VÔI TRONG NÔNG NGHIỆP
Hai Hướng
|
Nhà máy vôi |
Người ta dùng vôi mục đích chính là cung cấp Calcium cho cây và cải thiện độ chua [pH] của đất. Đây là đề tài rất xưa, nhưng một số người còn chưa nắm đuợc rõ ràng cách xài vôi trong nông nghiêp. Để xử dụng hiệu qủa vôi chúng ta phải biết rõ đặc tính của từng lọai vôi, có bao nhiêu loại, và những loại đất nào thì cần phải xài loại vôi nào. Chúng ta không cần phải để vào chi tiết phản ứng đi sâu vào ngành hóa học. Trong nông nghiệp ta chỉ cần biết nắm được những căng bản xử dụng vôi dưới dây thì chúng ta cũng được thành công.
1- Phân lọai vôi:
Chúng ta có nhiều loại vôi trên thị trường và mỗi loại vôi có đặc tính khác nhau chứ không phải loại nào cũng giống nhau. Tùy theo các chất [Nguyên tố phụ] có trong vôi như Magnesium, Sulphate, hay sự nóng của mỗi loại vôi mà cách xử dụng cũng khác nhau. Thông thường chúng ta có bốn loại vôi trên thị trường.
a/- Đá vôi
[Lime stone]: loại vôi này hạt tương đối lớn, màu hơi
xám, không đươc trắng lắm, phẩm chất không được tốt lắm. Loại nầy phần
lớn chứa hai nguyên tố [ thành phần chính trong vôi] là Calcium va
Carbonate [Ca CO3] và ít nóng. dùng tốt trong đồng ruộng.
Ở vùng
Bắc Mỹ đa số họ dùng loại vôi nầy cho kỹ nghệ
[ công nghiệp ] trồng nấm Mở [Button Mushroom]
ở giai đọan phủ lớp đất trên mặt nấm để cung cấp
Calcium và kiềm chế độ chua của đất phủ cho cây nấm chuẩn bị ra nấm
[
Phuơng pháp làm nấm mở kỷ nghệ của Bắc My rất khác biệt, rất trái ngược
với phương pháp của VN, nhưng hiệu qủa rất cao, khi nào có
dịp viết
về kỹ thuật trồng Button Mushroom của Bắc Mỹ tôi sể nói sâu về vấn đề
nầy]. Loại vôi nầy rẻ tiền nhất
b/- Dolomite Lime: Loại vôi nầy ở VN gọi là vôi Đố lô mít. Loại
này rất tốt vì không nóng, có chứa thêm chất Magnesium [Mg]. Cho nên
khi bón loại vôi nầy vào đất cây không những cung cấp được Calcium mà
còn được cung cấp thêm Magnesium. Chất Magnesium nầy sẽ giúp cho lá cây
to và xanh hơn cũng như giúp cho trái và hạt qủa nặng hơn. [đa số công
thức phân hóa học từ Hòa Lan họ chú trọng chất Magnesium nầy ]. Những
cánh đồng của VN đa số là, những cánh đồng cổ
xưa) được khai thác triệt để [
thâm canh ] Nên đa số bị thiếu Magnesium [ Theo tài liệu thế giới
nghiên cứu về cánh đồng lúa nước của Đông
Nam Á]. Loại vôi này rất tôt
cho đồng ruộng lúa VN.
c/- Hydrate
lime: loại vôi nầy rất nóng, dễ cháy cây, bột rất
mịn, màu rất trắng, độ hòa tan rất cao. Loai vôi nây đắt tiền. It được
xử dụng nhiều. Rất tốt cho sự dùng cung cấp vôi và sát trùng. Ví dụ như
sát trùng và cung cấp Calcium cho ao nuôi tôm cá, chuồng trại V.V....
d/- Vôi thach cao [Ca SO4] Calcium Sulphate Nó còn có một tên
tiếng Anh nữa là Gypsum [ khác với lọai dùng làm tường ở vùng Bắc Mỷ] lọai nầy gọi là vôi nhưng đùng lầm lẫn vối ba lọai vôi ở trên
[ở VN có
thẻ bị lầm lẫn, vì tôi đọc nhiều tài liệu VN thấy vậy]. Loại nây khi
nhìn vào công thức hóa học ta thấy gốc chính là Sulphate chứ không phải
là Carbonate. Vôi nầy không được bón dưới ruộng phèn vì sẽ làm cho đất
chua [acid] hơn. Đất phèn là đất chứa nhiều Sulphate Sắt hay Sulphate
Nhôm [màu xám ít gặp]. Thường gặp nhất là Sulphate Sắt, màu vàng nổi
trên đất, do oxýt hóa với sắt nên có màu rỉ sắt màu vàng. Sulphate Nhôm
có màu Xám vì oxýt hóa với nhôm màu ten [rỉ nhôm] màu xám. Sul phate
là gốc sulfur [S] nên tạo ra Acid làm cháy rễ cây, đại khái như vây. Nếu
ta bón phân hay Vôi có chứa gốc Sulphate cho đất phèn là làm cho
đất
nhiều phèn thêm. Vôi nầy chỉ dùng được ở những đất Kiềm
[Alkaline ].
