Bí
Ẩn Về Sự Thành H́nh Của Con Người
Nhờ sự phối hợp các kỹ thuật ghi h́nh y khoa
mạnh nhất - máy quét và chụp cộng hưởng từ - với
các công nghệ thông tin hiện đại, bác sĩ X quang
Alexander Tsiaras đă ghi h́nh 3 chiều đối với
điều quyến rũ bí ẩn nhất của sự sống: đó là sự
h́nh thành em bé, từ lúc thụ thai đến chào đời.
"Những vi động vật... như hạt đậu nhỏ xíu có cái
đuôi dài!" Nhà khoa học Artonie Van Leeuwenhoek
không tin vào mắt ḿnh trước những ǵ mà ông coi
như là những người nam và nữ co quắp lại và bị
nhốt kín trong những cái bao trong mờ. Đó là năm
1677. Không một cặp mắt thường nào có thể nh́n
thấy được điều đó trước ông. Kính hiển vi mới
được phát minh và ông là nhà khoa học đầu tiên
sử dụng nó để quan sát tinh dịch một bệnh nhân.
"Các vi động vật này quá nhỏ bé - ông ngạc nhiên
- đến mức một triệu con trong số chúng đặt nối
tiếp nhau cũng không đạt được kích cỡ của một
hạt cát to..." Thế là cuộc hành tŕnh đến với
thế giới vô cùng nhỏ bắt đầu, để t́m hiểu nguồn
gốc của cuộc sống.
Đàn ông gieo hạt, phụ nữ chỉ là mùn đất
Khám phá trên cũng có những giới hạn và làm nảy
sinh những lầm lẫn khác vào thời điểm đó. Tại
sao bấy nhiêu tinh trùng chỉ để sinh ra một con
người duy nhất? Tại sao những tinh trùng c̣n lại
đều bị chết? Người ta từng tin rằng "đàn ông
gieo hạt, phụ nữ chỉ là đất mùn!" Lư thuyết này
có tuổi thọ đến 150 năm, cho đến khi người ta
khám phá ra các tế bào sinh dục nữ.
Ở tít hàng đầu của hành vi t́nh yêu, noăn - tṛn
như ḥn đất, bọt nước, hành tinh, địa cầu thu
nhỏ, h́nh cầu như dạng đầu tiên của vũ trụ và
chờ đợi được hoạt động. Các sự vận động lớn lao
của sự thụ tinh được khởi động. 300 triệu tinh
trùng bắt đầu "giáp lá cà" noăn. Chúng có cùng
một thứ vũ khí: cái đầu dẹt được bao bọc bởi các
enzyme dành để tiêu hóa đám mây tích bao quanh
noăn và một cái đuôi cơ động như một cây roi cho
phép chúng tiến về phía trước. Chỉ có 3 triệu
con trong số chúng thâm nhập tử cung. Quăng
đường phải băng qua để đến được đây là 20 cm.
Tốc độ tiến tới 1 cm/phút. Một số tinh trùng lội
ngược lên ṿi tử cung không đẻ ra noăn và tự
chết đi. Kẻ chiến thắng nằm trong số nửa kia.
Vài trăm tinh trùng đạt đến mục tiêu, nhưng chỉ
1 con duy nhất được hưởng vinh quang chiến thắng.
Noăn đă sẵn sàng. Trong khoảnh khắc, các tinh
trùng khác bị tống khứ đi. Chúng sẽ lang thang
quanh noăn vài ngày nữa, như những linh hồn đau
khổ c̣n chưa được chào đời và cuối cùng chết, vỡ
mộng... Nhưng với kẻ chiến thắng, một cuộc phiêu
lưu mới mẻ bắt đầu, mệt mỏi, tốn sức.
