Vài ḍng  về Lệ Đá lời 1, 2
 
Lệ Đá, trước hết, không phải là một bài thơ phổ nhạc. Phải nói là tôi đă đặt lời cho bản nhạc (vốn không tên) của Trần Trịnh mới đúng. Do một cơ duyên đặc biệt, Trung sĩ Nguyễn Văn Đông, chơi Clarinet, giới thiệu Trần Trịnh với tôi:
-Nhạc Trần Trịnh khá lắm, nhưng rất ít người biết đến. Xin anh giúp thằng bạn em một lần, đặt lời ca giùm cho nó.
Tôi rất cảm mến Đông, nhưng liền lắc đầu:
-Em biết là anh vốn mù nhạc mà
Đông tha thiết:
-Em biết chứ, nhưng em thành thực nghĩ rằng chỉ có anh mới giúp được nó.
Trần Trịnh cười hiền:
-Xin anh giúp chọ Tôi nghĩ là sẽ có cách...
Tôi thẳng thắn đặt điều kiện:
-Nể thằng em, coi như tôi thuận trên nguyên tắc. Tuy nhiên, tôi cần nghe anh đàn bản nhạc này vài lần để có khái niề.m về nhạc tính. Và tôi cũng cần ư kiến thẩm định về nhạc thuật của bài này với những Pianist như Dzương Ngọc Hoán (chồng Pianist, ca sĩ Quỳnh Giao)
 
Chúng tôi kéo nhau lên đài phát thanh Quân Độị Trần Trịnh ngồi vào Pianọ Và điều ngạc nhiên là tôi ưa ngay cái âm hưởng buồn ngất ngây dịu nhẹ, rất Pianissimo ấỵ Melody thật tha thiết, ngọt ngào, bắt nhĩ. Khi ấy Đông đă kéo Dzương Ngọc Hoán qua và Hoán khen bản nhạc này không tiếc lời, khiến tôi có ngay quyết định giúp Trần Trịnh. Sau phần thảo luận, chúng tôi tự chế ra một quy ước riêng. Trần Trịnh ghi dưới các nốt nhạc chữ "o" cho những từ không dấu (b́nh thanh) / Dấu huyền cho các từ mang dấu huyền, hỏi Nặng./  Sắc cho các từ mang dấu sắc, ngă.
 
Tiếc là khi ấy loại máy cassette c̣n chưa được phổ biến. Tôi nghe Trịnh đàn thêm vài lần nữa và cố gắng nhập tâm cái âm hương của bản nhạc. Và tôi bắt đầu chơi ô chữ.
 
Hôm sau, tôi đem đến Trần Trịnh lời (ca thứ nhất của Lệ Đá. Kết quả ngoài sức tượng tượng tôi, là không biết bằng cảm hứng nào đó, tôi đă hoà được cái rung cảm đích thực của thơ tôi cho nhạc Trịnh. Trần Trịnh mừng rỡ tới sững hồn. Anh và Hoán cùng hân hoan hát Lệ Đá khiến tôi cũng choáng ngợp niềm vui:
 
"Hỏi đá xanh rêu bao nhiều tuổi đời
Hỏi gió phiêu du qua bao đỉnh trời"
 
Lập tức tôi viết lời 2. Buổi trưa nắng gắt, dưới mái tôn thấp lè tè của quán cơm lính trong trạị Trên chiếc bàn bọc nhôm nóng bỏng, cáu bẩn, tôi thả hồn bay với Lệ Đá. Tôi viết thật dễ dàng, và khóc cũng dễ dàng với:
 
"Người đi, đi măi không về
Thời gian xóa vội câu thề
Bóng anh nhạt nhoà bóng núi
Em với t́nh yêu trăng soi
Tượng đá kiên trinh ru con đợi chồng
Nhạc lá thu mưa hay chân ngựa hồng..."
 
