http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/a-radio-journalist-n-battle-of-an-loc-p3-nn-01022015131417.html

Nhà báo và mặt trận An Lộc

Nam Nguyên, phóng viên RFA
2015-01-02

(P3)

000_SAPA990223249350.jpg

Quân đội Việt Nam Cộng Ḥa được di tản bằng trực thăng tại Quảng Trị ngày 30 tháng 6 năm 1972. Ảnh minh họa.

 

Trong hai bài trước, Nam Nguyên đă kể lại câu chuyện trực thăng vận thành công vào An Lộc ngày 13/6/1972, anh phỏng vấn tướng tử thủ Lê Văn Hưng và gởi tường tŕnh đặc biệt về Hệ thống Truyền thanh Quốc gia; Trong bài thứ 2, Nam Nguyên thuật lại sự kiện anh trở lại An Lộc ngày 7/7/1972 tham gia chuyến đi được bảo mật chặt chẽ của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu. Hôm nay trong bài thứ ba, Nam Nguyên lúc đó là Đặc phái viên Hệ thống truyền thanh Quốc gia ghi nhớ những kỷ niệm khó quên, khi mặt trận An Lộc đang ở đỉnh điểm các cuộc tấn công của đại quân Cộng sản Bắc việt.

 

Ba phóng viên rơi trực thăng giữa rừng An Lộc

Mùa hè năm 1972, An Lộc là chiến trường thách đố với các nhà báo, một thị xă nhỏ bé cách thủ đô VNCH hơn 100 km bị 40.000 quân Cộng sản Bắc Việt có xe tăng, pháo binh, pháo pḥng không yểm trợ vây hăm tấn công gần ba tháng. Các phóng viên chiến trường ở Nam Việt Nam lúc đó đều muốn vượt ṿng vây vào An Lộc để làm phóng sự. Ở giai đoạn ác liệt của mặt trận An Lộc, vào ngày 29/4/1972 chúng tôi lúc đó là đặc phái viên của Hệ thống truyền thanh quốc gia (VTVN) đă cùng hai nhà báo khác đi vào An Lộc, nhưng trực thăng bị trúng đạn phải hạ cánh khẩn cấp trong ṿng vây của quân Cộng sản.

Ngày 29/4/1972 là ngày thứ 22 An Lộc bị phong tỏa, đường bộ từ Chơn Thành theo QL13 bị cắt ở chốt Suối Tầu Ô xóm Ruộng, hỏa lực địch mạnh đến nỗi lực lượng giải vây với các đơn vị tinh nhuệ như nhảy dù, thiết giáp và bộ binh chịu nhiều thiệt hại nhưng đều không thể phá chốt được. V́ thế chúng tôi quyết định thử lửa với trực thăng của Phi đoàn 223 Sư đoàn 3 Không quân VNCH. Nhóm anh em nhà báo gồm chúng tôi Nguyễn Mạnh Tiến thuộc Hệ thống truyền thanh quốc gia (VTVN), Thế Hải Đài Tiếng Nói Tự Do (VOF) và Dương Phục Đài Tiếng Nói Quân Đội. Chúng tôi đă lên tàu ở băi đáp cạnh rừng cao su non Lai Khê. Lúc đó chúng tôi nghĩ là bay vào tử địa th́ kiếm một chỗ ngồi bệt trên sàn trực thăng sẽ chẳng ai đuổi xuống.

Nhưng không phải như vậy, ở mốc thời gian 41 năm sau chiến trường An Lộc, năm 2013 chúng tôi t́nh cờ gặp lại cựu Trung úy phi công Vơ Văn Cơ, phi công chính của chuyến bay định mệnh tháng 4/1972 và mời ông thăm Đài RFA. Diễm Thi của Ban Việt Ngữ đă đề nghị cựu trung úy phi công Vơ Văn Cơ cùng chúng tôi tham gia chương tŕnh Video Cuộc Sống Quanh Ta với cuộc hội ngộ đầy bất ngờ và cảm động. Cựu Trung Úy phi công Vơ Văn Cơ cho biết phi công phụ của chuyến bay là Thiếu úy Trương Phương Tuyên hiện cũng định cư ở Hoa Kỳ. Nhớ lại câu chuyện 41 năm trước cựu phi công Vơ Văn Cơ nói:

