă cất cái Bảo Quốc đi rồi.

Nói xong, tôi cùng ông lặng lẽ bước đi. Vào đến văn pḥng, chúng tôi lại ngồi im lặng cúi đầu, để mặc cho nỗi đau gậm nhấm. Một lát sau, tôi ngước nh́n lên tấm vách, khung ảnh tấm Huân Chương không c̣n nữa. Chợt mắt tôi dừng lại ngay tấm ảnh Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu, vẫn c̣n treo nguyên nơi trang trọng nhất trong căn pḥng. Tôi lại buột miệng lên tiếng:

- Đến giờ phút này rồi mà Thiếu tá c̣n để h́nh Tổng Thống trên vách làm chi nữa?

Ông chép miệng thở dài:

- Bề nào cũng là cấp chỉ huy của ḿnh.

Mỗi lời ông nói, mỗi cử chỉ ông làm, khiến tôi càng thấy rơ sự trung tín tuyệt đối nơi con người ông. Nó khơi dậy trong tôi h́nh ảnh ngày đầu tiên ông đến nhận Tiểu Đoàn.

Bởi không muốn được tiếp đón ŕnh rang nên ông chẳng báo cho một ai biết trước ngày giờ ông đến. Như một vị khách b́nh thường, ông ngồi một ḿnh ngoài pḥng Tiếp Tân chờ cho đến lúc Đại úy Chinh ra đưa ông vào văn pḥng. Sau khi các sĩ quan tề tựu về Tiểu Đoàn đông đủ, lúc ấy mọi người mới biết ông chính là vị tân Tiểu Đoàn Trưởng. Hỏi han sĩ quan các cấp xong, ông bảo tập họp toàn đơn vị lại cho ông nói chuyện. Dáng người ông cao ráo thanh tao, không mập không ốm hợp với mái tóc hớt cao làm nổi bật gương mặt cương nghị nhưng hiền từ nhân hậu, đă thu phục ngay cảm t́nh của mọi người. Sau lễ nghi chào kính, Đại úy Chinh bước ra nói đôi lời giới thiệu về ông. Ông ra lệnh cho mọi người ngồi thành ṿng tṛn, giống như các buổi sinh hoạt Chính Huấn. Ông đứng vào chính giữa hàng quân, với giọng nói chân t́nh nồng ấm của người miền Nam, ông mở ḷng ḿnh ra tâm t́nh cùng quân nhân các cấp trong đơn vị:

- Trước tiên tôi xin tự giới thiệu, tôi Thiếu tá Lương Duy Thanh, hôm nay về đây nhận chức vụ Tiểu Đoàn Trưởng của các anh em. Ḍng họ Lương nhà tôi chia làm hai hệ phái, một hệ phái lương thiện và một hệ phái “lương” lẹo. Tôi thuộc hệ phái lương thiện.

Mọi người cười ầm lên khi nghe ông tự đem tên họ ḿnh ra đùa cợt ví von. Chờ dứt tiếng cười, ông nói tiếp:

- V́ vậy nếu anh em thấy tôi làm việc ǵ mà lươn lẹo, anh em nhớ cho tôi biết ngay để cảnh tỉnh và sửa sai cho tôi. Giờ mọi người đều biết tôi là Tiểu Đoàn Trưởng, là sếp lớn nhất ở đây, nhưng anh em lại chưa biết ai là sếp của tôi?

Nói đến đây, ông ngừng lại, đảo mắt nh́n khắp hàng quân vẫn ngồi im như tờ. Ông mỉm miệng cười hóm hỉnh, chậm răi nói tiếp:

- Tôi xin nói ngay, người ấy chính là bà xă tôi.

Tiếng cười thoải mái vang lên, làm mọi người quên đi cái nóng hâm hấp ban trưa bên trong hội trường.

- Tôi xin anh em nhớ giùm một điều, tất cả anh em trong Tiểu Đoàn đều làm việc với tôi chớ không phải với sếp của tôi. Nên mọi chuyện lớn nhỏ xảy ra trong đơn vị, xin mấy anh em đừng bao giờ cho sếp tôi biết và cũng đừng đến hỏi han, nhờ cậy ǵ bà ta cả. Chữ lương họ của tôi chỉ cho phép tôi sống bằng lương lính, nếu xài thiếu, sếp tôi sẽ trợ cấp thêm, đó là lương vợ, tiền do bà xă tôi buôn bán kiếm được ngoài chợ. Tôi không có quyền lănh lương do các anh em phát v́ tôi không làm việc riêng cho bất cứ một ai. Anh em có hiểu lời tôi nói không?

Cả hội trường vang lên tiếng “hiểu” thật lớn. Ông nói tiếp:

- Tôi chỉ có bấy nhiêu lời đó tỏ thật với các anh em trong lần đầu gặp mặt này, xin anh em nhớ và làm đúng như lời tôi nói, để giúp tôi chu toàn bổn phận và trách nhiệm do thượng cấp trao phó.

*

Lời ông nói, việc ông làm cho đến hôm nay sau hơn một năm trôi qua, tôi không thấy có điều ǵ sai chạy. Ngồi trầm ngâm nhớ chuyện quá khứ xong tôi lại lên tiếng hỏi ông:

- Đă có lệnh buông súng rồi, vậy chừng nào họ vào tiếp thu Tiểu Đoàn ḿnh, thưa Thiếu Tá?

- Lúc Đại tá Điệp và các vị Trưởng Pḥng họp về chuyện bàn giao, tôi thấy buồn nản quá xin phép về trước, v́ vậy tôi không rơ họ tính toán những ǵ. Có lẽ chiều hoặc tối nay Việt Cộng sẽ kéo vào trong tỉnh, nhưng đêm nay ḿnh vẫn pḥng thủ nghiêm ngặt như thường. Anh ra sửa soạn súng ống ngay để một lát nữa tôi, anh và Trung úy Ngộ trưởng ban Ba, qua bên Đại Đội Khai Thác Chỉ Huy trấn an anh em.

Tôi thấy thương và cảm phục người Tiểu Đoàn Trưởng tôi quá đỗi. Từ khi có lệnh đầu hàng, dường như chẳng có giây phút nào ông nghĩ cho riêng ḿnh.

Hơn ba giờ chiều, trang bị súng ống cá nhân xong, tôi và Trung úy Ngộ lên văn pḥng tŕnh diện, ông ra lệnh tiếp:

- Hai anh xuống kho súng lấy thêm mỗi người một cây M16 với đầy đủ cấp số đạn, bởi Việt Cộng sắp vào trong tỉnh rồi. Trên đường đi, hai anh phải thật b́nh tĩnh, nếu họ bắn, ta sẽ bắn lại. Chấp nhận bàn giao là làm theo lệnh thượng cấp, nhưng tuyệt đối không để họ làm nhục chúng ta được.

Tôi và Ngộ như hai tên cận vệ ngồi vào băng ghế sau chiếc xe Jeep ôm súng hộ tống vị Tiểu Đoàn Trưởng. Xe ra đến phố, cảnh tượng khác hẳn với lúc trưa khi tôi trở về nhà. Dân chúng từ đồng ruộng lũ lượt kéo ra hợp cùng đám con nít khu phố làm phố phường huyên náo mất hết trật tự. Bạc Liêu đang dần dần đổi chủ, người thành thị vào ẩn ḿnh trong nhà, nhường đường phố lại cho một số dân ruộng lố nhố ăn bă dấy phần...

Đại úy Vui ra tận bên ngoài cổng đón chúng tôi, ông đứng nghiêm đưa tay lên chào Thiếu tá Thanh xong, với giọng chất chứa đầy ưu tư, ông nói như kể lể:

- Có Thiếu tá sang đây tôi đỡ lo, người các pḥng ban trong Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn đă bỏ đi hết cả, tôi bảo anh em cố giữ tốt các hệ thống liên lạc như thường ngày và đợi lệnh Thiếu tá.

Ngoại trừ một số người bận trực ra, mọi quân nhân Đại Đội Khai Thác Chỉ Huy đều có mặt để nghe Thiếu tá Thanh nói chuyện. Là những người nắm giữ toàn bộ hệ thống liên lạc của cả Sư Đoàn, nên mọi diễn biến xảy ra trong suốt thời gian qua các anh đều biết rất rơ. Nhưng khi nghe chính miệng vị Tiểu Đoàn Trưởng ḿnh bảo phải tuân lệnh thượng cấp buông súng bàn giao, tôi vẫn nghe được tiếng nấc nghẹn trong hàng quân.