Tôi cứ vừa viết vừa khóc thế đó, như khi ngồi chép lại những ḍng nàỵ Tôi bỏ dở bữa ăn, đem lời 2 lên đài Quân Độị Gặp Nhật Trường trước pḥng vi âm. Tôi đưa Lệ Đá ra khoẹ Nhật Trường hát ngay với nỗi hân hoan bốc lửạ Hắn túm ngay lấy Trần Trịnh đ̣i soạn cấp kỳ hoà âm cho ban nhạc và 2 bè khác cho Mai Hương, Như Thuỷ. Khoảng nửa giờ sau Lệ Đá được thâu cấp kỳ. Nhật Trường, Mai Hương, Như Thuỷ, mỗi nguời trên tay một bản Lệ Đá "ḿ ăn liền" say mê hoà ca với nỗi xúc động đồng thiếp. Take onẹ Good take! Hát và thâu hoàn chỉnh ngay lần thứ nhất.
Nhật Trường như bay ra khỏi pḥng vi âm ôm lấy tôi và Trần Trịnh:
-Ông đặt lời thần sầụ Bản này sẽ là Top Hit.
Tôi nhún nhường:
-Top Hit được là nhờ nhạc Trần Trịnh bay bổng như diều đấy chứ.
Nhật Trường cướp lời:
-Nhưng ông là gió lớn. Đại phong... )
(Trích bài Lê Tạo phỏng vấn HHC, điện báo VHNT)
 
Nhịp 4/4 Thiết tha, thể điệu Slow Rock, hợp âm La trưởng
 
Lệ Dá 1 (sáng tác cuối thập niên 60)
 
1.
Hỏi đá xanh rêụ..bao nhiêu tuổi đời
Hỏi gió phiêu dụ..qua bao đỉnh trời
Hỏi những đêm sâụ..đèn vàng héo hắt
Ái ân...bây giờ là nước mắt
Cuối hồn một...thoáng nhớ mong manh
 
2.
Thuở ấy tôi nhự..con chim lạc đàn
Xoải cánh cô đơn...bay trong chiều vàng
Và ước mơ saọ..trời đừng băo tố
Để yêu thương...càng nhiều gắn bó
Tháng ngày là...men say nguồn thơ
 
Diệp khúc
T́nh yêụ..đă vỗ...cánh rồi
Là hoạ..rót mật...cho đời
Chắt chiụ..kỷ niệm...dĩ văng
Em nhớ ǵ...không em ơi
 
3
Mầu áo thiên thanh...thơ ngây ngày nào
Ch́m khuất trong mưạ..mưa bay rạt rào
Đọc lá thư xưạ..một trời luyến tiếc
Nhớ môi em...và mầu mắt biếc
Suối hẹn ḥ...trăng xanh đầu non
 

 

Lệ Đá 2
 
1
Tượng đá kiên trinh...ru con đời đời
Là nét đan thanh...nêu cao t́nh người
Là ánh chiêu dương... đẩy lùi bóng tối
Tháng năm xạ..trùng trùng sóng gối
Ngóng nh́n từ...bát ngát chân mây
 
2.
Bài hát ca daọ..theo tôi vào đời
Và giữ cho tim...tôi xanh nụ cười
Nào biết trong em...c̣n nhiều trống vắng
Trái yêu đương...chỉ là trái đắng
Gă tật nguyền...buông trôi niềm tin
 
Điệp khúc

 

T́nh yêụ..đă vỗ...cánh rồi
Là hoạ..rót mật...cho đời
Chắt chiụ..kỷ niệm...dĩ văng
Em nhớ ǵ...không em ơi
 
3.
Tương đá kiên trinh...ôm con đợi chồng
Nhạc lá thu mưạ..hay chân ngựa hồng
Lệ đá tuôn rơị..ḍng ḍng nối tiếp
Ngóng chinh phụ..đời đời kiếp kiếp
Suối vọng t́m...trăng xanh đầu non
 
Cái ma kiếp của một bài ca được yêu chuộng thường yểu tử, và xuống cấp. Nhưng Lệ Đá th́ không. Nó may mắn thoát khỏi định số ước lệ ấư. Vào những năm 67,68 Lệ Đá được cất tiếng thường xuyên hầu như ở khắp mọi sinh hoạt văn nghệ/. (Thời kỳ độc chiếm, một cơi của nhạc Trịnh Công Sơn.)
 
Lệ Đá góp mặt hàng đêm ở các pḥng trà, tiệm nhảư. Lệ Đá vào khuê pḥng, ra máy nước. Rồi quán cà phê cũng Lệ Đá, phim ảnh cũng Lệ Đá (với tiếng hát Khánh Ly, do Thanh Nga (?), Đoàn Châu Mậu diễn xuất, Bùi Sơn Ruân đạo diễn).
 
May sao, Lệ Đá vẫn chưa trở thành nhạc sến, nhạc đứng đường. May sao, tôi vẫn được yên thân, bởi vẫn giữ kín cơ duyên nhảy dù vào nghề viết lời nhạc. Để mọi người đều hiểu lầm rằng Trần Trịnh phổ thơ tôí. Khi ấư.
 
