Trường hợp Nguyễn Cao Kỳ là một trường hợp khó xử vì đã một thời là phó Tổng Thống Việt Nam Cộng Hoà. Ông không phải loại người vô danh tiểu tốt, nhưng ít ra đã là hình ảnh của người lính Việt Nam CH, hình ảnh của một người lãnh đạo cao cấp nhất của miền Nam. Mọi xúc phạm của phía bên kia đến ông là gián tiếp xúc phạm đến danh dự của người lính Việt Nam Cộng Hoà, đặc biệt những sĩ quan đi học tập cải tạo. Và cũng một lẽ đó, mọi hành xử hợp tác với phía bên kia, cũng lại là vết dao đâm sau lưng những vị cựu sĩ quan ấy, nhất là phía các cựu sỹ quan không quân.

Nhiều phản ứng từ nhiều phía.

Nhưng mấy ai thực sự hiểu rõ nội tình bên trong của việc ông Kỳ về Việt Nam? Sự phê phán đòi hỏi thấu rõ nội tình, đồng thời cần cân nhắc hơn thiệt cái lợi hay cái hại của việc ông Kỳ về Việt Nam?

Tôi đã may mắn được đọc tất cả những bài diễn văn, sách vở và những lời tuyên bố của cựu Thiếu Tướng Nguyễn Cao Kỳ cũng như những trao đổi lên tiếng của cựu đại tá Nguyễn Xuân Vinh, Nguyễn Hữu Nghĩa, Làng Văn, KQ Đỗ Văn Minh, Nguyễn Gia Tiến, Đào Huy Ngọc, Hồ Văn Đồng, Cung Trầm Tưởng, Tôn Thất Thiện, Đặng Văn Nhâm, Jane Perlez, Francis E Betzs. MA, Trương Như Phùng, cựu Trung tướng Phạm Quốc Thuần, cựu Phó đề đốc Đinh Mạnh Hùng, Trung tướng Lâm Quang Thi, Khưu Văn Phát, cựu thủ tướng Nguyễn Bá Cẩn, Cung Thúc Cần, Lý Kiến Trúc, Francis E. Betzs, Nguyễn Tường Tâm, phóng viên DeVoss, Ý Yên (Phan Tấn Mỹ), Ký giả Vi Anh và Nguyễn Huy, Lê Ngoạn, Phạm Công Khanh, Lại Quốc Ân, Võ Hoàng Phú, Đàm Thương Vũ, Trần Đình Giao, Nguyễn Xuân Lễ, Phạm Hữu Thế, Võ Long Triều, Huỳnh Minh Quang. Chưa kể một bản danh sách “Nghìn người ký”. Và không quên tuyên cáo Tổ Quốc – Danh dự – Trách nhiệm, ngày 16/1/2004 với chữ ký của giáo sư Nguyễn Xuân Vinh.

Và cuối cùng là nhà thơ Bằng Phong Đặng Văn Âu.

Tôi chỉ có thể tóm lại là không thiếu những bày tỏ nặng lời phần lớn từ một phía.

Và nếu tôi chỉ đưa ra một vài nội dung những lá thư đó ra đây, người ta sẽ đánh giá thế nào về quý vị tướng lãnh sĩ quan miền Nam? Về tư cách, về thái độ, cách hành xử, về những gì quý vị đã làm. Vì tập thể quân đội, vì danh dự quân đội, xin bỏ qua chuyện này. Tôi đọc tất cả và từ đó có những suy nghĩ về cựu sĩ quan Việt Nam Cộng Hoà, bị tù cải tạo hay không bị đi cải tạo. Suy nghĩ đó chỉ để giúp chúng ta nhìn lại mình và tự kiềm chế. Chỉ mong có vậy thôi.

Thứ năm 12/6/1975: Cả miền Nam buồn
 

Stanley Karnow tưởng rằng sau 30/4, sẽ không bao giờ được nhìn thấy Sàigòn nữa Nguồn: image.blog.livedoor.jp

