TÔI ĐI HỌC (tập)
Khucruotngandam
Chương 3
Thấm thoát đến ngày trại lại cho thăm nuôi,
tôi tức tốc viết thư báo tin ngày giờ địa điểm cho bạn nàng đến thăm . Trong
danh sách trại bắt đề tên thân nhân thăm nuôi ghi rơ liên hệ gia đ́nh th́ tôi
điền tên mẹ tôi và tên người bạn gái tôi viết là em ruột .Trước mấy ngày ,tôi
chuẩn bị không những chỉ tâm tư mà c̣n vóc dáng ,hớt tóc cao , cạo râu và sáng
ngày thăm nuôi tôi thức sớm thay bộ quần áo civil mà từ ngày đi tŕnh diện đem
bỏ tận đáy túi tư trang nay mới có dịp lôi ra mặc . Lúc mặc vào người , với thói
quen bỏ áo trong quần th́ tôi mới nhận ra trông rất buồn cười ! Trông như Sặc -Lô
., nó rộng thùng th́nh , nhất là lưng quần rộng quá khổ so với cái bụng lẹp xép
của tôi .Ai trông tưởng quần ông Mỹ nào đó cho tôi mượn chứ không phải chính
quần được may đúng cỡ tôi mặc trước đây ! Tôi đục thêm lỗ dây để thắt lưng buộc
bụng cho chặt và bỏ áo ra ngoài quần ,nếu có đôi giầy thay đôi dép râu th́ xem
ra cũng c̣n đẹp trai chán ! Tôi ngồi ngóng ra cổng hồi hộp chờ đợi cho buổi gặp
gỡ kỳ lạ này ! Từ ng̣ai cổng ,anh đội trưởng tiến vào chỗ ngủ đọc danh sách tù
có thân nhân đang chờ ng̣ai cống . Tên tôi nằm trong danh sách đợt đầu tiên gồm
30 người ra sân xếp hàng tiến ra khu vực thăm nuôi nơi cống trại . Từ xa tôi
thấy dăy nhà tranh do anh em cất lên , trong kê nhiều chiếc bàn dài , nhưng
không thấy ai ngồi ,các thân nhân đều ra đứng ng̣ai hàng rào kẽm gai hướng tầm
mắt về phía chúng tôi từ trong đang tiến ra . Khi đi ngang hàng rào nơi đám đông
đang đứng ,phần lớn là đàn bà con gái tôi nghe nhiều tiếng kêu réo nhau : Anh ơi
! em đây nè ! Ba ! Ba ! ...Con ơi ! mẹ đây ! Theo tiếng réo gọi là những cánh
tay vẫy lia lịa ! Trong đám anh em có người nhận ra bóng dáng thân nhân ḿnh
mừng rỡ vẫy tay , Tai tôi ù đi v́ âm thanh tiếng khóc tiếng gọi nhau ơi ới ! tôi
mở to mắt nh́n kỹ trong đám đông cố t́m h́nh dáng mẹ tôi nhưng không thấy . Lạ
thay ! Lúc đi ngang đám đông , đôi mắt tôi chạm ngay đôi mắt một người con gái
tóc ngắn , mặc áo màu mỡ gà , quần đen ,tay cầm chiếc nón lá che trước ngực dáng
rất b́nh thản mà linh cảm cho tôi biết chính là X.D . Đoán trúng như thần ! chân
vừa rẽ vào khu thăm nuôi, nàng từ từ tiến lại tôi mỉm cười khẽ gật đầu chào
nhưng mắt vẫn nh́n tôi không chớp và nói với giọng Bắc rất ngọt ngào , giọng này
theo tôi suốt đời .
- Thưa ! Chào anh , em xin lỗi anh là anh Khờ !
Nàng tiếp lời ngay không chờ tôi lên tiếng chào lại :
- Thưa ! Em là X.D bạn K.A ! Anh khoẻ không ?
Tôi nh́n nàng . Nàng nh́n tôi . Hai đứa nh́n nhau .
Một lát ,tôi hỏi :
- Mẹ tôi đâu ?
Nàng đáp :
- Thưa , rất tiếc chúng em đă cố hết sức vẫn không t́m ra địa chỉ gia đ́nh anh .