Cảm động nhất là khi qua thăm toán nhân viên Đài Siêu Tần Số. Cả toán năm người ra hết bên ngoài đứng đợi. Xe vừa đến nơi, Trung sĩ I Đặng chạy lại ôm chầm lấy Thiếu tá Thanh, nước mắt ràn rụa mếu máo nói:

- Bộ Đại tá Tỉnh Trưởng ra lệnh hạ vũ khí thật rồi hả Thiếu tá! Em tức quá.

Nói đến đây anh nấc lên nghẹn lời. Tôi và Ngộ phải quay mặt đi nơi khác. Tôi không dám nh́n những giọt nước mắt chảy dài trên gương mặt cương nghị sạm nắng gan lỳ của anh. Dù cố kềm hăm nhưng mắt tôi vẫn cay, Thiếu tá Thanh đứng bất động một lát rồi đưa tay vỗ lên vai Đặng nói:

- Thôi đừng khóc nữa em, giờ phút này chúng ḿnh không thể làm ǵ khác hơn được đâu!

Đặng vẫn nói trong tức tưởi:

- Thiếu tá cho phép em về Tiểu Đoàn ở tạm đêm nay, em sợ chút nữa tụi Việt Cộng vào đến đây, thấy gai con mắt, chắc em bắn tụi nó quá. Em mà bắn sẽ gây họa lớn cho anh em ḿnh.

- Ừ được, em vào thu xếp đồ đạc đi, để tôi nói chuyện với anh em trong đài xong, chúng ta cùng về bên Tiểu Đoàn.

Đúng năm giờ chiều, xe lăn bánh quay về đơn vị. Phố phường như đă bắt đầu đổi chủ. Việt Cộng và dân ruộng đổ vào trong tỉnh muốn làm những chủ nhân mới của thị xă Bạc Liêu này. Người ngồi trên xe lôi, kẻ đi bộ, người ôm súng khua tay múa chân ḥ reo nhảy mừng. Họ bất chấp xe cộ, bất chấp luật lệ lưu thông, cứ nghênh ngang ra giữa đường, đi trong phố mà như đang lội ruộng. Thấy xe chúng tôi chạy qua, nhiều kẻ lôi súng ra cho đạn lên ṇng, như muốn chận bắt người cướp xe.

Thiếu tá Thanh mím môi, giọng đanh lại, ông lệnh cho tài xế:

- Anh cứ lái thật b́nh tĩnh, chỉ ngừng lại khi có lịnh tôi, đứa nào hung hăng chặn đường cứ cán bỏ.

Xe chạy được một lát, tài xế bị buộc phải giảm tốc độ v́ mấy chiếc GMC chở đầy “cựu” tù binh Cộng Sản chạy cản đường phía trước. Rơ thật khôi hài. Ngày 25-4-1975, Tiểu Khu Bạc Liêu mở cuộc hành quân truy lùng và đánh thắng một trận lớn, hạ hàng trăm Việt Cộng tại trận, bắt sống gần năm mươi tên. Những tên Cộng Sản bị bắt, được xe chở quanh phố cho đồng bào xem mặt. Hôm đó, có bầy con nít chạy theo xe chỉ trỏ, ḥ hét “Đả đảo Cộng Sản”. Hôm nay, chắc cũng toán Việt Cộng ấy lại được chở đi cho bầy con nít chạy theo nhảy múa, hô to khẩu hiệu “Hoan hô Giải Phóng” theo đúng giọng điệu mấy tên ngồi trên xe.

Sự hiện diện của chiếc quân xa chở theo năm người súng đạn cầm trên tay, quân phục chỉnh tề, trong tư thế sẵn sàng chiến đấu, đă là cái gai trước mắt các cán binh Cộng Sản. Họ la ó, hầm hừ như muốn ăn tươi nuốt sống chúng tôi. Đưa được chiếc xe “đi đến nơi về đến chốn”, người chiếm công đầu chính là Hạ sĩ I Tân tài xế.

Tân vốn người hiền lành chất phác, luôn vui vẻ cùng đồng đội, tận tụy với công việc được trao phó. Hôm nay trước t́nh thế “dầu sôi lửa bỏng”, tôi mới nhận ra sự b́nh tĩnh, gan dạ ẩn dấu trong con người Tân. Nh́n gương mặt cương nghị, đôi môi mím chặt, đôi mắt khi nh́n thẳng; lúc liếc dọc liếc ngang đều như muốn chọc thủng mọi vật cản trước đầu xe. Tân gồng đôi bàn tay nắm thật chặt vô lăng, giữ cho chiếc xe không bị chao đảo. Đó là một trong những h́nh ảnh sống động trong tôi mỗi khi nhớ về biến cố 30-4 của cuộc đời ḿnh. Xe về đến đơn vị, tôi cảm thấy như ḿnh vừa vượt qua được bầu không khí đông đặc đến lạnh người.

*

Trở về nơi làm việc, đầu tôi rối tựa tơ ṿ. Nh́n lên tấm bảng trưng bày các công tác Chiến Tranh Chính Trị, những ảnh chụp cảnh sinh hoạt vẫn c̣n nằm nguyên ở đấy. Tôi tiến đến xé nát từng tấm một, như xóa đi dấu tích in đậm nét các việc tôi làm. Ḷng tôi tan nát theo từng mảnh giấy. Nh́n sang bàn bên cạnh, Mẫn đang xếp lại bộ quần áo dân sự, tôi lên tiếng:

- Anh mang đồ sơ vin vào đây làm ǵ vậy?

- Mặc quân phục ra đường lúc này ớn quá, tôi mang bộ đồ này vào để thay mỗi khi về nhà ăn cơm.

Nhớ đến tủ hồ sơ An Ninh, tôi nhắc điện thoại gọi qua Sư Đoàn, Hạ sĩ Ḥa tổng đài viên báo cho tôi biết ngay:

- Pḥng An Ninh chẳng c̣n ai nữa đâu Trung úy ơi!

Tôi chán nản buông ống nghe xuống, quay sang hỏi Thượng sĩ Mẫn:

- Lúc trưa tôi dặn anh lo vụ hồ sơ An Ninh, anh lo xong chưa?

- Tôi gọi qua pḥng An Ninh nhiều lần, nhưng chẳng gặp một ai, hay Trung úy lên tŕnh Thiếu tá xem sao.

- Được, để tôi lên hỏi ông.

Bên ngoài trời đă nhá nhem tối, nh́n vào văn pḥng, Thiếu tá Thanh ngồi bất động như một bóng ma. Bước vào, tôi lên tiếng:

- Sao Thiếu tá không bật đèn lên?

- Lúc này tôi không cần ánh sáng!

Tôi ngồi xuống ghế lên tiếng hỏi tiếp:

- Thưa Thiếu tá, tôi cố liên lạc với pḥng An Ninh, hỏi họ về việc thiêu hủy hồ sơ. Bên pḥng chẳng c̣n một ai. Tôi tŕnh sự việc này lên để Thiếu tá quyết định.

Ngẫm nghĩ một lát, ông chán nản thốt lên:

- Bây giờ không cần lệnh lạc ǵ nữa. Thiêu hủy hay không là tùy nơi anh.

Nếu được toàn quyền, tôi đă thiêu hủy ngay từ ban sáng, nhưng đến bây giờ vẫn chưa muộn. Nhớ lại cảnh ngồi trên xe chạy qua phố hồi chiều, nghĩ tới bộ quần áo sơ vin trên tay Mẫn, tôi lại hỏi:

- Thưa Thiếu tá, khi họ vào đây, ḿnh sẽ mặc quân phục hay thường phục?

Ông nghiêm ngay nét mặt, quắc mắt lên, nh́n thẳng tôi, nói như mắng:

- Anh c̣n tư cách của một người quân nhân hay không?

Tôi cảm thấy xấu hổ với chính ḿnh. Từ ngày làm việc với Thiếu tá Thanh đến giờ, đây là lần đầu tiên tôi bị ông mắng và tỏ vẻ phiền trách. Tôi không chút giận hờn mà càng kính phục ông thêm. Trước lúc trở về ban ḿnh, tôi lư nhí trong miệng:

- Tôi xin lỗi đă hỏi Thiếu tá câu vừa rồi.

Về đến bàn làm việc, trời tối hẳn, tôi bảo Thượng sĩ Mẫn, hăy t́m cách thiêu hủy hồ sơ. Ít phút sau, Mẫn cùng vài ba anh em binh sĩ khệ nệ khiêng về phân nửa cái phi cũ đặt nơi phía sân sau, rồi phụ giúp tôi lôi hết giấy tờ ra châm lửa đốt. Tôi đốt sạch hai tủ hồ sơ, không để lại một mảnh giấy lộn.

