Nguyễn Văn Lục
Năm nay các giải thưởng đủ loại như được mùa. Nào là giải thưởng Hội Nhà Văn VN 2006, huy hiệu thành phố Hồ Chí Minh (TP. HCM), giải thưởng Văn học HCM, giải Dịch thuật… Nổi nhất “ăn khách” nhất, “thời thượng” nhất là giải Vinh Danh Nước Việt. Từ những giải này toát ra mùi vị của danh vọng (Odeur de la gloire).Khi biết ḿnh ngu dại
Tóc trên đầu bạc phơNNT, phó TCT, tổng cục du lịch Việt Nam
Mùi như thế nào th́ tùy thuộc vào mỗi giải, vào người nhận giải và người phát giải. Có thể có người nhận giải ngửi thấy khác, thấy thơm nức. Người ngoài cuộc ngửi lại thấy nó thum thủm. Thế th́ tại cái mũi hay tại cái giải?
1. Giải Vinh Danh Nước Việt với 17 kiều bào được b́nh chọn.
Vinh danh Nước Việt và bay lên VN. Đó là tựa đề của tờ Người Viễn xứ khi viết về giải này. Bay lên? Nhưng bay bằng ǵ? Bao nhiêu người muốn bay?
Nay th́ không c̣n chỗ cho những cậu Trỗi, cậu Giót quê mùa ngô nghê nữa. Mà là những ông, những bà trí thức hải ngoại thành danh như bác sĩ Hoàng Anh Dũng, Việt kiều Bỉ, Huỳnh Hữu Tuệ, Việt kiều Canada...
Trước đó th́ có màn tập dượt khá là chu đáo. Phan Đ́nh Giót mà đội mồ sống dậy, nh́n cảnh này chắc không khỏi buồn? Hồi xưa làm ǵ có cảnh đón rước, hội hè màu sắc như bây giờ?
Giải này mang đậm nét chính trị và nằm trong khuôn khổ nghị quyết 36-NQ/TW được ban hành từ ngày 26/3/2004 về chính sách đối với người Việt ở nước ngoài. Nó cũng nằm trong tinh thần Đại Hội lần thứ II, Hội Liên Lạc Người VN Ở Nước Ngoài mới tiến hành đại hội ngày 24/2 vừa qua. Thật ra nghị quyết 36, trên thực tế cũng vẫn chỉ nằm trên giấy tờ (sur papier), c̣n chính thức đă thực hiện được điều ǵ cụ thể?
Cũng vẫn đúng cái tinh thần chủ trương th́ có, thực hiện th́ khó.
Ông Vũ Măo, chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc Hội, kiêm thi sĩ phát biểu: “NQ 36 thể hiện tinh thần nhân đạo của Đảng ta, đă đến lúc các cấp các ngành cần nhanh chóng thể hiện...”.
 |
|
Các bà Văn Dương Thành (Sweden),
Đỗ Anh Thư (USA), Thái Kim Lan (Germany), và Quỳnh Kiều (USA) –
“vinh danh nước Việt” (?) |
Nay th́ hỏi xem đă có bao nhiêu người đă về làm việc cho VN trong số 300000 chuyên viên hải ngoại? Và nhất là đă được trọng dụng như thế nào? Theo ông Nguyễn Lương Dũng, Việt kiều Đức được vinh danh năm 2005 cho biết: để đào tạo một kỹ sư ở Mỹ tốn 100.000 Mỹ Kim. 300.000 kỹ sư th́ tốn bao nhiêu? Nếu chỉ 1% số chuyên viên đó chịu nhận về VN làm việc cũng là quư rồi. Nhưng thực tế có được bao nhiêu người? 100 người, ngàn người? Việt Kiều về vẫn cần Visa, trong khi 6 nước Á Châu nay ra vào VN tự do, khỏi visa. Vẫn phải bẩm báo phường khóm? Hàng 100000 Việt Kiều muốn mua nhà mới th́ chỉ có khoảng 100 người mua được. Riêng tôi, biết có 2 người mua được nhà, thủ tục cũng phải chật vật lắm. Cũng trần ai lắm.