“Tư lệnh của chiến trường cấm tất cả các phóng viên sợ nguy hiểm cho họ, thứ nhất là để giữ bí mật quân số v́ lực lượng đối phương lúc đó tới ba công trường với ư đồ của đối phương là chiếm lĩnh tỉnh B́nh Long, cuối cùng th́ họ không khuất phục được ư chí chiến đấu của ḿnh, ta vẫn chiếm lại được. Ngày mà tôi gặp anh Tiến này tại băi đổ quân của nhảy dù ở phi trường Lai Khê, khi anh lên phi cơ rồi th́ tôi tŕnh lại cấp trên là tại sao có phóng viên lên máy bay? cuối cùng ông Chỉ huy trưởng nói thôi được cứ cho phóng viên lên.”

 

Trong thời gian này áp lực của cộng quân đang mạnh nhất, đối phương đă mở đợt tấn công thứ 4 thứ 5 và trong tháng 5 /72 th́ thêm vài đợt tấn công nữa, tất cả đều có xe tăng, pháo binh

 

“Thời gian đó trung b́nh cứ 2-3 giây là có một quả đạn rơi vào An Lộc rồi thành thử không chỗ nào không trúng.”

 

 và pháo pḥng không yểm trợ. Trước các đợt tấn công có lúc địch quân pháo tới hơn 8.000 quả đạn trong ṿng 8 tiếng đồng hồ. Cựu Trung tá nhảy dù Bùi Quyền lúc đó là Thiếu tá trưởng Ban 3 hành quân Lữ đoàn 1 nhảy dù, đơn vị tiếp viện trực tiếp chiến đấu bên trong An Lộc. Từ Bắc California Hoa Kỳ ông Bùi Quyền kể lại là quân đội và thường dân thương vong rất nhiều v́ các trận mưa pháo của của địch quân.

 

Trở lại chuyến đi ngày 29/4/1972 của nhóm nhà báo chúng tôi, tôi nhớ lại đường bay vào An Lộc rất gần, suốt dọc phi tŕnh phi công bay sát đầu ngọn cây cao su để tránh hỏa tiễn tầm nhiệt SA7, tránh cao xạ pḥng không đạn nổ hai lần, nhưng không tránh được đại liên và ngay cả súng AK.

Hôm đó đoàn trực thăng trong đó có chiếc chở chúng tôi không đáp được xuống băi Xa Cam, địch quân pháo kích mù trời, không một chiếc nào nào đáp được hẳn xuống đất để tản thương. Trực thăng giữ độ cao lơ lửng và bốc lên ngay, nh́n qua khoảng trống của chiếc UH1D chúng tôi nh́n thấy cảnh tượng hăi hùng, một số thương binh c̣n đủ sức đă đu càng trực thăng, người chậm hơn yếu hơn lại nắm lấy cổ chân đồng đội,  trực thăng bốc lên cùng với chiếc thang người đong đưa.

Cả ba chúng tôi Thế Hải, Dương Phục và Nguyễn mạnh Tiến chưa kịp nhảy xuống th́ trực thăng bốc lên, bên tai tiếng súng liên thanh bắn vào máy bay, tiếng đạn cối, hỏa tiễn 122 ly nổ liên hồi trên băi đáp mù mịt khói lửa; hai xạ thủ trên trực thăng cũng khạc đại liên về hướng rừng cao su. Anh Thế Hải cựu phóng viên Đài Tiếng nói Tự do (VOF) hiện nay định cư ở Hawaii Hoa Kỳ, lần đầu tiên sau 40 năm tôi t́m được số điện thoại và liên lạc với anh. Anh Thế Hải rất xúc động kể lại câu chuyện cũ như hệt một đoạn phim quay chậm:

Lúc đến băi Xa Cam nh́n một chiếc xuống trước, Việt Cộng họ pháo kinh khủng từ các đồi xung quanh kinh hoàng vô cùng, các thương binh ra để được chở đi pháo Việt Cộng ‘phơ’ tới băi đáp tung bụi mù. Chiếc máy bay của ḿnh với Tiến và Dương Phục đảo qua một cái th́ phi công không thể xuống được v́ máy bay đă bị trúng đạn. Trong lúc đó ḿnh nhiệm vụ vừa là phóng viên truyền thanh VOF vừa cầm cái máy chụp h́nh vừa nói vào máy h́nh ảnh diễn ra tại đó…trong lúc bấm máy th́ thấy máy bay trước ḿnh binh sĩ họ nhào lên, họ bám vào càng trực thăng, máy bay bốc lên v́ không thể chở nhiều thương binh…Lúc đó ḿnh hoảng loạn rồi cứ thế bấm máy, phía xa thấy một máy bay tự nhiên có một móc xích mấy người binh sĩ bám vào càng rồi hai ba anh lại bám vào chân người bám vào càng nữa. Ḿnh ghi được cảnh trực thăng  bay cao lên, chắc là sức gió và sức chuyển động mạnh quá, có một anh đă rớt khỏi cái chân của anh binh sĩ bám trên càng đó. Ḿnh bấm, ai ngờ về sau họ đưa lên tờ Stars and Stripes của quân đội Mỹ th́ lúc bấy giờ ḿnh mới biết h́nh ảnh ḿnh đă ghi được.”

4253555048_6f1ab5ccd8_z.jpg

Trực thăng đổ quân Dù tăng viện, đồng thời vội vă tải thương binh ra khỏi mặt trận An Lộc năm 1972.

 

Cựu Trung úy phi công Vơ Văn Cơ, trong cuộc hội ngộ với chúng tôi ở pḥng thu h́nh của RFA năm 2013 đă làm rơ hơn về việc ông bị thương và máy bay bị hư hại nên không thể đáp xuống băi đáp. Ông nói:

“Khi tôi trúng đạn bên vai phải rồi th́ tôi báo cho chiếc CNC liền xác nhận tôi bị thương rồi, máy bay tôi vẫn c̣n lơ lửng tôi thấy không đưa được phóng viên xuống, hỏa lực địch bắn rát, mũi phi cơ khói xịt lên như vậy trúng b́nh điện rồi, may mà nó không bị gián đoạn. Nhưng tôi nhận xét âm thanh máy bay vẫn c̣n đều nên tôi quyết định bay ra. Nếu tôi đáp xuống ở lại đó th́ anh và tôi giờ này cũng là đống xương nằm đó thôi chứ không c̣n nữa! Địch bắt đầu pháo, nhảy dù cáng thương binh đi ra th́ mấy chiếc kia bốc về luôn, chiếc nào ra được là đi chiếc đó không có chần chừ, vừa bị pháo mà hai bên ở thế cài răng lược với nhau không thể chần chừ được. Tôi cất cánh đi ra không dám bay trên QL13 nữa bởi v́ đối phương hai bên đă án ngữ nhau rồi. Tôi lên khoảng 5 hoặc 6 dậm th́ nh́n thấy ở Đông Nam tay trái có một khu rừng nguyên si chưa có vết bom đạn nào hết là tôi xuống liền. Khi tôi báo CNC trong hợp đoàn tôi họ nghe hết, lúc này tôi không c̣n liên lạc được với ai nữa, hệ thống vô tuyến đứt luôn rồi. Lúc đó có chiếc Gunship đă xả hết rocket và đạn mini gun rồi, nó nhẹ hơn và xà xuống sau lưng tôi liền. Nó bốc được cho tôi một copilot hai xạ thủ và 3 anh phóng viên này. Tới giờ này tôi vẫn nghĩ là nhờ ơn trên mà c̣n nguyên vẹn hết chỉ phải bỏ chiếc máy bay.”

 

Tôi nhớ lại Trung úy Vơ Văn Cơ là người cuối cùng rời chiếc trực thăng bị trúng đạn bốc khói và phải đáp khẩn cấp, trong lúc người xạ thủ bên trực thăng vũ trang Gunship vẫy tay lia lịa gọi chúng tôi chạy qua mau. Trung Úy Cơ c̣n làm một số thao tác trên bảng điều khiển, tôi nghĩ là ông Cơ đă vô hiệu hóa các tần số liên lạc.