*

Từ hướng Quốc Lộ 4 dẫn xuống Cà Mau, ánh đèn xe di chuyển liên tục làm sáng cả một góc trời. Các đoàn xe ấy đang chở Việt Cộng và đám dân ruộng vào thành phố. Ḷng tôi se lại mỗi lúc tiếng reo ḥ rót vào tai. Một vài tiếng chửi thề bực tức vang lên đâu đó, tôi không hiểu đồng đội tôi chửi đổng hay chửi chính bản thân ḿnh? Hoặc chửi mấy tên côn đồ một sớm một chiều bỗng trở thành kẻ chiến thắng.

Tôi buông màn nằm xuống giường nhưng không tài nào chợp mắt. Từng cơn gió thoảng đưa hơi nóng từ đống tro tàn hồ sơ c̣n âm ỉ, làm căn buồng oi bức thêm. Định nhắc điện thoại lên gọi nói chuyện với nhà tôi, nhưng tôi không nghĩ ra lời nào cần nói trong giờ phút này. Ngày mai khi người Cộng Sản vào đây, họ sẽ đối xử với anh em chúng tôi ra sao? Tôi lúc mê lúc tỉnh chập chờn như người mang tâm bệnh.

Bỗng tôi vùng dậy thật nhanh khi nghe nhiều tiếng ồn ào như có cuộc đánh nhau phía ngoài cổng. Lúc tôi chạy đến nơi th́ cũng vừa lúc Thiếu úy Minh sĩ quan trực đêm ra tới. Mấy chục anh em binh sĩ đứng vây quanh Hạ sĩ Trung, c̣n Trung vừa nói vừa múa tay múa chân như người đang giảng giải một thế quyền. Thấy tôi, Trung tiến đến đứng trước mặt, hít một hơi dài rồi kể lại từ đầu câu chuyện:

- Hàng chục tên Việt Cộng mới nhào vô đơn vị ḿnh Trung úy ơi. Lúc đó chỉ có em và ba đứa nữa đứng gác trước cổng, nên mới bị tụi nói giựt mất một khẩu M16 và một khẩu M79. Nếu không tuân lệnh Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng, em đă nổ súng hạ ngay mấy tên đó rồi. Trong lúc giằng co, em dùng báng súng dộng một thằng bể đầu. Khi anh em ḿnh ra tới, tụi nó hăm dọa sẽ quay trở lại trả thù rồi khiêng thằng bị thương chạy mất.

Nghe xong tôi liền khuyên can:

- Các anh em phải thật b́nh tĩnh, tôi và Thiếu úy Minh sẽ thảo luận phương cách đối phó với họ.

Tôi và Minh vừa bước vào pḥng sĩ quan Trực, chưa kịp nói với nhau lời nào th́ tiếng huyên náo lại vang lên trước cổng. Trung sĩ I Có, hạ sĩ quan Trực bước đến trước mặt tôi và Minh báo cáo:

- Tŕnh Trung úy và Thiếu úy, có một toán Việt Cộng trang bị súng ống đầy đủ đang đứng trước cổng, đ̣i cho vào gặp Đơn Vị Trưởng.

Tôi quay sang Minh:

- Tôi và anh ra ngoài ấy xem sao.

Tuy ngoài miệng tôi ăn nói mạnh bạo quyết liệt, thực ra tôi chẳng thấy an tâm chút nào v́ sắp phải đối đầu với mấy tên Việt Cộng. Chính sự gan lỳ của Hạ sĩ Trung và các anh em binh sĩ giúp tôi lấy lại b́nh tĩnh mạnh dạn bước đi. Ra đến cổng, nh́n qua bên kia ṿng rào kẽm gai, tôi đếm được khoảng mươi tên Cộng quân, kẻ đứng kẻ ngồi chồm hổm, áo quần lôi thôi lếch thếch, mang đủ loại súng ống, nào B40, M16, AK... Thấy tôi và Minh ra tới, một người đeo khẩu K54 xệ dưới thắt lưng, tiến đến trước mặt tôi hống hách phân trần về sự việc vừa mới xảy ra. Anh buộc chúng tôi phải giao nạp ngay người đă đánh lính anh ta bị thương. Tôi không biết phải giải quyết cách nào, nh́n sang Minh hỏi ư kiến, Minh khẽ lắc đầu. Ngẫm nghĩ một lát, tôi lên tiếng:

- Anh đứng đây chờ, tôi đi tŕnh sự việc này lên cho Đơn Vị Trưởng tôi biết.

Nói đến đấy, tôi ngừng lại, nh́n thẳng vào mặt viên chỉ huy, cố gằn giọng nói:

- Trong lúc tôi đi, anh phải ra lệnh cho binh sĩ thuộc quyền không được gây bạo động. Báo cho anh biết, đơn vị chúng tôi rất đông, tôi không muốn có một sự việc đáng tiếc nào xảy ra thêm nữa.

Tên chỉ huy nghểnh mặt đáp:

- Được! Nhất trí với anh.

Tôi và Minh quay vào pḥng sĩ quan Trực. Vừa đi Minh vừa hỏi:

- Giờ Trung úy tính sao?

- Thiệt t́nh tôi chẳng biết giải quyết bằng cách nào, chỉ c̣n nước tŕnh cho Thiếu Tá hay, để ông giải quyết.

Ngẫm nghĩ thêm một lát tôi bảo Minh:

- Nghe tôi nói cứng, chắc mấy tên này không dám động tĩnh ǵ đâu, tôi chỉ sợ mấy anh em ḿnh thấy tụi nó đứng lố nhố gai mắt rồi khảy đại vài viên th́ mệt đó.

Minh nhanh nhẩu đề nghị:

- Vậy để tôi ra ngoài cổng ngồi chung với anh em trong lúc Trung úy đi tŕnh sự việc.

Tôi gật đầu rồi bước vội về hướng căn nhà nằm cuối dăy, nơi Thiếu tá Thanh đang ở. Nh́n đèn trong nhà vẫn c̣n sáng, tôi đưa tay gơ lên cánh cửa. Tiếng ông Đơn Vị Trưởng từ bên trong hỏi vọng ra:

- Ai đó?

- Thưa tôi Hưởng đây Thiếu tá.

Cánh cửa rộng mở, Thiếu tá Thanh hiện ra nh́n tôi lên tiếng:

- Có việc ǵ không Hưởng?

Nghe tôi nói năng lắp bắp, ông chỉ chiếc ghế mời tôi ngồi, ôn tồn nói:

- Anh ngồi nghỉ một lát lấy lại b́nh tĩnh rồi kể rơ sự việc cho tôi nghe.

Ngả lưng xuống ghế, tôi móc túi lấy thuốc ra châm. Hít được vài hơi, cảm thấy trong người tỉnh táo trở lại, tôi nhanh chóng tường thuật mọi diễn biến vừa xảy ra. Thiếu tá Thanh chau mày nghĩ ngợi, một lát sau ông bảo:

- Anh trở ra cho họ vào đợi tôi trước pḥng Trực.

Tôi đứng thẳng đưa tay lên chào, rồi lui bước.

Gặp tôi, Minh hỏi nhanh:

- Thiếu tá tính sao vậy Trung úy?

- Thiếu tá bảo, đưa họ vào pḥng Trực đợi ông ra giải quyết.

Tôi đến bên hàng rào kẽm gai. Toán Việt Cộng vẫn đứng ngồi nguyên đấy. Tôi nói với viên chỉ huy, nhân tiện cảnh báo luôn toán lính của hắn:

- Trước khi cho anh vào gặp ông Đơn Vị Trưởng. Tôi yêu cầu anh ra lệnh cho binh sĩ thuộc quyền phải giữ ǵn kỷ luật, không được đi lại lung tung. Nếu hai bên xảy ra xô xát, sẽ rất nguy hiểm cho các anh.

Viên chỉ huy lập lại câu nói ban năy:

- Tôi nhất trí với anh.

Tôi ra dấu bảo người lính gác ra mở cổng, cả toán Việt Cộng lầm lũi bước theo sau tôi tiến vào bên trong doanh trại. Đến trước pḥng Trực, tôi quay lại bảo họ:

- Mấy anh đứng đây chờ tôi đi mời ông Tiểu Đoàn Trưởng.

Lính tráng trong đơn vị kéo ra mỗi lúc mỗi đông thêm, hai bên lườm nhau chằm chằm, như muốn ăn tươi nuốt sống nhau. Tôi đến bên Thiếu úy Minh nói vừa đủ nghe:

- Trong lúc tôi đi mời Thiếu Tá, anh ra đứng cạnh tên chỉ huy, t́m chuyện này chuyện nọ hỏi han hắn, pḥng khi có anh em nào nóng nảy làm bậy ḿnh c̣n trở tay kịp.