Về được trọng dụng như thế nào? Xin dựa trên nhận xét của ông Nguyễn Ngọc Giao với tư cách người trong cuộc cho rơ hơn. Theo ông Giao, quyết định của Bộ chính trị ĐCSVN do ông Lê Đức Thọ phổ biến năm 1973 cho ban Thường Vụ, nhóm Việt Ngữ ở Paris như sau: “Nhóm Việt ngữ là nhóm những người cảm t́nh của Đảng Lao động Việt Nam. Sau này khi về nước, nhóm viên được xét chuyển thành Đảng viên đảng Lao Động Việt Nam hoặc được ưu tiên kết nạp vào đảng Lao động Việt Nam (Vơ Văn Sung)”. Theo ông Nguyễn Ngọc Giao, ngoại trừ một vài biệt lệ đếm trên một bàn tay, những người trong nhóm này về nước chẳng mấy ai được kết nạp.
Thực chất chính sách là như thế, cho nên người ta nghĩ rằng sự vinh danh như thế mang nhiều tính tuyên truyền, tính bánh vẽ, tính thoa dầu mỡ, tính sơn phết. Có thể từ người tổ chức đến người nhận đều nhận thức được điều đó, nhưng vẫn làm ra như thể là thật, là vinh hạnh. Cá nhân quư vị, tư cách quí vị hơn bao giờ hết được để lên bàn cân trong việc quyết định về nước phục vụ.
Phục vụ với thiện ư cần được tôn trọng. Nhưng bị lợi dụng dể tuyên truyền th́ không nên.
Nhiều vị, nhất là giới trẻ về VN với quyết tâm phục vụ xứ sở, trong đầu họ có thể không màng đến những vinh danh, khen thưởng. Việc vinh danh này đôi khi làm họ bẽ bàng và khó xử như thể việc làm thiện nguyện của họ nay có t́ vểt? Sượng sùng v́ họ nghĩ rằng việc làm của họ có đáng ǵ đâu dể vinh danh?
Nhưng cũng không thiếu những quư vị lấy làm hănh diện thật, mang con cái, anh em về dự. Tôi đưa ra một trường hợp cụ thể. Năm ngoái có ông bác sĩ Bùi Minh Đức, chẳng biết ông có công trạng ǵ? Phải chăng một cuốn từ điển về phương ngữ Huế? Nhưng chính nhiều người Huế đă phải lên tiếng về nhiều sai lạc trong quyển sách này khi nó ra mắt ở Cali. Những bài viết này chắc chắn là ông Bùi Minh Đức đă đọc rồi. Trước khi ra Hà nội lĩnh giải, hai vợ chồng ông đă bày tiệc ở căn nhà mới mua ở khu Phu Mỹ Hưng để ăn khao. Ra Hà nội lĩnh giải xong về, lại một bữa tiệc nữa. Người Việt sống ở Nam Cali khi nhắc đến ông Việt kiều được vinh danh này thường cười với nhau như nhắc đến một anh hề già, diễu dỡ.
Trường hợp nữ bác sĩ Quỳnh Kiều tại Cali cũng để lại nhiều tiếng vang không tốt về những chuyến đi về VN của bà. Đă có nhiều bài viết lên tiếng về những công tác nhân đạo của bà tại Việt Nam mà gần đây nhất, ồn ào nhất là việc bà và những ông bác sĩ trong nhóm của bà yêu cầu Hội Y Sĩ Việt Nam tại Hoa Kỳ đổi nội quy, trong đó, điều đầu tiên qui định hội này là hội của những người y sĩ Việt Nam tị nạn cộng sản và chống cộng. Bác sĩ Đoàn Yến, vị cựu chủ tịch của Hội Y Sĩ Việt Nam tại Hoa Kỳ đă lên tiếng đề nghị thay đổi nội quy này. Lư do được nhóm của bà Quỳnh Kiều đưa ra là sự kiện này sẽ giúp cho những y sĩ hải ngoại dễ dàng hơn với chính quyền cộng sản khi muốn thi hành những công tác cứu trợ đồng bào trong nước. Nhiều y sĩ khác như bác sĩ Vơ Văn Hưởng đă lên tiếng về kinh nghiệm của ông khi mang thuốc và dụng cụ y khoa về Việt Nam để chữa bệnh miễn phí cho đồng bào và những khó khăn gặp phải và đặt vấn đề về sự dễ dàng thuận lợi của bà Quỳnh Kiều với chính quyền cộng sản.
