Tiếng hát của một đời người và của một thời

Hà ô Lôi.

Nguyễn Văn Lục

Hà ô Lôi là ai nhỉ? Tiếng hát đó như thế nào? Thanh sắc ảo diệu? Mê hoặc ma quái? Thật khó mà trả lời cho một câu chuyện cách đây 5 thế kỷ. Chẳng có cái gì ghi âm lại được tiếng hát đó. Người đời sau muốn nghe lại được nó, chỉ còn mỗi một con đường: nghe truyện kể về Hà ô Lôi.(1)

Đó là một câu truyện truyền kỳ giống như các câu truyện Ngư Tinh, Hồ Tinh, Đổng Thiên Vương, truyện bánh chưng, bánh dày, truyện rùa vàng và Man Nương. Man nương cũng là nhan đề một truyện của nhà văn nữ Phạm thị Hoài... tất cả những truyện trên đều rút ra từ sách “Lĩnh Nam chích quái” của Vũ Quỳnh và Kiều Phú. (2)

Truyện Hà ô Lôi nằm trong số những truyện đó, nhưng mang rất nhiều kỳ tích, phức hợp và hư cấu tuyệt diệu. Nó đặt để con người vào một tình thế của sự giao tranh giữa tối và sáng, giữa những đòi hỏi của tình dục và những bó buộc câu thúc của lề luật xã hội. Và để rồi cuối cùng tình dục đã thắng thế. Nếu nói theo lề luật đạo đức thì đạo đức trói buộc bị vấp ngã và xâm phạm. Nhưng con người có một khả năng là hoá giải giữa hai thái cực, một của tội lỗi đi theo tiếng gọi quyến rũ của dục tình và hai là tiếng gọi chối từ biết nói không để vươn lên. Nói khác đi là Hướng Thượng và Hướng Hạ. Cái đi xuống, hướng hạ bao giờ cũng là cái mời gọi quyến rũ. Hết 9 đến 10 người đều đi theo hướng đó. Và có khi cả cái người thứ mười. Cái người cuối cùng rơi rớt lại lại của đạo đức mà ta quen gọi là hiền nhân, cao nữa thì gọi là ông Thánh. Tất cả đều vẫy gọi nhau xuống “hoả ngục”. Nhưng như đã nói ở trên, Con người là một con vật kỳ diệu nhất, biết hoá giải, biết đóng kịch đến không nghĩ là mình đóng kịch với khả năng che dấu, mà trong triết học người ta gọi là ngụy tín (Mauvaise foi), hoặc theo phân tâm học gọi là Cao thượng hoá (Sublimation).

Diễn tiến câu chuyện với rất nhiều khúc nẻo. Bất ngờ đến kỳ lạ và có sức thuyết phục dẫn dụ. Và tất cả câu chuyện hình như xoay quanh cái chủ điểm của tiếng hát Hà ô Lôi. Tiếng hát của cả một đời người. Tiếng hát mê hoặc, ma quái và dẫn dụ làm say mê lòng người. Tiếng hát đó còn trở thành lời bào chữa che đậy cho tất cả những hành vi khuất tất, mờ ám đầy dục vọng. Cho nên, câu chuyện chính là tình dục tội lỗi mà vẫn mang tính chất lãng mạn. Truyện trở thành lời mời gọi mọi người say mê vào sức cuốn hút của tình dục sa đọa mà vẫn có cảm tưởng mình là thanh cao tốt đẹp.

1.- Câu chuyện bắt đầu như thế này

Năm Thiệu Phong, đời Trần Dụ Tông có người làng Ma La là Đặng sĩ Doanh, làm đến chức An phủ xứ. Ông có lệnh triều đình phải sang Bắc Quốc nên để vợ là Vũ Thị ở nhà. Vũ Thị là người tôn ti, hiền thục, đạo hạnh. Ai có thể xô ngã bà được? Vậy mà chuyện đã xảy ra ngoài ý muốn của mọi người. Trong làng có đền thờ Ma La. Chẳng hiểu duyên cớ gì, thần lại mê Vũ Thị. Mà thần đã là thần thì muốn làm gì chả được. Thần đã bầy ra cái cớ, ban đêm đóng vai giả làm Đặng Sĩ Doanh, từ thân thể, giọng nói, đi đứng, cử chỉ y hệt Đặng Sĩ Doanh. Rồi mỗi đêm nhập vào phòng Vũ Thị để tư thông, làm chuyện mây mưa. Chuyện mây mưa giữa người và ma nghe kể củng rỏ nước miếng. Nó như người mà còn quá hơn người ở cái mức mà trí tưởng tượng có thể nghĩ ra được. Cứ thế hết đêm, đến gà gáy sáng mới bỏ ra đi. Thần Ma La cho dù có tài đóng y hệt Đặng sĩ Doanh đi nữa thì đến cuộc mây mưa đã hẳn vẫn là khác. Có thêm gia vị, mắm muối, có thêm chút đậm đà quá độ, quá mẫn. Đến một lúc nào đó thì Vũ Thị có ngu dốt cách mấy cũng nhận ra rằng người thì đúng thật chồng mình, nhưng trong cuộc tình mây mưa thì có khác, mà có thể là khác lắm. Cái khác ở chỗ nó lạ lẫm đến kỳ diệu, cách tân đến ngỡ ngàng và say mê đến cùng tột như chẳng dời ra được. Bụng đã nghi như thế nên lần sau đến, thị đã thỏ thẻ hỏi cho ra nhẽ: Phu quân phụng mệnh sang sứ Bắc, sao đêm đêm thì về mà ngày lại không thấy? Thần dối rằng: Vua đã sai người khác đi thay, để ta hầu bên tả hữu, thường giữ ta đánh cờ không cho ra ngoài. Song ta nhớ tình vợ chồng mà lẻn về với nàng để cùng ân ái. Sáng sớm lại phải nhập triều, không dám ở lâu?