Minh gật đầu, tôi rảo bước.

Cánh cửa nhà Thiếu tá Thanh vẫn mở. Thấy Tôi vào đến, ông lên tiếng hỏi:

- Đưa họ vào chưa?

- Thưa Thiếu tá, tụi nó đang đứng chờ bên ngoài pḥng Trực.

- Đúng năm phút sau tôi ra tới.

Trở lại pḥng Trực, tôi báo cho mọi người biết để sửa soạn đón tiếp ông.

Khi Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng vào đến pḥng Trực, tôi dơng dạc hô lớn:

- Vào hàng! Phất!

Mọi người đồng loạt đứng lên, nghiêm chỉnh giơ tay chào. Thiếu tá Thanh chào lại rồi kéo ghế ngồi vào bàn sĩ quan Trực. Toán Việt Cộng đứng bên ngoài ngơ ngác, tỏ vẻ sợ sệt v́ không hiểu chúng tôi đang làm tṛ ǵ. Chào kính xong, tôi ra dấu bằng mắt để Minh đưa tên chỉ huy vào. Anh ta tiến đến đứng đối diện tôi, dáng dấp không c̣n hùng hổ như lúc đứng bên ngoài hàng rào. Thiếu tá Thanh ngẩng mặt lên, nghiêm nghị nói:

- Tôi Thiếu tá Lương Duy Thanh chỉ huy đơn vị này, anh cho tôi biết anh là ai? Chức vụ ǵ?

- Tui là Năm Tất Trung Đội Trưởng.

- Anh muốn gặp tôi để làm ǵ?

Năm Tất lập lại những điều gă nói với tôi bên ngoài hàng rào. Dù đă biết rơ sự việc, Thiếu tá Thanh vẫn lắng tai nghe từng lời tường thuật. Năm Tất dứt lời, ông nh́n thẳng vào mặt anh ta, bằng một giọng ôn tồn nhưng đanh thép:

- Tôi lấy làm tiếc cho sự việc vừa xảy ra. Anh có điều tra rơ nguyên nhân không? Anh có biết lính anh đă ngang nhiên vào đây cướp súng đơn vị tôi không? Tôi cho anh biết trong tỉnh Bạc Liêu lúc này có nhiều tên côn đồ xuất hiện. Làm sao binh sĩ tôi phân biệt được người đến giựt súng là côn đồ hay Cách Mạng. Rất may, binh sĩ tôi biết tuân hành kỷ luật, nếu không đă có nổ súng, th́ sự việc c̣n đáng tiếc biết là chừng nào. Chúng tôi đă tuân lệnh bàn giao của thượng cấp. Ngày mai, sau khi giao đơn vị xong, tất cả súng ống ở đây đều thuộc về các anh. Việc ǵ các anh phải đi cướp giựt. Thuộc cấp tôi báo cho tôi biết, các anh giựt của chúng tôi một khẩu M79 và một khẩu M16. Anh có biết chuyện này không?

Năm Tất ấp úng đáp:

- Có.

- Vậy anh phải kư giấy nhận lính anh đă vào cướp của đơn vị tôi mấy cây súng đó, để ngày mai khi bàn giao, người phía các anh không gây khó khăn cho chúng tôi. Anh biết cách làm việc chứ?

Nói xong ông xé một mảnh giấy trong quyển sổ trực trao cho hắn. Năm Tất lom khom cúi xuống bàn viết tờ biên nhận. Khi trao tờ giấy lại cho Thiếu tá Thanh xong y lại đ̣i hỏi:

- Giờ tôi yêu cầu anh giao nạp ngay người đă đánh chiến sĩ tôi bị thương.

Nh́n thẳng vào mặt năm Tất, Thiếu tá Thanh gằn giọng:

- Anh đă kư nhận là lính anh vào đây giựt hai khẩu súng. Như vậy người giựt súng có tội hay người giữ súng có tội? Đă gọi là “chiến sĩ” th́ phải biết kỷ cương chứ!

Năm Tất ú ớ không trả lời được, đứng nguyên một chỗ. Thấy vậy, Thiếu tá Thanh mỉm cười rồi nhỏ nhẹ gỡ rối cho hắn:

- Tôi biết... anh nóng ḷng v́ người bên anh bị thương, nhưng nay anh hiểu rơ mọi chuyện rồi, tôi tin sẽ không c̣n việc ǵ rắc rối nữa. Tôi phải về lo xếp đặt mọi thứ để ngày mai bàn giao cho phía các anh, cám ơn anh nhiều.

Quay sang tôi, Thiếu tá Thanh bảo:

- Trung úy tiễn anh năm Tất giùm tôi.

Nói xong ông đứng lên, bước nhanh ra cửa. Năm Tất biết chẳng làm ǵ hơn được, quay ra ngoài, ngoắc tay gọi đám lính theo y rời khỏi doanh trại.

Năm Tất ra đi tuy không đem ra được người anh ta đ̣i hỏi, ngược lại hắn đă nh́n rơ chân tướng người lính Việt Nam Cộng Ḥa trong uy thế của một quân lực chính quy. Tuy bị buộc buông súng, nhưng không chịu khiếp nhược trước kẻ thù. Không biết anh em trong đơn vị nghĩ ǵ về sự việc ấy? Riêng tôi th́ thở phào nhẹ nhơm v́ vừa trút bỏ được mọi sự âu lo trước một vấn đề quá khó khăn. Tôi cũng vừa học được bài học quư giá về sự b́nh tĩnh trước sự đ̣i hỏi phi lư của kẻ tự coi ḿnh chiến thắng. Thế mới biết, không chỉ vâng phục theo mọi mệnh lệnh của người Cộng Sản là được an thân. Ḿnh tiến th́ nó lùi, không dám đặng đằng chân, lân đằng đầu đối với ḿnh.

Sau này gặp lại Năm Tất trong trại tù, ngụy trang dưới mỹ danh học tập cải tạo. Nhận ra tôi, anh đến gần nói vài câu xă giao xong, anh nhắc lại chuyện cũ rồi thổ lộ:

- Tôi rất cảm phục người Đơn Vị Trưởng của anh, mọi người bên “ngụy” mà đều như anh ta th́ sự việc đă đổi khác rồi.

Tôi cũng bảo anh ta:

- Bây giờ ông Đơn Vị Trưởng tôi đang là “chiến lợi phẩm” của Cách Mạng rồi đó!

Suốt đêm hôm ấy, không riêng ǵ tôi mà hầu như mọi anh em trong đơn vị đều thức trắng, chia sẻ với nhau nỗi đớn đau từ khi có lệnh buông súng, nỗi ưu tư về một tương lai u tối. Ngoài chuyện Việt Cộng vào giựt súng, không c̣n sự việc ǵ đáng ghi nhớ xảy ra.

 

Danh Dự - Trách Nhiệm

Tôi bước ra khỏi giường ngủ lúc trời tờ mờ sáng, trên người vẫn c̣n mặc nguyên bộ quân phục từ hôm qua. Tờ lịch trên vách vẫn c̣n nguyên ngày 30-4-1975. Với người khác đă bước sang một ngày mới, riêng quân nhân Tiểu Đoàn 21 Truyền Tin, ngày đau thương nhất nước, ngày đau thương nhất đời vẫn c̣n đang tiếp diễn. Đồng hồ trên tay tôi chỉ đúng 6 giờ sáng, tức giờ thứ 30 của biến cố 30-4 trong tôi. Nghĩ đến người Đơn Vị Trưởng đáng kính, tôi quyết định thay bộ quân phục mới. Dù bị buộc phải làm kẻ chiến bại, nhưng h́nh hài tôi không thể nhầu nát trước mặt đối phương. Thay xong bộ quân phục ủi hồ thẳng nếp, như một phản ứng tự nhiên, tôi bước thẳng xuống Câu lạc bộ t́m ly cà phê buổi sáng. Vừa đi tôi vừa nghĩ, chẳng biết hôm nay Câu lạc bộ có mở cửa không? Tôi có ngay câu trả lời, bởi mũi tôi vừa ngửi được mùi cà phê thơm phức quen thuộc.

Bước vào bên trong, chẳng c̣n chiếc ghế nào trống. Thấy tôi nh́n quanh t́m chỗ ngồi, một anh binh sĩ đứng lên nhường tôi chiếc ghế, tôi kéo lại ngồi bên cạnh Đại úy Trần Duy Chinh. Đại úy Chinh, tuy là sĩ quan ở Tiểu Đoàn lâu nhất, tuổi đời và tuổi lính ông hơn xa nhóm sĩ quan trẻ chúng tôi. Nhưng khi nói chuyện với đàn em, không khi nào ông xưng hô mày tao chi tớ. Ông nói năng nhỏ nhẹ, miệng luôn tươi cười như một thư sinh yêu đời. Sáng nay nét vui tươi b́nh thường trên gương mặt ông biến mất hẳn. Tôi hỏi thăm:

- Đêm qua Đại úy ngủ được không?