Đó là ngày đi trình diện học tập cải tạo. Ngày mà nhà nước cộng sản dựng lên một bức tường ô nhục phân biệt giữa kẻ thắng, người thua. Kẻ thắng gọi người thua bằng thằng lính Ngụy. Ngày lên đường, mỗi thằng Ngụy được căn dặn phải mang theo 1.3610 đồng, số tiền ăn trong thời gian một tháng. Một cú lừa đảo trơ trẽn. Và kể từ những năm tháng ấy, tôi chưa hề thấy một ngày vui. Tôi không phải người bị đi học tập cải tạo, nhưng tôi kính trọng và chia sẻ những nỗi lo toan, tủi nhục ấy của người lính Việt Nam Cộng Hòa trong đó có anh em, họ hàng, bạn bè của tôi. Chị tôi buồn vì có chồng đi học tập thì làm sao tôi vui được. Sự hận oán làm sao tránh khỏi. Nhà báo trẻ Andrew Lam kể lại cha của ông là một cựu tướng lãnh trong quân đội miền Nam. Trong bữa ăn, các câu truyện quá khứ thường bao trùm. Sau một vài ly rượu, cha của ông bắt đầu kể lại những hồi ức về những trận chiến mà cụ tham dự và đã thắng trận. Kể riết rồi cậu bé Andrew Lam có thể nhìn thấy những trận mưa bom Napalm thắp sáng trên bầu trời đen tối. Cái đã làm nên hào quang đời cụ. Không có những thứ ấy đời cụ còn nghĩa lý gì nữa. Và rằng những vị nào mang theo hành lý kềnh càng, nặng nề lại trở thành gánh nặng cho chính mình khi phải du nhập xã hội bản địa. Càng nhẹ gánh, càng dễ thích ứng, càng dễ sống. Hơn 30 năm sau, nỗi hận oán, hoài niệm quá khứ vẫn là tấm thẻ căn cước của tôi và người Việt hải ngoại. Stanley Karnow tưởng rằng sau 30/4, sẽ không bao giờ được nhìn thấy Sàigòn nữa khi đến Little Sài Gòn: “Tôi không bao giờ kỳ vọng được trở lại trông thấy Sài Gòn một lần nữa . Nhưng bây giờ tôi đã thấy trở lại, ít nhất là về mặt tinh thần”.

Những ký ức về chiến tranh đã đưa người Việt di tản và nhất là những người tù cải tạo về một thế giới thật sự không còn nữa. Nó bầy tỏ một cảm thức sâu xa về một cái đã mất, rồi được huyễn hoặc về quá khứ như cội nguồn của mình. Đó là hội chứng sau 1975 mà phần đông chúng ta đều có trải nghiệm.

Những người tù cải tạo khi du nhập vào đất nước tạm dung thường tìm cho mình một căn cước Việt tính (origin indentity) như một lẽ sống còn, một nơi trú ẩn. Hồi tưởng lại quá khứ hay cuộc chiến trở thành một cái trục xoáy trung tâm (pivotal place) tâm điểm của mọi tranh luận, suy nghĩ và hành động để từ đó nhìn nhận ra gốc gác của mình ( racial identity ) Những câu chuyện bên chén trà, bữa nhậu, nhất là những buổi lễ, những buổi diễn binh với quân phục đủ loại, với cờ xí, tiếng nhạc... tất cả như muốn vực dậy một quá khứ mà nay thực tế chỉ còn là những huyền thoại những kỷ niệm như Jean Baudrillard viết:

Những hành xử như thế hiểu được và cần được chia xẻ, thông cảm. Không có những thứ đó, cuộc sống còn có ý nghĩa gì?

Nhưng tiến xa hơn một bực và không chỉ dừng lại ở những biểu hiện làm sống lại quá khứ. Chúng ta còn chuyển hóa những hoài niệm thành một lý tưởng, một đường lối, một chủ trương thành chỉ hướng soi đường để hành xử và phê phán. Những đau thương tủi nhục cải tạo nay trở thành một thứ bảo chứng hay một văn bằng, hay một thứ công lý để đánh giá người khác. Nó trở thành công lý của đám đông, công lý ngoài pháp luật, tòa án. Điển hình là vụ Duyên Anh bị đánh đến coma nằm bệnh viện 20 ngày trước khi được chuyên chở về Pháp. Nhân danh cái gì để có thể đánh một người đến gần chết như thế?

 

Chúng ta đang chống Cộng hay chỉ đang chống nhau? Hỏi là trả lời rồi? Nguồn: mrx.no

Chúng ta đang chống Cộng hay chỉ đang chống nhau? Hỏi là trả lời rồi?

Phải nhìn nhận, sinh hoạt chính trị của cộng đồng người Việt hải ngoại nghèo nàn, thụ động, thiếu sáng kiến, nhiều khi chệch đường, cái đáng làm không làm. Cái không đáng làm thì làm quá. Sinh hoạt thu hẹp vào những buổi lễ kỷ niệm, chào cờ, truy điệu, diễn văn, tuyên bố, mít tinh biểu tình.

Giả dụ không có Phạm Duy, không có Nguyễn Cao Kỳ, sinh hoạt chính trị sẽ buồn tẻ, thiếu sinh động?

Sẽ không có gì để chống, để chửi bới và nhất là bôi nhọ, chụp mũ lẫn nhau ?

Điều này dám hỏi giáo sư Nguyễn xuân Vinh, các quý ông Nguyễn Bá Cẩn, các trung tướng, các đề đốc. Có ai đó đã đề ra được mục tiêu, đường lối đấu tranh rõ rệt, đã ngồi lại được với nhau để làm một cái gì chung không?

Thấy một cô ca sĩ từ trong nước ra biễu diễn, hát để kiếm tiền thì chúng ta nhao nhao cầm cờ quạt đi phản đối, hô hào đả đảo?

Thử hỏi nó có đáng để vận dụng quần chúng vào những mục tiêu tranh đấu như thế không? Có phí sức không? Có lợi được gì? Thà rằng đó là một phái đoàn văn nghệ do Hà Nội tổ chức ra nước ngoài để truyên truyền thì ta đi biểu tình phản đối còn có lý của nó.

