|
(Trích đăng từ Nguyệt San Con Ong Việt số 105, tháng 7, 2009)
CÂU CHUYỆN VỀ ĐƯỜNG XE LỬA ĐÀLẠT Vũ Lâm - Viết cho Đặc San ĐàLạt 2009 - Hội Cựu SVSQ - Trường Vơ Bị Quốc Gia VN - San Diego phát hành
Tôi sinh ra ở miền Bắc Việt Nam, sống ở Ninh B́nh, Hà Nội, Hải Pḥng. Di cư vào Nam, suốt thời niên thiếu, đi học, lớn lên ở Sài G̣n, chỉ có những tháng Hè hoặc Tết, tôi mới được lên Đà Lạt sống với cô và các em con của cô tôi. Vậy mà tôi vẫn có cảm tưởng tôi là cư dân Đà Lạt, có lẽ v́ kỷ niệm và t́nh yêu sâu đậm nhất của đời tôi gắn liền với Đà Lạt, cộng thêm những kỷ niệm của 4 năm thụ huấn tại quân trường Vơ Bị.
Tuổi ngoài 60, tuổi già, hiện tại và tương lai là con đường bằng phẳng! Nên người ta thường ngoái cổ lại nh́n về quá khứ, sống với quá khứ. Như con ḅ buổi chiều về nằm nhai lại mớ cỏ nuốt vội vàng lúc ban ngày.
H́nh ảnh và hương vị của Đà Lạt vẫn c̣n đậm nét trong tôi, nên những
buổi chiều buồn, những ngày mưa băo, tôi vẫn thường ngồi lặng
Tôi
nhớ con dốc từ khu chợ Ḥa B́nh dẫn xuống Hồ Xuân Hương, nhớ con
đường ven hồ và đồi Cù, xa xa phía cuối hồ, ngọn tháp nhọn trường
Lycée Yersin vươn cao in trên nền trời. Tôi nhớ bước chân lững thững
trên những bậc thềm Palace, nhớ con đường dốc ven đồi phủ đầy lá
thông khô và những hàng thông cao vút. Đà Lạt có một mùi thơm huyền
hoặc suốt đời khó quên, mùi ẩm ướt của núi đồi, mùi rừng thông, nhựa
thông, mùi ngo, mùi hoa Mimosa. Thời gian tôi
Hôm nay, nh́n những tấm ảnh “Đà Lạt ngày nay”, đọc hàng trăm những bài viết về Đà Lạt, trên những trang Web, trên sách báo, tôi thấy nặng trĩu buồn, buồn bởi v́ tôi thấy tôi mất mát quá nhiều, tôi mất một phần của đời tôi, mất Đà Lạt mất t́nh yêu!!!
Đà Lạt ngày xưa có nét đẹp thiên nhiên, trong lành, thác nước,
hồ nước trong xanh, im vắng bên rừng thông, đồi núi ngút ngàn, Đà
Lạt ngày nay, Đà Lạt nhân tạo, xanh xanh đỏ đỏ với những kiến trúc
rẻ tiền của đám lănh đạo có tŕnh độ thấp kém, vô học, trong chế độ
cộng sản. Kiểu kiến tạo giả dối, tiểu công nghệ, ăn xổi ở th́, chỉ
mong mau tay móc túi du khách, kiểu xin tiền lẻ, moi bạc cắc. Đà Lạt
ngày xưa như người con gái đẹp thơ ngây, hồn nhiên, mộc mạc không
son phấn, Đà Lạt ngày nay như cô gái ăn sương, đứng chờ khách trong
đêm tối, ḷe loẹt phấn son! Năm 1903, người Pháp bắt đầu kiến tạo đường xe lửa nối liền thành phố Đà Lạt mát mẻ trên cao nguyên và thành phố Phan Rang nóng nực nằm ven duyên hải với mục đích tạo điều kiện giao thông thuận tiện cho các kiều dân Pháp lên sinh sống, làm việc hoặc nghỉ ngơi trên thành phố Đà Lạt có khí hậu ôn ḥa, mát mẻ quanh năm. Đoạn đường xe lửa Đà Lạt-Tháp Chàm chỉ có 84 cây số. 41 cây số từ Tháp Chàm đến Sông Pha (Krong Pha) được hoàn tất và xử dụng từ năm 1919 c̣n 43 cây số từ Sông Pha lên Đà Lạt phải măi đến năm 1932, 13 năm sau mới hoàn tất và xử dụng được, 43 cây số cuối cùng này là núi đồi dốc, 3 nơi phải làm hệ thống đường rày có móc răng cưa và 5 chỗ phải làm đường hầm xuyên qua núi. Tổng cộng công tŕnh kiến tạo là 30 năm để hoàn tất 84 cây số đường xe lửa Phan Rang-Đà Lạt.