Ông lắc đầu chán nản nói như lời tâm t́nh:

- Ông thấy không, từ lúc mất Ban Mê Thuột đến giờ, Quân Lực ḿnh như bị trói tay, có được đánh đấm ǵ đâu, chỉ toàn di tản, bỏ dân bỏ đất cho Cộng Sản. Đến giờ phút này, từ Sàig̣n xuống tận Cà Mau, lực lượng ḿnh vẫn c̣n nguyên vẹn, nhưng bị buộc phải buông súng, tôi thấy đau ḷng quá.

Tôi buồn bă tiếp lời:

- Tôi nghĩ, mất Miền Nam bởi thiếu cấp lănh đạo có khả năng, chớ không phải v́ người lính Miền Nam yếu hèn hơn người lính Bắc Việt. Tướng Dương Văn Minh là Tổng Tư Lệnh Tối Cao lại ra lệnh đầu hàng. Chúng ta, những người lính được huấn luyện chỉ biết làm người thi hành mệnh lệnh thượng cấp, th́ c̣n làm được ǵ để xoay ngược t́nh thế? Đại úy thấy không, mọi lời bàn tán, mọi điều suy tư trong lúc này đều lâm vào bế tắc. V́ chúng ta không được quyền chiến đấu, th́ đương nhiên không thể bảo rằng Quân Lực này chiến bại được.

Mọi lời nói, mọi lối nghĩ suy chỉ để thoát bớt niềm đau đớn cho chính ḿnh và đồng đội, chớ ai cũng đều biết thể chế Việt Nam Cộng Ḥa đă bị cáo chung.

Hôm nay Câu lạc bộ có ǵ đăi nấy, chẳng c̣n bán buôn ǵ trong giờ phút này nữa. Trung sĩ I Mạch Văn Hồng người trực tiếp trông nom, chỉ muốn chu toàn nhiệm vụ đến giờ phút cuối, nên vẫn mở cửa như thường lệ đăi đằng anh em. Mang ly cà phê nóng đến cho tôi, Hồng bảo:

- Hôm nay c̣n cái ǵ tôi đem ra mời anh em. Ăn uống không hết, tôi đổ bỏ, chỉ để lại cho bọn quỷ đỏ cái nhà Câu lạc bộ trống không này thôi.

Lúc tôi rời Câu lạc bộ, Hạ sĩ Vinh bước vào. Vinh giơ tay chào tôi. Nh́n lên, thấy đầu Vinh không c̣n một sợi tóc, tôi ngạc nhiên hỏi:

- Sao cạo đầu vậy Vinh?

Vinh bùi ngùi:

- Em cạo đầu để tang cho Tổ Quốc!

Vinh là quân nhân ngang bướng nhất đơn vị. Chỉ mỗi mái tóc thôi, tôi phải phạt lên phạt xuống, bắt cắt đi cắt lại ba bốn lần, nhưng tóc anh vẫn dài. Vậy mà hôm nay Vinh lại tự cạo đi mái tóc. Nh́n cái đầu trọc với gương mặt buồn xo, tôi thấy thương Vinh vô hạn.

Lời nói cùng việc làm của Hồng và Vinh biểu tỏ cho tôi thấy đôi chút tâm t́nh của người lính Miền Nam trước lúc chịu bức tử. Một vài hành động, một vài cử chỉ tuy rất nhỏ nhặt đơn sơ nhưng giúp họ toát bớt được phần nào ấm ức chất chứa trong ḷng.

*

Đúng giờ thứ 32 ngày 30-4-1975, tức 8 giờ sáng ngày 1-5-1975 nếu tính theo giờ đồng hồ, kẻng tập họp trỗi lên như thường lệ. Mọi người tiến nhanh ra sân cờ. Trong mắt tôi hàng quân hôm nay đông đủ hơn, kỷ luật hơn mọi ngày. Thượng sĩ Thường Vụ điểm danh xong, báo cáo quân số lên Đại Đội Trưởng Chỉ Huy Công Vụ, Đại úy Chinh rời hàng quân bước vào văn pḥng tŕnh diện Tiểu Đoàn Trưởng. Khi Thiếu tá Thanh và Đại úy Chinh tiến ra sân cờ, Thiếu úy Minh sĩ quan Trực dơng dạc hô lớn:

- Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng đến. Nghiêm! Chào tay! Chào!

Bàn tay mọi người đồng loạt giơ lên đặt ngang vành nón sắt. Thiếu tá Thanh dừng bước, đứng trong tư thế nghiêm chào hàng quân. Minh dơng dạc tiếp tục điều khiển buổi lễ:

- Phất! Thao diễn nghỉ!

Thủ tục chào kính xong. Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng đưa mắt nh́n khắp hàng quân, ông hít một hơi thật mạnh, với giọng đầy xúc động, ông chậm răi nói như mở ḷng ra cùng thuộc cấp:

- Thưa tất cả anh em. Cho đến giờ phút này chúng ta vẫn c̣n là người lính Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa. Chúng ta vẫn có thể hiên ngang kéo lá Quốc Kỳ lên. Nhưng người Cộng Sản đă vào đến thành phố, những người thân yêu của chúng ta và toàn dân Miền Nam đă lọt vào tay họ. Trước lúc bước ra đây, tôi tự hỏi ḷng: có nên kéo lá cờ lên cho ngạo nghễ tung bay thêm vài giờ, rồi để người Cộng Sản lôi nó xuống chà đạp sau khi họ vào tiếp thu đơn vị không? Hay mỗi người chúng ta tự cất giữ, bảo vệ lá Quốc Kỳ trong ḷng ḿnh? Nghĩ vậy nên tôi quyết định, buổi chào cờ hôm nay không có lá Quốc Kỳ. Chúng ta hăy xem lá Quốc Kỳ thân yêu mà chúng ta và biết bao người đổ máu bảo vệ nó, đă được kéo xuống từ lúc vị Tổng Tư Lệnh Tối Cao, Tổng Thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng. Nhưng tôi tin, lá Quốc Kỳ sẽ tồn tại măi trong ḷng tôi, trong ḷng các anh em và trong ḷng người dân Miền Nam chiến đấu cho lư tưởng Tự Do.

Thiếu tá Thanh ngừng lại giây lát, thêm một lần nữa ông đưa mắt nh́n khắp hàng quân. Mọi người đều đứng im cúi mặt lắng nghe. Ông nói tiếp:

- Tất cả hăy đồng một ḷng ngước mắt nh́n lên cột cờ, tưởng như lá cờ vàng ba sọc đỏ đang tung bay phất phới. Chúng ta vẫn vẫn có thể đồng hát bản Quốc Ca, nhưng lời ca tiếng hát giờ đây có c̣n gây hưng phấn cho dân chúng như mọi ngày không? Hay nó đem lại cho họ sự lo sợ? V́ vậy, chúng ta sẽ hát Quốc Ca thật lớn, nhưng... hát ở trong ḷng.

Thêm một lần nữa Thiếu Tá Thanh ngừng nói, như để từng lời ông tâm t́nh, ngấm sâu vào ḷng mỗi người lính. Ông đảo mắt khắp hàng quân rồi ban lệnh:

- Bây giờ anh em chuẩn bị làm lễ chào Quốc Kỳ.

Theo thường lệ, sĩ quan Trực là người điều khiển buổi lễ chào cờ. Nhưng hôm nay, Thiếu tá Thanh trực tiếp làm mọi chuyện. Ông hô to:

- Nghiêm!

Hàng quân đồng loạt làm theo lệnh ông.

- Lễ chào Quốc Kỳ bắt đầu! Chào tay! Chào! Thượng kỳ! Quốc Ca!

Mọi người đứng im phăng phắc, mắt ngước nh́n lên cột cờ. Tôi như thấy lá cờ vàng ba sọc đỏ đang từ từ kéo lên. Tôi trút bỏ hết những ưu tư trong người, để ḷng ḿnh ḥa vào từng câu hát. Lời ca không được phát ra bên ngoài nên tôi nuốt trọn nó vào ḷng. Nh́n sang hàng quân đối diện, môi ai cũng mấp máy. Tôi quay về thực tại khi tiếng hô dơng dạc của ông Tiểu Đoàn Trưởng vang lên:

- Phất! Thao diễn nghỉ! Một phút mặc niệm các chiến sĩ đă hy sinh cho Tổ Quốc! Nghiêm! Chào tay! Chào!