Hỏi thăm UBND địa phương ,họ chỉ cho biết là nhà nước đă cấp cho gia đ́nh anh
một hộ khác để ở ,nhưng lúc chúng em hỏi địa chỉ , họ trả lời : không biết , rồi
c̣n hỏi vặn lại " Chúng em là ai ? liên hệ thế nào với gia đ́nh anh ? K.A sợ họ
điều tra lôi thôi ! nên không dám hỏi tiếp , chỉ đáp ngắn gọn là bạn t́m thăm
nhau mà thôi . Ngưng một lát ,nàng tiếp :
- Theo lời họ nói , v́ nhà anh thuộc diện nhà nước quản lư !
Tôi im lặng nh́n ra xa xa chẳng nghĩ ǵ ,chỉ thấy ḷng thoáng buồn . Một lát tôi
định thần hỏi :
-Chị đi một ḿnh ?
- À không ...! Thưa ! Vâng .
- Chị đi một ḿnh hay đi với ai ?
Giọng nói tôi hơi to . Nàng bối rối ...
- Thưa ,em đi cùng K.A ,nhưng họ chỉ cho phép có ḿnh em được vào . C̣n KA họ
bắt đứng ng̣ai kia ḱa ...v́ không có tên trong danh sách thăm nuôi , chúng em
đứng năn nỉ cả giờ họ nhất định không cho vào .
Tôi nh́n theo hướng tay nàng chỉ ra con lộ đất đỏ , nhưng không trông thấy bóng
ai .
-Thôi được . Mời chị vào nhà nói chuyện không nắng .
Tôi đưa nàng vào chỗ ngồi trên băng ghế . Nàng moi trong giỏ thuốc lấy ra cho
tôi gói thuốc lá đặt nhẹ nhàng trên bàn ngay trước mặt tôi ., mỉm cười nói :
- Thưa , mời anh !
Tôi cầm bao thuốc lên xé ra rút lấy một điếu , rồi với bao diêm châm thuốc . Hít
một hơi nhả khói ra rồi mới nói lí nhí cám ơn chị .
-Thưa ! Không có chi đâu anh . Quà của K.A , c̣n cả giỏ này để đây, lát vào trại
anh mang theo .
Tôi hỏi ?
- Chị với K.A là bạn thế nào ?
- Thưa ! Hai đứa bạn học .
- Chị bên sư phạm ?
-Thưa không ! Chúng em là bạn nhau hồi trung học .
-À ra thế ! Chị cũng là dân GL .
- Thưa không ? Em bên TV , lên đại học theo Dược chỉ c̣n vài năm ra trường th́
giải phóng phải bỏ ngang
Bỗng nhiên , tôi muốn pha tṛ nên nói ngay câu kinh của Quỷ : "Nhất Y ,nh́ Dược
,tạm được Bách Khoa , kém ra Sư phạm" ,và không muốn ṭ ṃ t́m hiểu thêm đời tư
X.D , nên quay trở lại câu chuyện
Tôi nói :
- Mấy chị tốt quá ! Tôi tưởng K.A đă quên tôi rồi . Hôm trước gặp anh Danh trại
bên nhờ t́m tin tức gia đ́nh tôi , không ngờ chỗ chị em lại quen biết nhau . May
mắn hôm nay đưọc mấy chị đến thăm nuôi , tôi không biết phải nói sao để cám ơn
tấm ḷng tốt cúa mấy chị .
- Thưa , nếu cần cám ơn th́ anh nên cám ơn K.A , em chỉ làm theo lời của K.A nhờ
chứ nào biết làm ǵ đâu thưa anh ! Thưa , mà chuyện này có đáng ǵ đâu anh ! Tội
nghiệp K.A lắm anh ơi !
Nghe X.D nói : "Tội nghiệp K.A lắm anh ơi ! ". Tôi im lặng , lơ đăng nh́n ra
ng̣ai , không đế ư nghĩ thốt thành lời : "Dĩ nhiên ! bạn bè ai mà chẳng bênh vực
nhau ! " Tôi gạn hỏi :
- K.A bây giờ ra sao rồi ? Chồng con thế nào ?
- Chồng K.A cùng gia đ́nh vượt biên ,bỏ K.A lại !
-Sao ? Chị nói sao ? Làm sao lại có chuyện đó ?