Tiến tŕnh kiến tạo đường xe lửa Tháp Chàm-Đà Lạt: Khởi đầu từ 1893 đến 1913: - Từ Tháp Chàm (Tourcham) đến Tân Kỳ, 41 Km, hoàn tất và xử dụng năm 1913. - 1919 hoàn tất từ Tân Mỹ đến Sông Pha (Krongpha) - 1928 - - - từ Sông Pha đến Eo Gió (Bellevue) - 1929 - - - từ Eo Gió đến Đơn Dương (Dran) - 1930 - từ Đơn Dương đến Trạm Hành (Arbre Broye) - 1933 - - - - từ Trạm Hành đến Đà Lạt tổng cộng 84 Km từ Tháp Chàm (tourcham) đến Đà Lạt.
Năm 1932, hai kiến trúc sư người Pháp, ông Moncet và Reveron thiết lập đồ án nhà ga xe lửa Đà Lạt và thuê một công ty Việt Nam để xây cất cách Hồ Xuân Hương khoảng 2 Km. Nhà ga được thiết kế đặc biệt theo kiểu Tây phương cộng thêm một vài điểm đặc thù của vùng cao nguyên, pḥng hành khách chính giữa mái cao và dốc. Nhà ga được chia làm ba gian nhà, mỗi gian đều rộng lớn với những cửa kính mầu và trần h́nh ṿm cung. Sau khi đường Hỏa Xa Lâm Viên với đường xe lửa có răng cưa (Cog railway) hoàn tất. Công ty Hỏa Xa “Chemin De Fer” (CFI) của Pháp nhập cảng đầu máy xe lửa chạy được trên đường xe lửa răng cưa vào Việt Nam làm hai đợt. - Đợt đầu 7 đầu máy. 5 đầu tầu kiểu HG 4/4 của công ty Thụy sĩ SLM Winterthurand (Schweizerische Lokomotiv- und Maschinenfabrik Esslingen) và 2 đầu tầu cũng kiểu HG 4/4 do Công Ty của Đức (German MFE - Maschinenfabrik Esslingen) sản xuất.
-
Đợt hai, giữa năm 1930 - 1947 công ty CFI mua được 6 đầu máy cũ
(used locomotives) của công ty Swiss FO (Furka-Oberwald), 2 loại HG
4/4 (serial number CFI 40-308 và 40-309) năm 1930 và 4 kiểu HG 3/4
(serial number CFI 31-201 đến 31-204 ) năm 1947. Trong thời gian Nhật chiếm đóng Đông Dương, công ty CFI bị lấy mất 3 đầu tầu HG 4/4 không giấy tờ. Số đầu máy c̣n lại sau này khi người Pháp rút lui khỏi Việt Nam được chuyển giao cho Hỏa Xa Việt Nam. Số hiệu (serial number) của các đầu máy vẫn giữ nguyên, chỉ thay đổi 3 chữ đầu là VHX (hỏa xa Việt Nam) thay v́ CFI (Chemin De Fer). Với kỹ thuật cổ xưa, đầu máy kéo chạy bằng hơi nước, nấu bằng than, có công xuất từ 600 đến 820 Mă Lực (CV - Chevaux Vapeur). V́ Việt Cộng liên tiếp phá hoại và đặt ḿn nên cố gắng lắm hỏa xa Việt Nam mới duy tŕ được những chuyến xe lửa chạy trên tuyến đường Đà Lạt-Phan Rang cho đến năm 1968, sau đó đành phải ngưng hoạt động. Phải mất đến một khoảng thời gian dài 30 năm, với nỗ lực cố gắng lớn lao của người Pháp trong thời kỳ Đông Dương mới kiến tạo được một tuyến đường xe lửa có răng cưa kỳ diệu này (extraordinary cog railway). Chỉ một năm sau ngày cộng sản chiếm miền Nam, năm 1976, Cộng Sản đă tuyên truyền cong queo láo lếu về lịch sử con đường xe lửa Lâm Viên (Langbian railway) và đổ tội cho người khác đă phá hủy con đường sắt lịch sử này. Chúng ta hăy đọc những bài viết lếu láo của Việt Cộng dưới đây: “Đà Lạt được tạo dựng năm 1907 . . . . Nhà ga Sông Pha và cây cầu sắt đen gần đó là dấu vết, tàn tích sự hiện diện của người Pháp tại Việt Nam.