Vũ Thị có y ngờ, nhưng chuyện kia làm sao quên được. Nó ngầy ngật cả ngày, ám ảnh chờ đêm tối. Và cứ thế, cứ thế chẳng mấy chốc đã một năm qua đi. Đọc đến đây, quý vị có nghĩ rằng đây là màn kịch của lương tâm Vũ Thị không? Nhưng mà tốt hơn hết, mỗi người chúng ta cứ tin là thật đi để còn nghe câu truyện ở những hồi sắp tới.


2.-Nay đã đến lúc Đặng Sĩ Doanh đi xứ trở về

Đặng sĩ Doanh trở về... Không còn che dấu được nữa. Câu chuyện vỡ lỡ ra. Vũ Thị đã có thai chín tháng. Sĩ Doanh tâu lên vua. Cái điều tôi thắc mắc ở đây là thần Ma La có thể làm đủ mọi chuyện, đến cái lúc cần cái tài quán thế, xoay chuyển tình thế khó xử gây khó cho người đàn bà mà ông đã ôm ấp trong 9 tháng, ông lại đành chịu buông theo tình thế, bó tay bất lực? Đã bảo là hư cấu mà. Như thế mới có truyện kể. Thế là Vũ thị bị giam vào ngục. Cũng may là thần Ma La còn có cách. Ban đêm ông về báo mộng cho vua như thế này: Tôi là thần Ma La, lấy vợ đã có mang, bị Sĩ Doanh tranh mất con. Tan giấc mộng, hôm sau vua truyền cho cai ngục đem vũ Thị tới rồi phán rằng: Vợ thì trả cho Sĩ Doanh, con trả cho thần Ma La..

Nghĩ tới bản án cực kỳ đơn giản và phán xét chỉ dựa trên thực tế mà lý đoán, chẳng câu nệ đến pháp luật cũng như luân lý gì cả. Lại thêm một điều lạ. Tại sao thần Ma La không can thiệp trực tiếp mà phải mượn tay vua xét sử. Được con mà mất vợ thì nghĩa lý làm sao? Còn cái ông chồng có tội tình gì nhận của thừa, của ôi để lại. Hình như tất cả ba bề bốn bên đều thuận theo lý đoán đó mà không ai phiền toái gì cả. Bản án này, một lần nữa gián tiếp thừa nhận sự gian dâm bằng cách trá vào một vị thần. Ngủ với ai cũng là tội gian dâm. Nhưng ngủ với thần thì lại xí xoá. Rõ là có thiên vị. Nhưng có người lại nhủ vào tai nói thầm: Đừng có mang con mắt thế gian để xét đoán việc trên trời. Cái gì không phải người làm thì đừng có vạ miệng. Trời là ai thì chưa biết. Nhưng rõ ràng ở chỗ này có cái gì không ổn. Thôi quên đi để nghe tiếp phần ba của câu truyện.


3.- Vũ thị đẻ con, có tên là Hà ô Lôi

Ba hôm sau, Vũ Thị sinh một bọc đen, nở được một con trai, da đen như mực. Năm 12 tuổi đặt tên là Hà ô Lôi. Hà tuy đen như sơn, nhưng da thịt bóng mỡ như cao. Năm 15 tuổi, vua triệu vào hầu, được rất mực yêu dấu, đãi như tân khách.

Rồi một hôm Hà ô Lôi đi chơi ở Hồ Tây, gặp Lã Đông Tân. Lã hỏi rằng: “chú bé con kia, có muốn gì không? Đáp: Đương lúc thiên hạ thái bình quốc gia vô sự, coi phú quý như phù vân, chỉ ham muốn thanh sắc làm vui tai đẹp mắt mà thôi”. Động Tân cười nói “Thanh và sắc của người, mất một được một, song tên tuổi có thể lưu lại cho đời”. Rồi bảo Hà ô Lôi há miệng, nhổ nước bọt bảo nuốt, sau đó bay lên trời mà đi.