Tôi viết thêm lời 3 cho Lệ Đá vào dịp công tác ở miền Sóc Trang, Cà Mâú. Nơi Rừng Mắm của B́nh Nguyên Lộc với muỗi ṃng dễ nể/. (B́nh Nguyên Lộc dọa, chỉ cần quơ tay 1 cái là đă túm được cả chục con muỗí. Bạn bè hăm, trâu ḅ c̣n phải ngủ trong mùng.) Khách sạn tỉnh lẻ. không khá ǵ hơn mấy quán trọ trong phim Anh Hùng Xạ Điêu, Cô Gái Đồ Long. Thực khách vừa nhâm nhi, vưà quơ chưởng, đuổi muỗí.
 
Mới chập tối, tôi đă chui vô chiếc mùng thố. Và buồn t́nh tôi Lệ Đá 3:
 
Lệ Đá lời 3  (Tháng 9, 1968)
 
1.
Từ những đam mệ.. xa trong cuộc đời
Từ những cơn vuị.. tan theo nụ cười
Từ phút trao đị.. cuộc t́nh thứ nhất
Giá băng khị.. tuổi hồng đă mất
Dấu bèo ch́m... khuất sóng xa khơi
 
(Cho đến bây giờ, tôi vẫn c̣n ghét cái h́nh tượng ước lệ, cũ mèm là cái "dấu bèo" phải gió nàư. Nhưng thực tế quanh tôi, vẫn là những đám lục b́nh lăng mạn trôi thanh thản trên mọi miền sông nước miền Tâư. Đành vậy thôí.)
 
Tôi khi ấy, đặt ḿnh vào tâm cảnh của người bị t́nh phụ/. Cũng chỉ là vay mượn, thác ư thôi, chứ thuở giờ tôi đă phụ ai đâu mà biết người ta sầu năo ra saó?
2
Ḍng tóc mây thợ.. trên vai rủ mềm
Mười ngón tay em... đan trong tủi phiền
Lời hứa cao baỵ.. cuộc t́nh cút bắt
Giấc mơ hoạ.. đầu đời đă tắt
Có ǵ vừạ.. trôi qua tầm tay
 
(Thấy chưa, sông rạch miền Tây c̣n ám ảnh tôi dài dài ở những cái trôi, cái ch́m trong tâm cảnh thớ.) Khi viết điệp khúc của lời ca Lệ Đá 1, tôi phục tôi quá cỡ/. Và ngỡ rằng tôi không thể viết hay hơn: "T́nh yêu đă vỗ cánh rồị.." Tôi ngờ rằng ḿnh là người đầu tiên đă viết ra chữ "vỗ cánh" cho h́nh tượng, ngôn từ đầy cảm khái thay cho 2 tiếng  bội phản, sở khanh thế đó/. (Nếu biết rằng, sau này, người ta cũng "vỗ cánh" tùm lum, vỗ vô tội vạ, th́ tôi đă cất công đi cầu chứng cho câu này rồí. Và đă không xảy ra cuộc tranh căi ba láp, ngớ ngẩn, về sau, ở một diễn đàn khác.)
 
Ở điệp khúc Lệ Đá 3 này cũng là ma ngữ, quỷ điệu bất ngờ/. Không chừng c̣n bay hơn "vỗ cánh":
 
Điệp khúc

 

Người đị.. đi măị.. không về
Thời gian... xoá vộị.. câu thề
Bóng anh... nhạt nhoà... bóng núi
Em với t́nh... yêu trăng soi
 
3.
Lạy chúa ngôị.. ba nghe con nguyện cầu
Và giúp cho con... quên đi t́nh sầu
Lời thánh ru êm... giọt đàn thống hối
Chúa trên caọ.. mỉm cười thứ lỗi
Những giọt đàn... vang trong trời tin
 
(Ca sĩ chuyên nghiệp hay tài tử thường cố ư hay vô t́nh hát sai lời cá. "Chúa ngôi ba" của tôi thường được hát là Chúa ba ngôí. Xoải cánh cô đơn bay trong "chiều vàng", được hát là chiều tàn. "Nhạc" lá thu mưa, được hát và chép sai là nhặt lá thu mưạ..) Chuyện nhỏ thôi, cái sai lầm này c̣n dễ thương hơn nhiềú. So với cái dốt của anh MC , không biết Lệ Đá do HHC viết lờí. Hoặc tệ hại hơn nữa là anh MC này cố t́nh vờ quên, cho thoả ḷng đố kỵ nhỏ nhen. Cũng là chuyện nhỏ thôi, khi Trần Trịnh cúi mặt xuống, ngầm nhận sảng rằng lời ca Lệ Đá cũng là do anh ta "sáng tác", do anh MC thâm hiểm kia mớm hơí.
 