Bầu không khí linh thiêng bao phủ khắp sân cờ. Tôi như thấy hồn thiêng sông núi đang lẩn khuất đâu đây. Tôi cúi đầu nhận tội với tiền nhân v́ không làm tṛn trách nhiệm với quê hương đất nước. Tâm tư tôi thoáng hiện h́nh ảnh bạn bè, đồng đội và những người đă hy sinh trong cuộc chiến, nghĩ đến nỗi đau khổ của Quân Dân Miền Nam... Trong người tôi không c̣n chỗ chứa những niềm đau, những nỗi uất hận. Tôi nghe tiếng nấc nghẹn đâu đó trong hàng quân, tiếng khóc cứ lan dần, lan dần,... đến lúc này th́ tôi không c̣n kềm hăm nổi ḿnh nữa, để mặc nước mắt tuôn trào. Hầu như mọi người đều khóc. Phút mặc niệm qua đi, Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng đứng nghiêm chào đoàn quân rồi nói trong nghẹn ngào:

- Thôi các anh em tan hàng.

Thiếu tá Thanh cúi mặt bước vội vào văn pḥng, mọi người cũng lặng lẽ rời sân cờ.

*

Trong đơn vị tôi ngoài anh em cơ hữu ra c̣n có khoảng ba mươi khóa sinh do các đơn vị thuộc Vùng IV Chiến Thuật gởi đến thụ huấn khóa học chuyên môn về Truyền Tin. Tuy là lính mới, nhưng tất cả đều tuân hành kỷ luật nghiêm minh. Lúc tôi đang thơ thẩn đếm bước đi không định hướng. Anh trưởng lớp đến chào tôi rồi hỏi:

- Thưa Trung úy, hôm nay tụi em có phải vào lớp học không?

Tôi lắc đầu bảo:

- Không có học hành ǵ nữa, cho anh em về pḥng sửa soạn đồ đạc, sẵn sàng rời đơn vị sau khi bàn giao cho Việt Cộng.

Người khóa sinh đi rồi, tôi lê bước trở về ban ḿnh. Trên chiếc bàn làm việc thường ngày, chỉ c̣n hai cái điện thoại đen nằm trơ trọi. Căn pḥng hôm nay như hoang phế, chẳng c̣n ǵ ngoài vài bộ bàn ghế và mấy cái tủ hồ sơ trống không. Ngay như cái bảng: “Trung Uư Nguyễn Văn Hưởng -  Sĩ Quan An Ninh - Chiến Tranh Chính Trị”, mới đặt làm mấy tháng trước, tôi cũng quăng luôn vào lửa đốt tối hôm qua.

Thượng sĩ Thanh, với hơn 20 năm quân ngũ, từng là cựu tù binh Cộng Sản, đang ngồi cúi mặt, chống tay lên cằm. C̣n Thượng sĩ Mẫn, chẳng biết làm ǵ, lại lôi mấy bộ quần áo sơ vin ra xếp đi xếp lại. Tôi ngồi một chỗ không yên, bước ra đứng giữa khung cửa, đưa mắt hướng nh́n bên ngoài. Vài anh em binh sĩ ngồi bệt giữa sân cờ tṛ chuyện, không ai che dấu được nét ưu tư hằn trên gương mặt. Chợt tiếng chuông điện thoại reo vang. Thượng sĩ Thanh uể oải nhắc ống nghe lên. Nói chuyện điện thoại, nhưng người Hạ sĩ quan già này vẫn quen với giọng điệu nói trên máy vô tuyến. Mắt ông mở thật to, c̣n miệng há hốc ra, chốc chốc lập đi lập lại mỗi điệp khúc:

- Nhận rơ..... nhận rơ...... nhận rơ.

Buông ống nghe xuống, giọng ông như lạc đi:

- Thằng Ḥa “Tổng Đài” vừa báo tin: Thiếu tướng Nguyễn Khoa Nam và Chuẩn tướng Lê Văn Hưng, đă dùng súng lục bắn vào đầu tự sát hồi rạng sáng hôm nay rồi!

Hai mí mắt tôi tự nhiên khép lại, đứng như bất động. Một lát sau, tôi bước trở lại bàn làm việc, buông ḿnh xuống ghế, tâm trí hướng về hai vị tướng vừa nằm xuống.

Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam, giữ chức vụ Tư Lệnh Quân Đoàn IV - Quân Khu IV chưa quá nửa năm, nên tôi chưa có dịp được gặp mặt. Ai cũng biết, ông là một vị tướng suốt đời xông pha nơi trận tuyến, lập biết bao chiến công. Ông được mọi người ngưỡng mộ không chỉ v́ là một cấp chỉ huy có tài, mà c̣n là một người đạo đức thanh liêm. Ông sống độc thân, nên dành hết thời giờ cho đời binh nghiệp và cho quốc gia dân tộc.

C̣n với Chuẩn Tướng Lê Văn Hưng, đă lần lượt đảm trách các chức vụ Đại Đội Trưởng, Tiểu Đoàn Trưởng, Trung Đoàn Trưởng và Tư Lệnh của Sư Đoàn 21 Bộ Binh. Nhưng h́nh ảnh oai hùng nhất của ông trong tôi lại chính là 2 tháng dài ông tử thủ An Lộc. Những ngày ấy, tôi lo việc thiết lập hệ thống liên lạc cho Bộ Chỉ Huy Tiền Phương Sư Đoàn 21 Bộ Binh, đóng tại Tân Khai, cách hầm trú ẩn Tướng Hưng chỉ mươi cây số. Tôi đă thấy hàng ngàn đồng bào B́nh Long gồng gánh, bồng bế, dắt d́u nhau, men theo quốc lộ 13 t́m về vùng Quốc Gia. Chúng tôi đă bất chấp quy luật hành quân, cho dân chúng tràn vào tuyến pḥng thủ, để họ có nơi trú ẩn, hầu tránh bị thương vong mỗi khi phải hứng chịu những trận pháo kinh hồn.

Cơn mưa pháo có ngày lên tới 7,500 trái, đă biến An Lộc thành b́nh địa, nhưng không làm nổ tung được ư chí quyết giữ An Lộc, quyết bảo vệ mấy chục ngàn đồng bào B́nh Long bị kẹt giữa vùng lửa đạn của Đại tá Lê Văn Hưng. Nhưng hôm nay, vận nước ngả nghiêng, một viên đạn súng lục đă cướp đi cuộc đời vị Tướng anh hùng.

Tôi ôm mặt, cúi đầu nhắm mắt cầu nguyện, tiễn đưa hương hồn hai vị chỉ huy đáng kính. Trang sử Việt oai hùng có thêm hai vị tướng chết theo thành. Chắc anh linh Tướng Nam, Tướng Hưng giờ này đang hội ngộ cùng Vơ Tánh, Ngô Tùng Châu, Hoàng Diệu, Phan Thanh Giản,... nơi miền tiên cảnh.

*

Măi đến lúc ngồi nh́n mấy anh em binh sĩ lăng xăng dọn bữa cơm trưa nóng sốt lên bàn, tôi mới tự hỏi: Thường ngày nhà bếp sĩ quan chỉ nấu cho Thiếu Tá Thanh và vài ba anh em độc thân ăn thôi. Thế mà kể từ trưa hôm qua đến giờ, con số người ăn tăng lên gấp bốn năm lần, chợ búa th́ không nhóm họp. Chẳng hiểu Trung sĩ Hỷ làm cách nào để lo tươm tất, đầy đủ từng bữa ăn cho bao nhiêu con người ấy? Tôi muốn hỏi thăm cùng nói đôi lời cám ơn Hỷ, nhưng Hỷ bận việc luôn tay. Cho nên măi đến bây giờ, lời cám ơn ấy vẫn c̣n nằm nguyên trong ḷng tôi và điều tôi muốn biết cũng sẽ vĩnh viễn là một bí ẩn. Tôi chỉ suy ra được một điều là mọi anh em trong đơn vị tôi, đều cố gắng chu toàn nhiệm vụ của ḿnh cho đến khi phải ngậm ngùi giă từ đời lính.