Đầu thế kỷ qua, một nhà động vật học Mỹ, Edwin
Brewster đă thán phục kinh ngạc khi nh́n thấy,
qua kính hiển vi, cách thức "một tế bào tṛn
trịa đột ngột méo mó, dài ra, trở ḿnh và tự
sinh ra thành các tế bào sống hoàn thiện". Ông
giải thích: "Như thế nghĩa là con người không
được xây dựng nên như một căn nhà bằng gỗ hay bê
tông, mà như một căn nhà bằng gạch... Chúng ta
sẽ tăng trưởng khi những viên gạch sống bé nhỏ
này tự phân chia thành những nửa viên gạch, để
rồi sau đó đến lượt chúng to lên thành viên gạch
hoàn toàn..."
Từ một viên gạch duy nhất
Ngày nay, trong tác phẩm Bí ẩn về cuộc sống, từ
thụ thai đến chào đời của Alexander Tsiaras, nhà
văn khoa học Barry Werth đă dùng lại sự ẩn dụ về
căn nhà để viết phần b́nh luận: "Hăy tưởng tượng
bạn là ṭa nhà chọc trời, được xây dựng trong 9
tháng từ một viên gạch duy nhất. Khi viên gạch
nảy mầm tự phân chia, nó sẽ sản xuất ra đủ mọi
loại vật liệu cần thiết khác cho việc xây dựng
và hoạt động của cái tháp khổng lồ này... Viên
gạch đầu tiên và những hậu duệ của nó biết đích
xác số lượng bao nhiêu cho mỗi thành phần, phải
gửi gạch đến đâu, phải ghép khi nào và như thế
nào...". Như thế mỗi bộ phận, từ tế bào duy nhất,
tự phân hóa và t́m thấy vị trí của chúng, hoạt
động chính xác của chúng.
Sự hợp nhất đầu tiên sẽ kéo dài trong 12 giờ.
Trong suốt quy tŕnh đó, 23 nhiễm sắc thể của mẹ
kết hợp 23 nhiễm sắc thể của cha. Mă được khắc
trong tế bào người mẹ: sự tăng sinh có thể bắt
đầu. Sự phân chia thành hai của các nhiễm sắc
thể với hàng ngh́n gene của chúng. Các bản sao
phù hợp hăy c̣n dính lẫn nhau. Đôi khi, chúng
tách ra, từ đó cho ra đời những đứa trẻ song
sinh. Sau khi thụ thai được hai ngày, bắt đầu sự
phân chia mới: 4 tế bào trở thành 8 (chính vào
giai đoạn này, người ta thường cấy các noăn đă
thụ tinh trong ống nghiệm vào tử cung...) sau đó
là 16, rồi 32 vào cuối ngày thứ 3. Trong khoảng
thời gian ngày thứ 9 và 12, trứng chỉ đo được
1/10 mm. Khi cơn lốc dồn dập các tế bào tăng
mạnh lên, kích cỡ của nó cũng tăng gấp đôi ở mỗi
lần phân chia: 0,2 mm vào tuần thứ hai, ở đó các
sự gấp và sự quấn liên tục nhau được tiến hành
với tốc độ cao, kéo giăn trứng nguyên thủy này
ra để biến nó thành một phôi. Đến ba tuần, nó to
được gần 2 mm, có h́nh dáng phác thảo với một
cái đầu có vị trí đôi mắt và đôi tai, một cột
sống và một trái tim đang đập. Trong suốt thời
gian thần kỳ này, người vợ c̣n chưa nhận được ǵ
cả. Nhưng mối liên hệ mẹ - con đă bắt đầu. Sự
nôn oẹ bắt đầu khoảng ngày thứ 25: một cơn sóng
những sự rung động thầm kín trao đổi giữa mẹ và
con. Chúng chỉ ngừng khi nào đứa trẻ chào đời.
Sự ồn ào bên ngoài, giọng nói, âm nhạc hay các
trạng thái d́u dịu, thanh thản, stress hay sự
cáu gắt, tất cả đều tác động như bấy nhiêu thông
điệp lên tiềm thức bào thai.