Nói về chuyện lợi dụng, nhiều khi đến bỉ ổi, tôi xin nêu một trường hợp cụ thể, có thực được nghe kể lại. Một Việt kiều ở Pháp cùng với một phái đoàn 5 người, có cả người ngoại quốc về Việt Nam toan tính chuyện làm ăn. Bữa tiệc đầu tiên do ông bộ trưởng khoăn đăi, mỗi ông khách có một cô gái “chiêu đăi”. Tiệc tàn, ông bộ trưởng đứng lên ra về sau khi nhắn nhủ các cô “trợ lư” lo cho các quan khách. Khi vào đến khách sạn, các cô gái trẻ này đă mở va ly, sắp quần áo vào tủ như một người vợ. Khi ông Việt kiều cám ơn và tưởng rằng như thế th́ đă xong th́ cô gái cho biết đêm đó cô có bổn phận phải ở lại và “hầu hạ” ông Việt kiều này. Sáng ra, hai ông Tây trong phái đoàn cho biết v́ không “chuẩn bị” trường hợp được lo lắng chu đáo như thế xăy ra trong chuyến đi thăm ḍ để “đầu tư” này nên họ phải xua đuổi các cô gái này đi v́ sợ bị lây bệnh AIDS.
Nêu ra trường hợp trên, tôi hy vọng là một câu chuyện như thế chỉ là trường hợp đặc biệt và đă không thể xảy ra trong các Việt kiều về VN giúp nước và có tên trong số 17 người.
Chính sách chiêu dụ này chẳng xa lạ ǵ, nó có cái chân rết ngay từ những thập niên 1940 đến nay, thông qua cuốn sách: Kiều bào và quê hương, nhà xuất bản Trẻ, Tp HCM, 2006. Về điểm này, có lẽ không thể bỏ qua mà không đọc bài viết của ông Nguyễn Ngọc Giao: Quan Hệ Về Tổ Chức Giữa Phong Trào Việt Kiều và Đảng Cộng Sản Việt Nam, đăng trong Thời Đại Mới, số tháng 9-11/ 2006.(1)
 |
|
Một màn tŕnh diễn trong lễ trao
giải |
Về điểm này th́ một lần nữa ông Nguyễn Ngọc Giao đă phanh phui ra những điều tồi tệ ở bên trong như sau. Ngày 22/1/1990, một số Việi kiều thân Hà nội, chủ yếu ở Paris đă gửi một tâm thư gửi lănh đạo VN đ̣i cải tổ chính trị trong tinh thần đa nguyên. Thư gồm có 34 chữ kư. Chỉ trong ṿng 3 tháng đă được sự hưởng ứng của 700 người khác. Nhà cầm quyền Hà nội bèn t́m cách trấn áp, đe dọa, cô lập những người họ. Sau hết th́ nhà cầm quyền Hà nội đă đưa tên họ vào danh sách đen ở Nhà trưng bày tội ác Mỹ - Ngụy trong suốt hơn 10 năm trời.
Những Việt kiều như ông Giao có tội t́nh ǵ mà bị có tên trong danh sách trong Nhà trưng bày tội ác Mỹ - Ngụy?
Bài học đó h́nh như cũng chưa đủ để sáng mắt những người tham dự Hội Thảo Hè Đà Nẵng? Họ vẫn ảo tưởng thảo luận trên mây về đủ thứ, trong dó có vấn đề giáo dục. Điểm chốt họ phải đ̣i hỏi cho bằng được là có thể nào có một triết lư giáo dục khác hơn là triết học Mác xít không?