Nếu tính cho đến giây phút những ḍng chữ này được viết ra, tôi đă sống quá nửa thế kỷ, nói chính xác hơn là đă sống gần hai vạn một ngàn ngày, ăn trên bốn vạn bữa cơm. Nếu chỉ được chọn ăn một bữa cơm duy nhất trong đời, tôi không ngần ngại chọn ngay bữa ăn cuối cùng của cuộc đời lính trong ngày 30-4-1975. Tôi vẫn biết bữa ăn hôm ấy không có sơn hào hải vị, không rượu ngon, c̣n miệng tôi cay đắng nuốt không trôi hết nửa bát cơm. Nhưng ḷng tôi no đầy t́nh đồng đội, cái t́nh “sống chết có nhau là huynh đệ chi binh”. Tôi cũng ghi tạc từng lời Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng tỏ ḷng ḿnh ra cùng các sĩ quan thuộc cấp:

- Tôi rất hănh diện về tinh thần kỷ luật của anh em trong đơn vị. Trọn ngày hôm qua, tôi đắn đo suy nghĩ rất nhiều về việc ra lệnh cho mọi người đi đâu th́ đi hay ở lại đây chờ họ vào? Phủi tay bỏ đi lúc này thật quá dễ. Tôi đă thầm trách các cấp lănh đạo, các cấp chỉ huy bỏ mặc đồng bào, bỏ rơi đồng đội. Nay chính tôi lại làm như vậy hay sao? Rồi tôi nghĩ đến câu “Tổ Quốc - Danh Dự - Trách Nhiệm” trên huy hiệu người quân nhân Việt Nam Cộng Ḥa. Chúng ḿnh đă bị trói tay không bảo vệ được Tổ Quốc, nhưng c̣n Danh Dự-Trách Nhiệm, tôi phải bảo vệ vẹn toàn. Nghĩ thế nên tôi quyết định ngồi lại đây chờ họ đến, cho họ nh́n thấy tận mắt và hiểu rằng người lính Việt Nam Cộng Ḥa không hèn yếu khiếp nhược. Riêng bản thân tôi, tuy không dám chết vinh như hai vị tướng Nguyễn Khoa Nam và Lê Văn Hưng, nhưng tôi quyết không chịu sống nhục.

Nói xong, ông quay sang bảo Đại úy Chinh và tôi:

- Khi bọn họ đến đơn vị ḿnh, tôi sẽ ngồi trong văn pḥng, anh Chinh và anh Hưởng ra cổng hướng dẫn họ vào gặp tôi.

Một ngày mà không một người Việt Quốc Gia nào tưởng tượng có thể xảy đến đă đến. Chỉ c̣n vỏn vẹn vài giờ nữa đơn vị tôi chính thức bị giải thể, đời lính của tôi cũng kể như xong. Hơi thở tôi vẫn c̣n, súng đạn vẫn c̣n... Nhưng tôi đành bất lực đứng chờ giờ phút cuối của đơn vị, giờ phút cuối của đời lính ḿnh. Trong giờ phút sau cùng này, tôi thấy rơ hơn lúc nào hết cái tinh thần bất khuất không khiếp sợ Cộng Sản của từng người trong đơn vị tôi. Riêng các anh em trông coi hệ thống liên lạc, mỗi lần nhắc điện thoại lên, các anh đều báo ngay cho chúng tôi biết, người đầu dây bên kia là Quốc Gia hay Cộng Sản. Các anh c̣n nắm vững và báo cáo đầy đủ t́nh h́nh các nơi, nên tuy chỉ lẩn quẩn trong ṿng rào đơn vị, nhưng mọi diễn biến ngoài tỉnh Bạc Liêu chúng tôi đều hay biết.

*

Đến giờ thứ 38, tức 2 giờ chiều ngày 1-5-1975, khi một Đại Đội Việt Cộng tiến vào đơn vị. Mang danh Đại Đội, nhưng quân số chỉ hơn hai mươi người. Họ đến bằng GMC. Chiếc xe ngừng ngay lại giữa cổng chính. Toán lính ngồi trên xe đồng loạt nhảy xuống, làm ra vẻ xung trận, tấn công tiến chiếm mục tiêu, rải người cầm súng chạy chiếm giữ các điểm trọng yếu. Đêm qua dưới ánh đèn le lói, tôi không nh́n rơ toán quân Cộng Sản. Lúc này giữa ban ngày, những nét rừng rú, quê mùa hiện rơ lên trên từng gương mặt. Họ ăn mặc lôi thôi lếch thếch, chỉ một vài người mang dép râu c̣n lại đều đi chân đất. Từ trên ghế trưởng xa, một người đeo khẩu K54, nhảy xuống xe, ông ta cố tạo cho ḿnh dáng vẻ cấp chỉ huy. Nh́n thấy tôi và Đại úy Chinh đứng trước pḥng tiếp tân, ông tiến lại hất hàm lên tiếng hỏi:

- Hai anh có phải là người chỉ huy đơn vị này không?

Đại úy Chinh đáp:

- Không phải. Anh là ai, cho tôi biết tên và chức vụ để tôi vào tŕnh cho ông Đơn Vị Trưởng tôi biết?

- Tôi là Thành Biển, Chính Trị Viên Đại Đội.

- Anh đi theo tôi.

Thành Biển bước theo sau Đại úy Chinh và tôi tiến vào văn pḥng Tiểu Đoàn Trưởng.

Trong lúc Thiếu tá Thanh và Thành Biển ngồi nói chuyện. Th́ binh sĩ hai bên Quốc - Cộng đứng lườm nhau.

Nửa giờ sau, kẻng tập họp vang lên, theo lệnh Thiếu úy Minh sĩ quan Trực, mọi người nhanh chóng xếp thành hàng lối. Điểm danh xong, Đại úy Chinh ra hiệu cho tôi vào văn pḥng mời Tiểu Đoàn Trưởng. Khi Thiếu tá Thanh cùng Thành Biển ra khỏi văn pḥng. Đại úy Chinh dơng dạc hô to:

- Thiếu tá Tiểu Đoàn Trưởng đến! Nghiêm! Chào tay! Chào!

Tiếng hô của Đại úy Chinh và những cách tay đồng loạt giơ lên chào kính người Đơn Vị Trưởng làm kinh ngạc toán lính Việt Cộng đến tiếp thu. Nh́n anh em trong quân phục chỉnh tề cùng lễ nghi quân cách trang trọng, đối nghịch hoàn toàn với toán quân ô hợp. Tôi ngậm ngùi tự hỏi. Tại sao chúng tôi lại phải bàn giao quyền lực cho một toán quân như vậy? Hỏi chỉ để cho ḷng bớt thổn thức, cho vơi đi sự đau đớn chứ chúng tôi c̣n làm được ǵ trong giờ phút này, khi lịch sử đă sang trang. Rồi mai đây, tất cả chúng tôi c̣n phải phục tùng nghe theo một cách bất đắc dĩ mọi mệnh lệnh của những con người đang đứng đó.

Thiếu tá Thanh đứng nghiêm chào hàng quân xong. Đại úy Chinh lại dơng dạc hô lớn:

- Phất! Thao diễn! Nghỉ!

Thiếu tá Thanh tiến lên đứng riêng một ḿnh trước mặt hàng quân. Với giọng thật cảm động ông nói lời từ giă:

- Thưa các anh em, đây là lần cuối cùng tôi đứng nói chuyện trước anh em. Tôi cám ơn tất cả quân nhân các cấp. Trong suốt thời gian tôi giữ nhiệm vụ chỉ huy đơn vị này, anh em đă giúp tôi chu toàn nhiệm vụ của một người quân nhân. Hôm nay, tuân hành nghiêm chỉnh lệnh thượng cấp, đơn vị chúng ta buông súng bàn giao cho quân “Cách Mạng”. Trước khi từ biệt, tôi có lời khen ngợi tất cả anh em đă giữ đúng tinh thần kỷ luật cho đến giờ phút cuối cùng. Tôi cầu chúc anh em và gia quyến được mọi điều an khang. Sau đây tôi xin giới thiệu anh Thành Biển, Chính Trị Viên Đại Đội đến tiếp thu đơn vị chúng ta.

Thành Biển khẽ cúi đầu chào hàng quân. Thiếu tá Thanh nói tiếp:

- Giờ đây tôi trở xuống đứng cùng với anh em và trao quyền lại cho anh Thành Biển.

Nói xong ông đứng nghiêm giơ tay chào hàng quân rồi bước xuống đứng bên cạnh Đại úy Chinh. Lúc ông lui bước, tôi nghe được nhiều tiếng nấc nghẹn đâu đó...