Một sinh linh bé nhỏ chào đời
Trong khoảng 6-7 tuần, những chỗ phồng lên nho
nhỏ bắt đầu xuất hiện hai bên sườn phôi thai,
được kéo dài thành các chồi để sau nảy sinh ra
các chi. Các chồi nhú lên khắp nơi trên cây mùa
xuân: cho cái miệng nguyên sơ và hai hàm tương
lai, cho cái mũi, đôi mắt, lưỡi, hàm răng... Đến
25 ngày, chúng ta sẽ thấy một tác phẩm của
Picasso, đến 32 ngày là một E.T. - một sinh vật
đến từ không gian với cái đầu to bằng nửa thân
ḿnh; đến 42 ngày, con quỷ Ireland và cái đuôi
dài tua tủa các đốt sống như một con rồng. Sau
đó đến con mắt, dây thần kinh thị giác và mí mắt,
bao tử, gan, tuyến tụy, cột sống, hai quả thận,
các cơ. Sang tuần thứ 9, với các nếp gấp nơi
khuỷu tay trên cánh tay bây giờ được kéo dài ra,
các ngón chân và hai bàn tay, chân...
Trong "nhà máy" phi thường này, mọi cơ quan chủ
yếu của cơ thể được tạo ra bằng sự nhiệt t́nh và
không có thời gian chết - kênh chuyển động không
bao giờ dừng lại. Trừ phi... Bộ năo làm nên
những điều phi thường với một sự tăng sinh các
tế bào thần kinh (neuron) mới, với nhịp độ kinh
khủng 100.000 neuron/giờ! Bất ngờ, đến 8 tuần,
cơn lốc ngưng lại cũng nhanh như lúc bắt đầu:
cái đầu dựng lên, đôi mắt mở to, hai tay và chân
đă hoàn thành, ngón cái và ngón trỏ đối diện
nhau, trái tim được ngăn thành 2 tâm thất và đập
80 mạch/phút: phôi đă hoàn thành. Từ bây giờ nó
được gọi là thai nhi.
Ngoài ra, thai cũng có tư thế riêng và cái vẻ
giống con ếch với con mắt nằm ở hai bên. Nhưng
sau đó hai mắt này sẽ từ từ xích lại gần nhau về
phía trước cái đầu và nhanh chóng đem lại cho
chúng dáng vẻ giống con người hơn. Và đôi môi
h́nh thành. Đến 56 ngày, tất cả các cơ quan khác
biệt với nhau. Lúc này, con người nhỏ bé xoay
đầu, động đậy cánh tay và chân. Được 12 tuần,
thai đạt đến tuổi mà phái tính bắt đầu xuất hiện.
Tuổi mà, theo các nhà phôi học, "thai bắt đầu tỏ
rơ các thay đổi cá nhân, chắc chắn dựa trên
những hành vi kế thừa từ cha mẹ". Tuổi mà thai
bắt đầu mút ngón tay cái. Đây cũng là giai đoạn
thai dễ chết trong tử cung dưới một cú sốc nào
đó.
Khi mối nguy hiểm không c̣n, đứa bé lớn lên
nhanh chóng: 20 cm với 250 gram vào tháng thứ 5.
Và trái tim của nó đẩy 144 lít máu/ngày xuyên
suốt cơ thể, đập như tim lực sĩ. Hơn nữa người
ta có thể nghe được nó qua bụng mẹ. Đứa bé ngủ
và mút ngón tay cái. Nó tư duy. Đôi mắt nhắm.
Tháng thứ 8 là tháng của giấc mơ. Tháng thứ 9,
cuối cùng, là tháng đứa bé biết "đi" vệ sinh.
Một làn da hồng hào bắt đầu được vuốt thẳng ra,
h́nh thành những móng tay - chân xinh xắn, lông
mày, lông mi và tóc. Đă đến thời gian nó chuẩn
bị chào đời. Lúc đó nó chầm chậm bơi xoay người
lại. Con đường đi qua đă mở, khung chậu người mẹ
lật đảo (một sự hoàn thiện mà bộ xương đàn ông
không có khả năng). Đến một ngày nó nghe và cảm
nhận một lực tống nó ra ngoài qua một "khung cửa
hẹp". Phần sọ trước rồi đến cái đầu... Một con
người bé nhỏ vừa chào đời.
(Theo Thế Giới Mới, Nature)
|
|
|
|