Nhưng dù sao, chính sách vinh danh vẫn là chủ yếu. Mỗi một thời, tùy theo nhu cầu của mỗi giai đoạn có những đợt vinh danh khác nhau cho phù hợp.
Theo kiểu thời nào anh hùng nấy.
Thời bom đạn Mỹ trải thảm ngoài Bắc, lính cao xạ trực diện bắn máy bay nên dễ chết lắm. Vậy th́ cần vinh danh, cần những loại anh hùng cao xạ để làm gương.Thế là ta có anh hùng Nguyễn Viết Xuân:
Nhằm thẳng quân thù mà bắn:
Cao xạ pháo VNVà một Lê Mă Lương:
Mang truyền thống Điện Biên anh hùng ngày xưa
Nay chôn xác máy bay giặc Mỹ
Chiến công càng thắm tô mầu cờ....
Vinh quang tuổi thanh xuânMẹ Suốt lái đ̣, cũng phụ nữ anh hùng:
Trên tuyến đầu chống Mỹ
.... Một tay lái chiếc đ̣ ngang,Và quên sao được những anh hùng thời kháng Pháp: Phan đ́nh Giót, La văn Cầu, Bế Văn Đàn, Tô Vĩnh Diện...
Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày.
Sợ chi sóng gió, tàu bay
Tây kia ta thắng, Mỹ này phải thua.
Sờn chi tuổi tác, già nua,
Chống chèo xin gắng thi đua đến cùng.
Ngẩng đầu, mái tóc mẹ rung,
Gió lay như sóng biển tung trắng bờ.
Gan chi, gan rứa, mẹ nờ...
(Tố Hữu)
Nay th́ thứ anh hùng đó lỗi thời rồi, dành chỗ cho 17 vị trí thức. Có điều ǵ giống nhau và khác nhau giữa hai thứ vinh danh trên không? Nguyễn Văn Trỗi có điểm ǵ chung với Huỳnh Hữu Tuệ?
Có người so sánh khuôn mặt chính quyền CS Hà nội chẳng khác ǵ cái vú người phụ nữ: 20 tuổi - nó hứa hẹn, phô bầy, quyến rũ, ḿnh chỉ mong ước được sờ một lần. 30 tuổi - nó nuôi dưỡng ḿnh. 40 tuổi - đùng một cái, nó phản bội bằng lát dao đâm sau lưng: ung thư ŕnh rập. Cho nên giao tiếp th́ phải hết sức cẩn thận, phải làm auto-examen luôn, phải ḍm chừng ngó trước ngó sau, phải cẩn thận lời ăn tiếng nói, rồi lâu lâu phải đi làm mammographies. Lúc nào cũng phải để cao cảnh giác, chỉ sợ phát giác ra bệnh th́ quá trễ. Như khi đă bị ung thư rồi, phải chịu hóa trị rồi giống như bả vinh danh nuốt vào rồi th́ phải coi chừng. Có thể tuyến nước bọt sẽ hư, ăn không c̣n biết ngon nữa. Đời như vứt, như rác phế thải. Thanh quản mọc bướu, giọng nói phát âm thành ú ớ, ngô nghê. Tay chân có thể bắt đầu run lẩy bẩy, định gơ trên dàn máy computer chữ thương, nó nhầm ra chữ ghét và tệ hại hơn nữa, gơ loạn trở thành vô nghĩa. Trí nhớ tŕ trệ, ngày tháng lê thê trầm uất, ṃn mỏi. Đó là những tâm trạng và căn bệnh của những Trần Đức Thảo, Nguyễn Hữu Đang, Nguyễn Ngọc Lan.