Thành Biển tiến lên vị trí Thiếu tá Thanh vừa rời khỏi, ông gật đầu chào mọi người. Có lẽ bị khớp trước một hàng quân chỉnh tề, Thành Biển cất giọng run run, nói toàn những lời hoa mỹ:

- Thưa các anh em, năy giờ tôi và anh Thanh thảo luận với nhau về việc tiếp quản đơn vị. Trước tiên tôi có lời khen tặng tất cả anh em đă tuân hành đúng đắn chỉ thị của Cách Mạng, buông súng đầu hàng tránh đổ máu. Xin các anh em an tâm và vững tin vào chính sách khoan hồng trước sau như một của Cách Mạng, là luôn tha thứ những kẻ lầm đường lạc lối, biết ăn năn hối cải quay về với tổ quốc dân tộc. Chúng tôi sẽ đối xử tử tế với tất cả anh em binh sĩ Cộng Ḥa, chẳng những bây giờ mà măi măi sau này... cũng vậy. Đơn vị anh em là đơn vị kỹ thuật, Cách Mạng rất cần sự hợp tác của các anh em để quản lư tốt máy móc. Nếu anh em nào muốn làm việc cho Cách Mạng, tôi sẽ coi như các anh em đă gia nhập Cách Mạng trước ngày 30-4. C̣n những ai muốn về quê quán làm ăn sinh sống, tôi sẽ cấp giấy tờ, cung cấp mọi phương tiện để giúp xây dựng lại cuộc đời mới.

Ngừng lại một lát, Thành Biển nói tiếp:

- Bây giờ, những anh em nào muốn phục vụ Cách Mạng, tôi yêu cầu giơ cao tay lên và bước ra khỏi hàng.

Nói xong, Thành Biển đảo mắt nh́n khắp hàng quân. Không một cánh tay nào giơ lên, không một ai bước khỏi hàng ngũ ḿnh. Thấy sự bất hợp tác này làm Thành Biển sụ mặt sượng sùng. Chờ thêm một lát, Thành Biển tiếp tục diễn thuyết:

- Chính sách Cách Mạng luôn tôn trọng tự do con người. Các anh em đều muốn trở về quê quán làm ăn sinh sống, tôi sẽ cấp giấy giới thiệu với chính quyền địa phương để họ giúp đỡ các anh em tái lập lại cuộc sống mới.

Tuy Thành Biển nói toàn lời ngon tiếng ngọt, nhưng tôi và đồng đội không một ai dấu được vẻ ưu tư lo lắng.

“Lễ” bàn giao xong, Thành Biển dè dặt bước vào văn pḥng Tiểu Đoàn Trưởng. Anh ta ngồi vào bàn Thiếu tá Thanh, cấp giấy đi đường cho các binh sĩ và hạ sĩ quan. C̣n thành phần sĩ quan, anh cho biết không thuộc quyền quản lư của anh ta, phải đợi lệnh Ủy Ban Quân Quản Tỉnh Bạc Liêu.

Tôi nh́n lại căn pḥng làm việc lần cuối, từ cánh cửa, từ bực thềm, từ cái bàn cái ghế, tuy cũ kỹ, đơn sơ, nhưng ghi dấu biết bao ngày tôi miệt mài ở đấy. Những kỷ niệm vui buồn trong căn pḥng này sẽ măi không phai trong tôi. Gần sáu năm sống nơi đây, giờ phải vĩnh viễn ĺa xa, làm sao tôi không quyến luyến bịn rịn cho được. Bước sang hội trường, bục thuyết tŕnh nằm trơ trọi trong góc, tai tôi nghe như có tiếng anh em vỗ tay đồng ca theo nhịp quân hành.

Nơi đây tôi đă hun đúc tinh thần binh sĩ, tôi đă hùng hồn biện minh cho sự tất thắng của chính nghĩa Tự Do. Nhưng từ nay về sau, trong hội trường này, trên bục gỗ này, người Cộng Sản sẽ mặc t́nh khoác lác về chiến thắng vinh quang anh hùng của họ, rồi lên mặt nguyền rủa chúng tôi.

Các binh sĩ cùng các hạ sĩ quan lănh giấy tờ xong, có người t́m tôi từ giă, có người lẳng lặng ra về. Nghĩ đến vị Tiểu Đoàn Trưởng khả kính, tôi đi như thất thểu t́m ông. Ông đứng dựa lưng vào cây cột trước căn nhà ông ở, hết nh́n ra sân cờ lại nh́n vào văn pḥng nơi ông làm việc. Tôi tiến lại, lẳng lặng đứng cạnh bên, ông quay lại nh́n tôi với đôi mắt thật buồn, tôi lí nhí trong miệng:

- Thưa Thiếu tá, những ngày c̣n ở lại Bạc Liêu, xin mời Thiếu tá lại nhà tôi ở tạm.

- Cám ơn anh, việc đó tôi sẽ tính sau. Đêm nay tôi ngủ trong đơn vị.

Ngày 30-4 sắp hết trong tôi, nhưng ngày ấy vẫn c̣n tiếp diễn nơi ông Đơn Vị Trưởng. Đêm nay chỉ một ḿnh ông cô đơn trong doanh trại, không có lấy một anh em đồng đội. Tôi không c̣n biết làm ǵ hơn ngoài việc dâng lời cầu nguyện, xin ơn trên ban b́nh an cho ông. Bắt tay từ giă, tôi thấy trong đôi mắt sâu thẳm của ông tuy buồn nhưng ánh lên nét bất khuất của một quân nhân.

Bước chân ra khỏi cổng là tôi vĩnh viễn rời xa nơi này, ngày chia tay với đơn vị của tôi sao quá buồn thảm. Trên đỉnh cột cờ, lá cờ nửa xanh nửa đỏ của Việt Cộng vừa mới kéo lên lạch bạch bay trong gió. Vài ba chú lính Việt Cộng lục lọi những máy móc liên lạc truyền tin, chốc chốc lại rú lên cười như vừa khám phá ra một điều ǵ mới lạ. Trên lô cốt, mấy tên Việt Cộng cũng ḅ lên ngồi gác. Nh́n ra cái ao trước mặt đơn vị, tôi bắt gặp một gă bộ đội đang ngồi vo gạo, tôi bước tới nói với anh ta:

- Nước ao này dơ lắm, cầu tiêu đàng kia ḱa, không dùng nấu ăn được đâu.

Không những không nghe lời tôi khuyên, anh c̣n vênh mặt lên lớp:

- Các anh Tiểu tư sản quen rồi, nước nào mà lại dùng không được!

Nói xong, anh tiếp tục công việc đang làm dở dang. Nh́n qua cử chỉ, nghe giọng anh nói, tôi nhận ra rằng: Lời nói của người Quốc Gia cho dù có thực tâm, có ư xây dựng, kể từ giờ phút này hoàn toàn vô giá trị trước người Cộng Sản. Tôi lẳng lặng dắt xe ra cổng. Quay lại nh́n đơn vị lần cuối, tám dăy nhà tôn mờ đi, tôi phải gỡ kính xuống lau mắt để nh́n cho rơ.

Lái xe về nhà tôi quên hẳn ḿnh đang mặc trên người bộ quân phục Quân Lực Việt Nam Cộng Ḥa giữa ḷng thành phố đă hoàn toàn lọt vào tay Cộng Sản.

Thường ngày, khi xe về đến đầu con hẻm rẽ vào nhà, tôi hay gặp bé Tâm bốn tuổi, con anh chị Hảo, đứng chơi trước hiên nhà. Bé thường ngừng chơi vỗ tay reo mừng đón tôi:

- Trung úy đi làm về, Trung úy đi làm về...

Hôm nay, em chỉ mới kịp reo lên:

- Trung úy...

Th́ chị Hảo chạy vội ra, lấy tay bịt ngay miệng con lôi vào nhà. Người mẹ ngước mắt lên nh́n tôi nửa ái ngại, nửa xót thương rồi chị cúi xuống dặn con:

- Từ đây về sau con kêu bằng chú, đừng gọi Trung úy nữa nghe chưa. Coi chừng Giải Phóng họ bắt đó.

Đứa bé ngạc nhiên, lấm lét hết nh́n mẹ đến nh́n tôi. Chị Hảo quay sang tôi lư nhí phân trần:

- Phải vậy hông Trung úy... à quên chú Hưởng.

Nghe giọng lập lờ làm tôi thấy thương cho cái chân chất của chị quá chừng. Tôi nh́n cháu bé, quay sang chị Hảo gật đầu, rồ máy cho xe chạy. Vợ tôi ra đứng chờ trước hàng hiên. Vào bên trong, tôi thả ḿnh xuống chiếc ghế nơi pḥng khách, cởi đôi giày máp, cởi bộ quân phục trây di. Đồng hồ trên tay tôi chỉ đúng 5 giờ chiều ngày 1-5-1975. Tôi nhẩm tính lại thời gian, giờ này đúng là giờ thứ 41, giờ cuối cùng của ngày “Ba Mươi Tháng Tư Đen” trong tôi.

 

 

Trở lại đầu