Thật ra lúc đó mọi sự diễn ra nhanh lắm, bây giờ hồi tưởng lại như một khúc phim quay chậm hiện rơ sự khủng khiếp của chiến tranh. Lần đầu tiên liên lạc với anh Thế Hải sau 40 năm, anh Thế Hải đă kể lại tâm trạng của anh khi máy bay chở chúng tôi phải đáp khẩn cấp trong khu vực do địch quân kiểm soát. Cựu phóng viên VOF Thế Hải kể lại:

“Ḿnh nghĩ chắc đây là ngày cuối cùng của đời phóng viên rồi…Tôi lại sinh ngày 20/4 ngày bị nạn là 29/4, từ đó ḿnh coi như ngày sinh nhật thứ hai của ḿnh được sống lại. Lúc máy bay đáp khẩn cấp xuống một băi cỏ, tôi c̣n nhớ rằng anh em ḿnh ḥ nhau là phải ra khỏi máy bay sợ nó cháy. Rồi một chiếc Gunship từ đâu xà tới, một chiếc nó bắn yểm trợ xung quanh, một chiếc nó bốc anh em ḿnh lên; trong lúc đó nghe tiếng súng AK nổ chát chúa cứ mỗi lúc một gần, ḿnh nghĩ chắc là anh em ḿnh kể như bị bắt rồi, trong lúc đó ḿnh bảo thôi nếu bị bắt rất đau khổ th́ thà rằng xin được chết ngay tại trận.”

 

Ngay từ khi lơ lửng ở băi Xa Cam với cảnh pháo kích, tiếng súng của xạ thủ quạt lia lịa về hướng các bờ từng cao su, chúng tôi đă tường thuật vào trong máy, khi lên được chiếc Gunship tôi cũng tiếp tục nói vào máy. Khi về tới Lai Khê, cả ba chúng tôi xúm lại để phỏng vấn người phi công bị thương. Cả ba Đài Phát Thanh hôm đó đều có bài tường thuật sôi nổi. sau đó, chúng tôi cũng viết bài phóng sự trên báo Sóng Thần. Cựu Trung úy phi công Vơ Văn Cơ nhớ lại:

Sau chuyến bay ngày 29/4 và cứu được phóng viên rồi, th́ ba ngày sau trên tờ báo Sóng Thần tôi đọc được bài viết ‘ cảm ơn nhân viên phi  đoàn 223 đă cứu mạng sống các phóng viên’ hôm đó tờ báo Sóng Thần ra ngày 2 tháng 5, tôi vẫn c̣n nhớ.”

 

Bay trực thăng vào An Lộc những ngày đó thật là nguy hiểm, sau chúng tôi hai ngày hôm 1/5/1972,  Điện ảnh viên quân đội Nguyễn Ngọc B́nh ở trong số 11 người kể cả phi hành đoàn, đă hy sinh v́ trực thăng của họ bị bắn rơi trên phi tŕnh vào An Lộc. Sau này, một đồng nghiệp của phóng viên Nguyễn Ngọc B́nh là anh Đỗ Văn Mỹ đă theo cánh quân Trung đoàn 15 giải tỏa quốc lộ 13, anh đi bộ 15 km đường rừng từ Tân Khai theo hướng An Lộc và t́m thấy chỗ trực thăng bị bắn rơi. Di hài phóng viên điện ảnh Nguyễn Ngọc B́nh chỉ c̣n xương cốt nhưng các reel phim 16 ly và máy quay cháy nám vẫn quàng trên xương ngực. Đỗ Văn Mỹ được biết nhiều hơn với tục danh Mỹ Voi v́ người anh cao lớn, Mỹ Voi đă gom xương cốt người bạn thân vào hai thùng đạn súng cối và xin trực thăng tản thương chuyển về Saigon. Bà quả phụ Nguyễn Ngọc B́nh sau đó xác nhận đúng là di cốt của chồng, nhờ một vết tích riêng ở răng của anh.

Sau chuyến bay định mệnh ngày 29/4/1972, phải 44 ngày sau tức 13/6/1972 chúng tôi mới vào được An Lộc phỏng vấn Tướng Lê Văn Hưng để gởi về bài tường tŕnh tại chỗ và đến ngày 7/7/1972 chúng tôi trở lại An Lộc theo chân Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu.

Mặt trận An Lộc là một chiến trường đầy thách đố với các nhà báo. Riêng đối với chúng tôi nó là phần quan trọng nhất trong cuộc đời phóng viên của ḿnh.