Về Trần Đức Thảo, ông bị chấn thương năo với những bài viết phê b́nh ông như: Quét sạch những nọc độc của Trần Đức Thảo trong việc giảng dạy triết. Tố Hữu gọi ông là “những con buôn Mác xít, cách mạng đầu lưỡi như Trương Tửu, Trần Đức Thảo mà thực chất là những tên tơ-rốt-skit vô tổ quốc.” Sau này, ông trở thành người ngớ ngẩn. Nhưng ngớ ngẩn là lối thoát duy nhất cho ông khi c̣n sống. Trớ trêu thay, không biết nên khóc hay nên cười, khi chết rồi, bây giờ ông được vinh danh.
Nguyễn Hữu Đang, người đă được Hồ Chí Minh trao trọng trách dựng lễ đài tuyên ngôn Độc Lập ngày 2/9/1945, ông Hồ nói: “Việc khó mới trao cho chú.” Vậy mà sau này cả đời “chú” là một bi lụy, lao đao, khốn khổ không hơn súc vật. Ông bị ung thư năo v́ những bài viết như: Con đường phản cách mạng của Nguyễn Hữu Đang. Tố Hữu gọi ông là tên “đầu cơ cách mạng” và nguyền rủa kẻ gieo gió phải gặt băo. Lúc ông chết, cũng có kèn đám ma thổi ṭ te tí te xôm lắm, tổ chức đám ma tại nhà lễ tang Quân đội, số 5 Trần Nhân Tông, có đại diện là ông Quang Quư, đại diện bộ giáo dục đọc diễn văn.
Nhưng thật sự không ai biết ǵ cuộc đời tối tăm, cô đơn của ông Nguyễn Hữu Đang cho đến khi nhà văn Phùng Quán, 1992 về thăm ông, ngày 26 tết tại quê Thái B́nh của ông. Bài viết đă gây chấn động và ḷng thương cảm của mọi người. Thương cho thân phận một Nguyễn Hữu Đang. Cho đến năm 1995, Phùng Quán bệnh nặng, phải nằm mà viết rồi qua đời. Di cảo này đă được bà Vũ Thị Bội Trâm, vợ nhà văn Phùng Quán phổ biến với nhan đề Ba Phút Sự Thật.
Cái nỗi lo duy nhất của ông NHĐ là không biết chết ở đâu. Hăy đọc Phùng Quán viết về ông Nguyễn Hữu Đang: “Tôi lo nhất là không biết chết ở đâu. Lúc sống th́ tôi ở nhờ nhà ai chẳng được... Ở đây, tôi đă chọn sẵn chỗ để nằm chêt. Chú ra đây tôi chỉ cho, đứng ở đây cũng nh́n thấy. Tôi sẽ nằm đó chết để khỏi phiền ai. Tôi đă chọn con đường ngắn nhất để có thể ḅ kịp đến đó, trước khi nhắm mắt xuôi tay.”
Trong một lá thư gửi cho thi sĩ Hoàng Hưng, ông Nguyễn Hữu Đang cũng viết: “Chỉ mong có nhà riêng trước khi chết.” Chỗ khác: “Tiền nhuận bút chưa dám tiêu, cứ c̣n phải gửi ngân hàng pḥng xa rồi đây có thể phải làm túp lều để có chỗ chết như tôi đă nói với anh.”
Không c̣n có thể có nỗi cô đơn nào hơn và bi kịch sống làm người nào bi thảm hơn.
Nguyễn Ngọc Lan khi chết được Trần Bạch Đằng viết bài: Tiễn biệt anh, anh Nguyễn Ngọc Lan. Trước khi chết, ông chỉ có dặn con gái Nguyễn Ngọc Lan Chi một điều: Ba không có cái ǵ để lại cho con, chỉ có cái tên. Đó là vật di bảo duy nhất mà ông có thể để lại cho con gái ḿnh. Nguyễn Đ́nh Thi th́ nay gần đất xa trời, có tên trong danh sách 17 vị được vinh danh. Chết rồi mới được ra lời và được vinh danh một lần nữa. Đúng như lời Thượng Tọa Thích Trí Quang đă có dịp nói: “Hôm nay nó giết ḿnh, mai nó mang ṿng hoa đến phúng điếu.”