Trong khi đó, chính quyền cộng sản trong nước đã dùng tiền bạc, thông qua các tòa đại sứ xâm nhập vào các cơ quan truyền thông như báo đọc, nhất là báo chợ và báo điện tử. Các báo đó viết công khai, thông tin một chiều bênh vực chính sách, đường lối của chính phủ trong nước? Chúng ta ngồi yên toạ thị? Không có gì vô lý bằng nữa.

Tôi viết điều này như một cảnh báo về một nguy cơ gần sự đột nhập, trà trộn, phá hoại từ bên trong cộng đồng người Việt hải ngoại.

Có những bằng chứng hiển nhiên trên một số báo điện tử. Họ còn bảo hoàng hơn vua. Họ đang ra sức phá nát tinh thần đoàn kết, tổ chức của cộng đồng.

Phải cẩn thận lắm mới được. Chúng ta đang sa vào bẫy do cộng sản dựng lên mà không biết. Các báo chí, các báo điện tử tạo ra những tin tức thất thiệt, bôi bẩn các nhân vật uy tín trong cộng đồng, các tôn giáo đánh phá nhau.

Nếu chúng ta không có biện pháp thích ứng thì những điều như thế sẽ xảy ra, khó tránh khỏi .

Tôi cũng nhắc lại điều này khi nghĩ đến nhà văn Imre Kertész, giải thưởng Nobel 2002, tác giả cuốn truyện Être sans Destin, Không số kiếp, viết về các người tù trong trại tập trung. Ông trả lời phỏng vấn của Francois Busnel như sau:

Để sống còn trong nhà tù cộng sản, phải băng qua hỏa ngục. Vào hỏa ngục mình bẩn theo. Tôi suy nghĩ mãi về vấn đề này và thấy xót xa cho những người tù cải tạo. Có người thế này, thế kia với những hoàn cảnh riêng tư, với những cá tính mạnh hay yếu hèn. Nhưng tất cả phải băng qua hỏa ngục để sống còn. Phải sống còn cái đã, đôi khi bẩn theo. Ra khỏi chốn quần đảo ngục tù, chốn lưu đầy, nhiều người đã vội quên chứng tỏ mình có bàn tay sạch bằng cách tố cáo người khác?

Nghĩ như thế mà chia xẻ với nhau. Mà trong trời đất nhau mình vẫn gần (Mai Thảo).

Nếu hiểu theo Imre Kertész, người đã đi tù cải tạo thật ra đã chết. Chết theo cái nghĩa, lúc nào cũng có hiện diện trong tâm tưởng những ngày tháng đen tối đã qua. Quá khứ quay quắt, hiện tại khô trồi, tương lai vô định. Nếu còn gọi là sống theo Imre Kertész thì chúng ta rơi vào một nghịch lý: chúng ta chỉ cảm thấy mình thực sự sống với điều kiện ta cần có những kẻ thù để mình vực lên mà đứng dậy. Lúc nào cũng đi tìm sự truy nhận chính mình bằng cách phủ nhận người khác. Trong tâm thức người tù, lúc nào cũng hiện diện những cặp đối kháng quyết liệt như trắng đen, chính tà phân minh rõ rệt. Cùng với ta là bạn, không cùng với ta là đối kháng, là thù. Không tuân thủ bất cứ luật lệ thành văn nào nên vũ khí có thể là bạo lực ngôn ngữ và ngay cả bạo lực thể lý.

Nó gần như thứ luật lệ bất thành văn nơi chốn giang hồ hay trong giới võ lâm. Tỉ dụ trong truyện Kim Dung, người ta nói tới kẻ tà đạo, ma giáo so với danh nhân chính phái. Ai là chính, ai là tà? Tà chính khác nhau ở chỗ nào? Tác giả Kim Dung, bằng tiểu thuyết chưởng đã có một cố gắng là nhằm đánh tụt giá những người tự nhận mình là chính nghĩa. Tà chính đôi khi chỉ là những khái niệm phi thực. Ranh giới giữa chúng thật nhỏ nhoi. Thật vậy, ông đã cho thấy sự sa đoạ xuống tới sự bất nhân, sự dâm loạn cộng với sự ngu xuẩn của những đệ tử phái Toàn Chân thì còn ai tin gì ở chính nghĩa?

Tất cả những suy nghĩ của tôi ở trên, lấy chính mình làm đối tượng phê phán và làm bia đỡ đạn. Nó chỉ có dụng ý gợi mở để người trong cộng đồng tự phản tỉnh về mình, tự soi gương để nhìn nhận ra mình và tìm ra những ngõ thoát hiểm trong sự hiểu biết và tôn trọng nhau. Đã hơn ba mươi năm chia rẽ và gấu ó, chúng ta còn lại bao nhiêu thời gian để chia rẽ nữa?

Copyright © 2006–2007 DCVOnline

---

(1) “Simulacra and Simulations”, from Selected Writings, Jean Baudrillard
(2) Trích lại trong báo Văn, số 113-114, 2006. trang 224
[ Trở lại ]