-Thưa , câu chuyện dài ḍng lắm ! K.A kế em nghe về đời nó và chuyện t́nh dang
dở cúa nó với anh và nhờ em phải nói cho anh biết và nếu được anh thông cảm th́
xin anh tha lỗi cho nó và nó nguyện với ḷng trước sau nó chỉ yêu anh mà thôi
.... Nó nói đời nó bây giờ chỉ c̣n nghĩ đến anh , trông mong anh ,và đă nhiều
lần ṃ lên sai gon t́m anh nhưng không gặp . Nó muốn anh hiểu rằng nó không phải
hạng người phụ bạc mà chỉ là nạn nhân cúa gia đ́nh cúa ḥan cảnh và thành kiến
con người lần nhau mà phải hy sinh hạnh phúc t́nh yêu riêng tư , để bảo vệ an
ninh chung cho gia đ́nh .
Tôi cười lớn , mỉa mai :
- Chị có nghe lầm không đấy ! Cô ta nói trông mong nơi tôi hả ? !! Trông mong
một thằng tù à!!Ha ha ha !
X.D khẽ khua tay, nàng dành nói vội vàng :
- Khoan đă nào ! Em xin tóm tắt cho anh hiểu nhé ! Thưa, thế này ! Trước đây anh
tưởng cha K.A chết phải không ? Chính K.A cũng tưởng là cha chết ! v́ mẹ giấu từ
lúc K.A c̣n bé tí , chưa biết ǵ ,nhưng sau khôn lớn ,lúc về Cần Thơ làm cô giáo,
th́ K.A mới được mẹ kín đáo cho biết là cha ḿnh vẫn c̣n sống và đang hoạt động
Cách mạng nằm vùng bí mật . Mẹ cấm K.A không được giao du thân mật với anh , mà
ép K.A lấy chồng , một công chức cao cấp trong Chính quyền VNCH ,do tổ chức làm
mai mối , ông này đă có vợ ở saigon , mục đích để móc nối ông ta làm nội tuyến
cho Cách mạng . Không ngờ bên An Ninh Quân Đội biết , nên tương kế tựu kế cho
tiến hành mối t́nh này đế bắt trọn ố CM . Nhưng việc chưa thành th́ CM vào giải
phóng , Ông chồng K.A âm thầm cùng gia đ́nh ông với đứa con chung với K.A vượt
biên trước, bỏ K.A lại một ḿnh ! . CM giải phóng thành công , nó được chính
thức gặp lại người cha , nhưng thay vào là bị mất chồng , mất con . ..Thật tội
nghiệp ! Nó chỉ là một cô giáo hiền lành đa cảm , mộng ước của nó rất b́nh
thường là một mái ấm gia đ́nh , lư tưởng nó rất đơn giản chỉ là t́nh yêu con
người , và ḥai băo cuộc đời chỉ mong tiến thân quanh quẩn trong khuôn viên ngôi
trường , không vượt quá bề dày một quyển vở học tṛ , một chu vi lớp học ...thế
mà đời nó đă bị cả hai phía lợi dụng tước đoạt t́nh cảm thiêng liêng , bắt hy
sinh hạnh phúc riêng tư cho cái tham vọng họ theo đuổi ...
Tôi ngạc nhiên hỏi :
- Ai cho K.A biết rơ người chồng ḿnh đă biết cha là CM mà "tương kế tựu kế "
rồi cuối cùng bỏ rơi ḿnh ?
Nàng đáp :
- Trước khi đi ông chồng để thư lại cho K.A , nói huỵch toẹt chuyện "Ác giá ác
báo " như em đă kể anh nghe , rằng ông đă biết K.A lấy ông là muốn lợi dụng ông
,th́ phải gánh chịu lấy hậu quả . K.A đọc thư xong cuống cuồng t́m em tâm sự ,
than thở khóc hết nước mắt ...
Tôi hỏi :
- K.A c̣n nói thêm điều ǵ không ?