Hầu hết kẻ thù cũ của chính quyền Hà nội, khi chết, đều nhận được những ṿng hoa phúng điếu như thế. Theo nhà văn nữ Trần Thị Trường viết lại, trong đám ma ông Nguyễn Hữu Đang, có ṿng hoa của Hoàng Tùng, tổng biên tập báo Nhân Dân và ông Vũ Đ́nh Ḥe (có đề rơ nguyên phó chủ tịch Hội Truyền Bá Quốc Ngữ . Nên nhớ, ông Nguyễn Hữu Đang là chủ tịch hội này). Nhà văn Trần Thị Trường đưa ra nhận xét: Đó là Chu Du khóc Gia Cát.
Đó cũng là điều mà George Orwell viết trong tiểu luận Politics and the English Language, biến những điều láo khoét, không thật ra ánh sáng sự thật. Trước đây, chính quyền Hà nội không thiếu những từ ngữ xỏ lá và đểu cáng nhất để nói về người Việt di tản.
Nay gió đă đổi chiều, ngôn ngữ đổi giọng, từ đểu cáng sang tử tế.
Và cũng đúng như câu tôi trích dẫn một bài thơ của một cựu đảng viên cao cấp đảng CS, khi về hưu đă năo nề than thở:
Khi biết ḿnh ngu dạiĐời người ta lúc ấy như một củ hành, cứ bóc, bóc lớp nữa, c̣n bóc được, bóc tiếp, bóc cho đến nhánh cuối cùng đến cay xè mắt.
Th́ tóc trên đầu bạc phơ
Càng bóc càng chảy nước mắt.
2. Giải thưởng Hồ Chí Minh
Vào cuối tháng 2/2007, có buổi họp báo để quyết định chung trao giải thưởng cho các nhà văn, nghệ sĩ. Nhưng nổi bật nhất của giải này là 4 quyết định đọc riêng trao cho 4 nhà văn từng là nạn nhân trong vụ Nhân Văn giai phẩm. Đó là 4 nhà thơ Lê Đạt, Trần Dần, Phùng Quán và Hoàng Cầm.
Vào thời ấy, 1958, mặc dù họ chỉ bị ghi kỷ luật chừng hai ba năm, nhưng trên thực tế, đa số bị treo bút, cô lập đến 30 năm. Và măi cho đến năm 1986, khi có chính sách đổi mới, họ mới có cơ hội cầm bút trở lại.
Theo nhà thơ Hoàng Cầm, 86 tuổi, một trong những người c̣n sống sót cuộc đời vô vị, hoen rỉ (chữ dùng của Hoàng Cầm) cho biết là nguyện vọng của nhóm NVGP thời đó là mong muốn được Tự Do sáng tác chứ không hề có ư muốn chống Đảng. Nhưng dù thế nào th́ vẫn làm việc.
Bây giờ mới làm tuy có chậm, nhưng vẫn tốt đẹp, chậm c̣n hơn không. Nhưng bây giờ nói cám ơn Đảng, cám ơn chính phủ th́ tôi e nó hơi khách sáo.
Nhà thơ Lê Đạt th́ có vẻ bằng ḷng với số phận khi phát biểu: Nói không vui là nói dối.
Bà Vũ Thị Bội Trâm, vợ tác giả Phùng Quán, trả lời rất bài bản: Mừng cho ḿnh một th́ mừng cho đất nước 10 lần, như vậy là đă có sự cải tiến trong cách nh́n, cách đánh giá của nhà nước. Gía bà có thể nói được như nhà văn Trang Thế Hy th́ hay biết mấy:
Ở nơi nào mà mọi con đường vạch sẵnNhà văn Đỗ Chu, thành viên Hội Đồng Văn học đă nói rằng việc trao giải thưởng cho nhóm Nhân Văn Giai phẩm là “một lời xin lỗi của anh em với các anh”. Như thế có nghĩa là nhà nước, chính quyền Hà nội phủi tay không dính dáng ǵ đến việc này?