Để
hạ Kiềm. Loại phân nầy ở vùng Bắc Mỹ họ xài rất nhiều trong kỹ nghệ
[công nghiêp] trồng nấm mở, bởi vì họ xài phân gà hay phân ngựa tươi
[VN
xài phân hoai], nên phân tươi có gốc kiềm tính họ phải xài
để đua phân
gà vào gần với dạng trung tính [PH =0. 7 ]. Vôi nầy có đặt tính hút và
giữ ẩm nên thích hợp cho trồng nấm mở
2-
Công dụng của vôi:
Như tôi nó ở trên vôi có hai công dụng chính là
cung cấp chất Calcium và sửa chữa độ chua của đất cho thích hợp với
từng lọai cây trồng. Loai đá vôi, loại Dolomite lime và hydrate lime dùng để cải thiên đất phèn, đất chua
[đất acid] và còn để cải thiện
ngộ độc chất hữu cơ [Ngộ độc Acid], vì nhiều xác bã thực vât qúa, qua qúa trình thoái hóa của chất hữu cơ là acid đối với cây lúa nước. Còn
riêng vôi thạch cao thì chỉ dùng để cải thiện đất kiềm [Alkaline]. Khi
nói đến cải thiện đô chua của đất {PH], tôi xin nói thêm phương pháp
cải thiện phèn để bà con nông dân có khái niệm mà áp dụng
3- Cải thiện Phèn:
Có ba phuơng pháp dể trị phèn
a/-- Rưả phèn: Cho nước vào rưộng ngâm và khuấy cho phèn quậy đều vào nước và xả đi tùy theo độ phèn của ruộng mà ta làm nhiều lần hay ít. Rồi bón vôi vào. Phưong pháp nầy sể bị đi mất dinh dưỡng trong đất, phải dùng phân bón hóa học nhiều hơn để bù đắp vào phần dinh dưỡng bị mất. Đa số áp dụng phuơng pháp nầy cho ruộng lúa.
b/-- Đào mương: đào những con mương nhỏ để cho phèn rút xuống
sâu hơn, rồi bón vôi lên mặt đất. Tưới nước cho phèn rút xuống.
c/-- Đắp mô: làm thành từng vồng dài như vồng khoai lang cho phèn
rút xuông, rồi bón vôi và trồng cây trên vồng. Có thể làm nhửng vồng nhỏ
thấp trong ruông lúa có bờ cao, đem trồng lúa trên vòng thấp trong
ruông để tranh lúa bi phèn ở rễ mà thiệt hại
4- Độ vôi và đất:
Vôi càng mịn thì sự hiệu qủa càng nhanh và càng cao, nhưng sự
thất thoát bởi gió và dòng nuớc cũng nhiều. Khi bón vôi nên tướí nuớc
để vôi rút xuống đất, để tránh sự thất thoát và
có tác dụng nhanh hơn. Thông
thường người ta xài 20-30 kg vôi cho 100m2. Cái này tùy theo độ phèn của
đất. Nếu gặp loại vôi nóng ta phải bón mười lăm ngày trước khi
gieo hạt hay trồng cây lên đất
Vôi chỉ nên dùng ở những nơi đất có đầy đủ chất hữu cơ, những
nơi nghèo chất hữu cơ thì không nên bón nhiều vôi, sẽ làm
đất nghèo nàn
thêm, vì chất hữu cơ bị hủy hoại nhanh chóng. Vôi cũng không được xài
trên những vùng đất có thành phần sét năng. Sẽ dễ tao đất cứng thêm,
thành lớp đế cày [Hardpan]. Không tốt cho việc trồng trọt.
Tóm lại khi xài vôi phải biết rõ đặc tính của từng loại vôi. Và cách cải thiện đất phèn [đất acid]
đất kiềm đất mặn: [salinity], ngộ độc hữu cơ đều giống nhau, nhưng đối với đất
kiềm
[ở Phan Rang, Ninh
Thuận Gọi là đất cà giang cát lòi hay đất kiềm thổ] thì chi dùng vôi
thạch cao [Ca SO4]. Đất mặn thì chỉ rửa mặn: lên vồng rồi tưới nước
vào cho muối rút xuông sâu mà trồng cây trên vồng, không dùng vôi nào
hết. Còn ngộ độc hữu cơ thì giống hệt như trị phèn.
Thân chào
HAI HƯỚNG
May 29 /08
Van., BC., Canada