Người Pháp dự định kiến tạo một đường hỏa xa từ Đà Lạt đến
thành phố duyên hải Phan Rang. Con đường xe lửa này phải vượt qua
những giải núi, những đèo đẹp nhất ở Việt Nam, Đèo Dran và Đèo Sông
Pha mà người Pháp gọi là Đèo Bellevue. Đường xe lửa Mặc dù, vẫn c̣n có thể t́m thấy bên cạnh đường ..... rất nhiều dấu tích về con đường sắt ấy. (nguồn Thanhnien Online - March 31,2008). Và Việt Cộng đổ tội cho Đế Quốc Mỹ đă phá hoại con đường xe lửa răng cưa Đà Lạt trong chiến tranh: “ ... Ngay sau khi nhà ga xe lửa Đà Lạt được xử dụng năm 1936, những chuyến xe lửa với đầu máy kéo mới toanh của Nhật chuyên chở hành khách và hàng hóa chạy trên ba tuyến đường: Tháp Chàm - Đà Lạt, Nha Trang - Tháp Chàm - Đà Lạt, và Saigon (nay là thành phố Hồ Chí Minh) - Tháp Chàm - Đà Lạt. Nhà ga Đà Lạt có ba đầu máy xe lửa chạy bằng hơi nước được đốt bằng củi, đun sôi 12 thước khối nước, hơi nước tạo sức kéo lên đến 700 tấn. V́ bị Mỹ ném bom, nên những chuyến xe lửa chuyên chở hành khách này chỉ kéo dài được đến năm 1972 sau đó hoàn toàn chấm dứt. Khoảng 20 năm về trước, hai trong ba đầu máy kéo loại chạy trên đường răng cưa này được bán ra ngoại quốc, người ta thấy được trưng bày tại bảo tàng viện ở Ḥa Lan”.
(nguồn: Vienam Economic News Online) - Ghi chú: Web-page này đă bị xóa bỏ và tất cả dữ kiện viết trong bài đều hoàn toàn sai sự thật.
Sau
khi Việt Cộng chiếm được miền Nam năm 1975, một điều đáng chú ư là,
chính quyền Hà Nội khi phát triển đường xe lửa Thống Nhất
Saigon-Hanoi, v́ thiếu hụt đường rầy, họ đă ngu xuẩn quyết định tháo
gỡ đường rầy đoạn đường Song Pha- Đà Lạt, tưởng rằng có thể giải
quyết được việc thiếu hụt đường rầy để hoàn thành đường xe lửa Thống
Nhất. Đây không phải chỉ là một sai lầm lớn mà là một sự ngu si đần
độn của Cộng Sản Việt Nam. Bởi v́, đường rầy xe lửa của đoạn đường
Sông Pha Đà Lạt là loại đường rầy được đặt chế tạo riêng cho đường
xe lửa răng cưa với một kỹ thuật sáng chế đặc biệt dùng cho địa thế
dốc, có thể chịu được lực ép, sức kéo lớn khủng khiếp khi leo dốc
trong một khoảng thời gian dài và trục của đường rầy phải chế tạo
toàn bằng loại thép tốt, rất cứng. Ngay cả đến những con ốc và
“bu-loong” cũng đặc
Đường Xe lửa Sông Pha – Đà Lạt cũng tạo thêm nét đẹp cho phong cảnh vùng Đông Nam Á Châu, đặc biệt với loại đầu máy xe lửa cổ điển chạy bằng hơi nước, kéo những toa tàu dài chở hành khách, ngoằn ngèo như con rắn không lồ, chạy ven theo vách núi, lượn theo những sườn núi toàn là thông mọc thẳng đứng. Khi đoàn tàu leo lên đèo Ngoạn Mục (Bellevue pass), hành khách sẽ có cảm giác kỳ diệu với cảnh trí một bên là triền núi xanh, một bên là khoảng không gian mênh mông, bất tận, trải dài đến chân trời mờ mờ phía xa là bờ biển Thái B́nh Dương. Phong cảnh thay đổi ngoạn mục theo từng địa thế cho đến khi con tầu lên đến đỉnh, vùng cao nguyên Lâm Viên mù sương, mát dịu và bắt đầu thấy thoang thoảng mùi thơm của rừng thông, của nhựa thông ḥa lẫn với mùi gỗ cháy mang theo từ những cột khói tầu phụt ra đen ng̣m. Một cảnh trí thiên nhiên tuyệt vời khó quên.