Tôi đi lạc.
 |
|
Nhà thơ Hữu Loan (1916-) |
Trong giải thưởng Hồ Chí Minh, tôi cũng nhận ra một điều là họ đă dành chỗ khá rộng răi cho những người đă chết. Trong số 47 người được nhận giải ở phía Bắc, có đến 23 người đă chết, nhất là những người như Phùng Quán, Trần Dần... vinh danh hay không vinh danh th́ nay c̣n có nghĩa lư ǵ đối với họ?
Trong số những tác giả vừa kể trên, hầu như vắng mặt toàn bộ các nhà văn miền Nam trước 1975. Hầu như không có ai. Nếu có ai th́ người đó phải đă theo cộng sản hoặc là người của cộng sản rồi ... Đó là trường hợp ông Vũ Hạnh, Lâm Thị Mỹ Dạ và Hoàng Phủ Ngọc Tường. Cả hai vợ chồng Hoàng Phủ Ngọc Tường đều được vinh danh trong kỳ này, mặc dầu văn nghiệp của họ cũng mỏng lắm. Thơ của Lâm Thị Mỹ Dạ có ǵ đáng để được vinh danh?
Điều này cho thấy c̣n lâu lắm chính quyền Hà nội, Hội nhà văn VN mới có thể nh́n nhận ra rằng có một thực thể văn chương miền Nam, một mảng văn học miền Nam trước 1975 là đa dạng, phong phú và phẩm chất rất cao, trong đó tinh thần tự do sáng tác là điểm mạnh của nền văn học ấy mà không cho phép bất cứ ai có thể bỏ qua, bỏ quên và cố t́nh muốn xóa bỏ.
Và nói như Thanh Thảo, cái c̣n lại là văn học và con người của nền văn học ấy.
Bao giờ ở VN mới có thể làm được công việc duyệt xét khách quan các nhà văn, nhà thơ có tác phẩm hay nhẩt? Như mới đây, 126 trí thức trên thế giới đă họp nhau lại và b́nh chọn 20 tác phẩm hay nhất của mọi thời đại, với sựng góp ư tham khảo của công luận. Chảng hạn các tác phẩm Bà Bovary, Đi t́m thời gian đă mất, Moby Dick, Trường ca Odyssey v.v...
Để chấm dứt bài viết này, tôi có một ư nghĩ chua chát là phải bao lâu nữa, chính quyền cộng sản Hà nội mới thực sự là một nhà nước dân chủ, biết tôn trọng tự do con người, nhất là trong phạm vi phát biểu ư kiến và sáng tác trong văn học? C̣n bây giờ th́ chấp nhận cái cảnh “những điều trông thấy mà đau đớn ḷng.”
Ở nơi đó, với những con đường đă vạch sẵn, chính sách g̣ bó, chỉ huy...
Tôi thà làm người đi lạc.
© DCVOnline
DCVOnline:
(1) Quan hệ về tổ chức giữa phong trào Việt kiều và Đảng Cộng sản Việt Nam (1945-1990), Nguyễn Ngọc Giao
(2) Văn Dương Thành: hoạ sĩ tại Thụy Điển (Sweeden); Đỗ Anh Thư: chuyên viên vi tính (đă ngưng làm việc kỹ thuật từ 2005) sáng lập viên và đang điều hành VNHELP; Thái Kim Lan: tốt nghiệp Triết ở ĐH Huế (1964), học hậu đại học và làm lecturer (giảng viên) tại Munich University; Quỳnh Kiều (tên khai sinh là Đinh Xuân Quỳnh): trưởng dự án “Project Vietnam”, qua dự án này bà Quỳnh và 3 bs khác đă nhận giải Medical Honour năm 2004 của American Medical Society v́ các hoạt đông nhân đạo. Không có mặt ở buổi lễ v́ bận công tác tại xă hội tại miền Trung. Nguồn: english.vietnamnet.vn