Sáng hôm sau, chỉ có Chúa ngôi ba mới biết được cơn sợ hăi của tôi đến cỡ nào khi thức giấc. Trong mùng tôi, cả trăm con muỗi đen đủi no căng đu ḿnh say ngủ an b́nh!!!
 
Lệ Đá lời 4 (Riêng cho Khánh Liên, tháng 4, 1975)
 
Chiều 27 tháng 4, 1975 c̣n là cái hẹn với người t́nh Khánh Liên ở Thị Nghè/. T́nh thế biến chuyển cực nhanh khiến tôi buông rơi ư chí tử thủ/. Tôi chợt thấy là ḿnh phải rời khỏi Sài G̣n, bằng mọi giá/. Tôi không đến được với Khánh Liên, bởi chỉ c̣n mấy tiếng đồng hồ thôi, tôi phải quưnh quàng lo đủ thứ việc. Vốn là người phóng khoáng, nhưng tôi thường đĩnh đạc trong trách vụ/. Là trưởng pḥng Ấn Họa cục Tâm Lư Chiến, tôi lên gặp đại tá Cục Phó để thông báo ngầm là tôi sẽ chuồn sớm. Giao lại vũ khí, tập họp đơn vị (82 nhân viên c̣n hiện diện đủ) để nói lời từ giă/. Rằng, tôi không thể cho phép các anh em rời khỏi trách vụ, vậy th́ mạnh ai nấy lo, hồn ai nấy giữ/.
 
Tôi ngay thẳng và khờ khạo thế đó trời ạ/ Thế nhưng tôi đă không thể thu xếp để tới chỗ hẹn, nói lời từ giă cùng Khánh Liên. Nỗi buồn đeo cứng lấy tôí. Ở những hơ hải bôn đàó. Ở khi ngồi nín thở dưới hầm tầu Boo Hung. Khi ráng ngoi nh́n mặt sông Ḷng Tảo, lần cuốí. Mặt sông cuồn cuộn đau, khi thấp thoáng ngàn dặm chia ĺa cùng Sài G̣n, quê hương, người t́nh Khánh Liên...
 
Lệ Đá 4, xen vào tâm cảnh mất nước, bôn đào, phụ t́nh...Khởi viết từ tháng 4, và hoàn chỉnh vào tháng 7, 1975.
 
 
Lệ Đá lời 4
 
1.
Từ nỗi xa đaụ.. như đêm và ngày
Mỏi cánh thư baỵ.. bay trong mùa đầy
Ḥn đá đeo trên... cuộc đời héo hắt
Măi bơi trong... vực sầu nước mắt
Chút t́nh buồn... lăng đăng men say
 
2.
Người lỡ chia xạ.. đôi bên địa cầu
T́nh lỡ chia xạ.. hai bên đỉnh sầu
Người đă xa khơị.. cuộc t́nh tách bến
Chút hương xưạ.. làm thành vốn liếng
Cũng cùn ṃn... theo chân thời gian
 
Điệp khúc
Muà xanh... đă khép... mắt đời
Hè khộ.. nức nở... ma cười
Gió thụ.. liệm vàng... nỗi nhớ
Đông xám... màu tang... nơi nơi

 

 
(Tôi cũng không thích chữ "ma" cười trong điệp khúc nàư. Toan thay bằng "mưa" cười hay "sông" cười, nhưng rồi vẫn để nguyên cái cảm xúc ban đầu: ma là CSản, nhưng cùng là tượng trưng cho nỗi oan khuất khi cuộc t́nh bị bức tử/.)

 

 
3.
Một nét sao baỵ.. trên khung trời buồn
Ngọn lá me khộ.. lăn trên mặt đường
Tưởng tiếng chân quen... t́m về lối ngơ
Tiếng chân xưạ.. chỉ là tiếng gió
Gió thở dàị.. lung lay hồn trăng
 
 
(Không rơ điều ǵ đă khiến tôi không xa rời được cái giao hưởng của Lệ Đá 1, 2, khiến đôi khi, khúc này hầu như là một phó bản, mô phỏng của khúc trước. Nó dẫn tôi quanh quẩn trong tŕnh tự ấỵ Không rờí.)
 