Ngày nay, không c̣n cách nào để tái tạo lại đường xe lửa răng cưa Sông Pha–Đà Lạt này nữa! Nhất là với sự suy sụp của chế độ cộng sản. Một khi đă phá hủy th́ chẳng c̣n hy vọng ǵ tạo dựng lại được nữa! Người Pháp đă tốn 30 năm để kiến tạo 84 cây số đường xe lửa Tháp Chàm–Đà Lạt, nhưng Việt Cộng trong thời b́nh sau năm 1975, chỉ tốn vài năm để “dọn sạch” dấu vết của con đường xe lửa tuyệt đẹp này, ngay cả “dọn sạch” cây cầu sắt lịch sử ở Đơn Dương (Dran) năm 2004 để lấy sắt vụn !!
Mời các bạn xem nhưng h́nh ảnh dưới đây, bạn sẽ khiếp đảm về sự phá hoại, tàn phá di tích lịch sử của chế độ Hà Nội trong thời b́nh. Sau một thời gian dài bỏ hoang phế, cỏ cây đă phủ kín dấu vết của con đường xe lửa ngày xưa.
Nhưng, trong những ngày gió lộng, trên đỉnh cao nguyên Lâm Viên, từ trong những cánh rừng thông, h́nh như người ta c̣n mơ hồ nghe tiếng vọng lại lẫn trong tiếng gió hú, hồi c̣i tầu rúc lên, âm điệu sầu thảm như thương tiếc cho một thời của quá khứ đă mất đi . Vũ Lâm
|
lẽ một
ḿnh bên cửa sổ, trong một góc của căn pḥng, trầm ngâm, mơ màng nhớ
về những ngày tháng ở Đà Lạt. Đà Lạt những buổi sáng sương phủ trắng
dưới thung lũng. Đà Lạt buổi chiều, buổi tối mù sương. Đà Lạt mây mù
phủ trên rừng thông, đồi núi, mờ mịt đỉnh Lang Biang. Đà Lạt những
ngày mưa băo lê thê, giá lạnh, ẩm ướt! Đà Lạt và người t́nh, Đà Lạt
và nỗi buồn gậm nhấm hồn tôi suốt một đời.
sống ở Đà Lạt ít hơn ở
Sài G̣n, nhưng Đà Lạt đă gói gọn những cảm xúc, rung động của đời
tôi từ ngày bé, những ngày c̣n chạy nhảy, vui đùa, đá bóng với đám
bạn nhỏ trong khu rừng thông bên trường Petite Lycée, băng rừng từ
sau căn nhà ở đường Pasteur t́m đường ra thác Camly. Cho đến những
ngày vừa đủ lớn để biết buồn, biết cất dấu h́nh người yêu trong ví
lâu lâu lấy ra ngắm nh́n, biết ngồi Cà phê Tùng. Nên, một phần của
lư do tại sao sau ngày xong tú tài phần hai, tôi không chọn làm giáo
sư, luật sư, kỹ sư, bác sĩ, tôi cũng không chọn quân trường Hải Quân,
Không Quân mà chọn trường Vơ Bị Đà Lạt, nơi mà khi bước chân vào đă
mường tượng đến một tương lai vô định, may rủi, chưa biết sẽ về đâu,
một là xanh cỏ hai là đỏ ngực!.
cho
đoàn tàu không bị tuột nhanh khi xuống dốc. Chúng ta hăy khảo sát
qua để biết công tŕnh khó khăn và làm thế nào để người Pháp đă
thiết lập được hệ thống đường xe lửa lên Đà Lạt vào đầu thế kỷ thứ
20. 
Sông Pha là một trong hai đường xe lửa răng cưa (Cog railway) duy
nhất trên thế giới nhưng đă không được hoàn tất sau khi người Pháp
rút lui (Was unfinish after the French withdrawal).
Trên thực tế, những đầu máy xe lửa này được sửa chữa, tân trang và
mới đây đă được xử dụng, hoạt động trên dường xe lửa răng cưa Furko
của Thụy Sĩ.
biệt, khác với loại đường xe lửa thường. Dĩ nhiên những đường rầy
này không ăn khớp với loại đường rầy cho xe lửa chạy ở nơi bằng
phẳng. Quá là ngu đần! Cuối cùng những đoạn đường sắt này thành sắt
phế thải, quan chức Việt Cộng cưa vụn ra bán rẻ lấy tiền. Đúng là
một thảm kịch của lịch sử hỏa xa Đông Dương! Nếu đường xe lửa này
không bị tháo gỡ, th́ ngày nay đă có thể dễ dàng sửa chữa, tân trang
để có những chuyến xe lửa du lịch thú vị từ vùng duyên hải Nha Trang,
Ninh Chu, Mũi Né lên Đà Lạt . . . . .