Lệ Đá lời 5 (Riêng cho Nguyệt Lăng)
 
Có lẽ tôi là một kẻ chung t́nh mang trái tim phản trắc. Ở 1992, tôi đắm hồn vào một t́nh yêu mớí. (Nguyễn Tà Cúc - Nguyệt Lăng - Ác Bà Bà, là một.) Ba đại ác nhân và mỹ nhân này đă cho tôi hạnh phúc và hành tôi điêu đứng không cùng.
 
Nguyễn Tà Cúc th́ không thể nào không...tà cho được. Nàng đến với tôi như một tiểu muội, thứ thiệt. Rồi tôi đổ đốn đâm ra yêu tiểu muội, qua một phân thân của nàng là Nguyệt Lăng (sóng trăng).
 
Tháng Một Buồn, 1993, là thi tập ghi dấu t́nh tôi với nàng. Rồi Nguyệt Lăng lại phân thân, lần nữá. Từ cây bút hoa bướm hiệu đoàn, Ác Bà Bà soi kính chiếu yêu vào đời sống, văn chương. Và chứng tỏ năng khiếu trong lănh vực phê b́nh văn học, và đàn hạch tư cách bất chính của nhà văn. (Trong và ngoài văn chương)
 
Tôi xa nàng từ 1993. Dù cái t́nh của chúng tôi vẫn là ngàn đời chẳng thể chia xá. Và từ tháng Mười, 1992 đến tháng Chạp, 2002, đă là hơn 10 năm vèo qua trong thân t́nh, chúng tôi vẫn chưa hề giáp mặt nhau, dù chỉ 1 lần. Dù tôi đến Cali nhiều bận. Rất nhiều bận.
 
Không gặp, phải chăng là cố gắng phi thường của chúng tôí. Để giữ cho t́nh măi đẹp. Cho dù, những năm sau này, tiểu muội của tôi đă trong t́nh trạng không c̣n ràng buộc bởi hôn nhân.
 
 (Và những ḍng này cho em T. Thằng anh phóng đăng này, vẫn chưa 1 lần có lỗi với em. Cám ơn em đă rộng lượng với tiểu muội và anh, trong t́nh yêu văn chương.)
 
Lệ Đá lời 5
 
Từ lúc yêu trăng...tiêu hoang cuộc đời
Từ phút say hoạ..tương tư biển trời
Muội rót cho huynh...ngọt ngào suối biếc
Đắm say trên...từng hàng chữ viết
Cũng muộn phiền...suốt kiếp chưa vơi
2.
Sợi tóc biên cương...xa hơn ngàn trùng
Nguyệt lăng sông chiạ..tang thương chẳng cùng
Là nhánh phong lan...v́ người vẫy gió
Lúc trăng vơị..người c̣n măi nhớ
Vẫn nồng nàn...thơm hương tịnh yên
 
Điệp khúc
T́nh đaụ..lấp lánh...cuối trời
Ngàn khuyạ..gió thở...vai người
Tóc đêm...mượt mà...suối nhớ
Trăng đắm...hồn sị..trăng trôi
 
3.
T́nh lỡ đăng quang...sông vui, dặm phiền
C̣n chút dư hương...vương trên cỏ hiền
Để măi thương nhaụ..đời này kiếp khác
Những đêm sâụ..thảng lời gió hát
Khúc t́nh hoàị..trăm năm, ngàn năm
HHC
 
Dường như tôi thích Lệ Đá 5 này hơn những lời cũ /. T́nh và thơ mượt mà như sóng trăng, suối biếc, cỏ hiền.  Không có chỗ cho sáo ngữ, đại ngôn. Lời ca này được chôn giấu nhiều năm trong kho riêng kỷ niệm trăng saó. Và hôm nay, sinh nhật tôi, nàng đă bất ngờ trao lại ch́a khoá kho tàng.
 
Tôi mở ḷng ra cùng Nguyệt Lăng.
 
hahuyenchi
122102
 

 
  LOI ANH: Dalena

Just ask the stone how long it's been
And ask the distance of the wind
Then ask the street, land and the light
Shall show no more friendlier
For my love has gone away

Guess I was like a lonely bird
So lost and empty without love
But then you came and love was mine
For one brief moment in time
Then it was just like a dream

How can love fade away
Like flower of yesterday
Out you still has memory of
Don't you remember my love.
_________________