- Thưa có , nó nói :" Nếu Ông ấy quy lỗi cho nó , bỏ nó lại dể ra đi , th́ nó
cam ḷng , nhưng đàn ông ,xin lỗi không phải là anh ,th́ quá tàn nhẫn nên đă bắt
đứa con nó theo để trả thù ! . Phải chi chỉ có hai cha con thôi , đằng này ông
kéo theo ṭan bộ vợ con ông , thế mà lại c̣n lôi thêm một đứa con riêng mới lên
3 tuổi bé tí ,sống sao nổi với vợ lớn và những đứa trẻ khác vào lúc không có
người mẹ bên cạnh chăm sóc ! Khổ thân cháu bé !
X.D càng bênh K.A , tôi càng thấy vấn đề thêm uẩn khúc , nghi vấn ,tôi hỏi :
- Trước khi lấy ông ta ,K.A có biết ông ta có gia đ́nh không ?
- Thưa em có hỏi th́ nó nói ḥan ṭan không biết chuyện này . Nếu biết đời nào
chịu lấy ! Nó nói ǵ em chỉ biết nghe vậy ,em không có ư kiến . Chỗ bạn bè thân
thuộc ,là đàn bà , chúng em thường tṛ chuyện tâm sự lẫn nhau để an ủi chia xẻ
cho nhau ,cho vơi bớt nỗi buồn ,v́ lúc ấy chúng em không ai cần phải đeo mặt nạ
,nhưng tuyệt nhiên không ai vô duyên lại ṭ ṃ làm ǵ những chuyện bạn ḿnh
không muốn nói ra .
Tôi buộc miệng :
- Lạ nhỉ ?
X.D nh́n tôi có ư ḍ xét :
- Anh không tin ?
Thay v́ trả lời tin hay không , tôi cười lớn , trong nụ cười có một ư nghĩ hóm
hỉnh gần như thế này . Các cô này chắc thích đọc tiểu thuyết Quỳnh Giao ,chuyện
đời K.A giống tiểu thuyết éo le quá !Đầy kịch tính ! không có thật trên đời .
Chợt nhớ câu của ai đó đă nói ,tôi đem ra nói với X.D :
- Con người không khôn ngoan hơn định mạng !
Câu chuyện đến đây bỗng bị cắt ngang bởi tiếng bộ đội oang oang nhắc nhở :
- Báo cáo mấy anh chỉ c̣n 10 phút là hết giờ thăm nuôi . Các anh chuẩn bị thu
gom quà cáp ,làm vệ sinh chỗ ḿnh ngồi đợi lệnh tập họp trở về doanh trại .
Tôi đảo mắt nh́n quanh pḥng , mọi người bắt đầu xôn xao, những giọt nước mắt
trên gương mặt đàn bà đă ngưng , th́ giờ lại đẫm ra , có người càng quệt th́
nước mắt càng tràn ,trong lúc gương mặt mấy ông buồn bă thiu thỉu như bánh bao
chiều . Ngược lại , X.D và tôi không ai cảm thấy lưu luyến buồn bă . Nh́n gương
mặt X.D lúc chia tay càng tươi , không phải nàng vui mà v́ nàng có đôi mắt luôn
tươi sáng , làn môi hơi cong nên ai nh́n vào bất cứ lúc nào cũng tưởng như đang
mỉm cười ,gíup người thêm niềm tin và hy vọng . Tôi khách sáo nói :
- Hôm nay tôi may mắn được chị đến thăm , báo tin về gia đ́nh , bạn bè ,về K.A ,
tôi xin cám ơn chị nhiều lắm ! Tôi xin chị gói thuốc hút cho vui thôi , c̣n giỏ
quà này nhờ chị mang về nói lại với K.A rằng tôi không dám nhận , tôi không dám
quan hệ sợ liên lụy ảnh hưởng đến đời sống riêng của K.A . Tôi và K.A đă chấm
dứt quan hệ từ lâu ,không nên nối lại làm ǵ ,thêm phiền toái . Trong này chúng
tôi được trại lo đầy đủ , không thiếu thứ ǵ , anh em trồng rau ăn không hết c̣n
mang bán ra ng̣ai cho dân nữa đấy chị ạ !
Nói xong , tôi biết ngay ḿnh đă dối ḷng .
X.D tay cầm giỏ đầy đựng thức ăn đặt trước mặt tôi , nói từng chữ chậm răi rơ
ràng .
- Thưa, đây không phải là quà của em gủi cho anh mà em chỉ có nhiệm vụ mang giỏ
này của người ta nhờ giao đến tận tay anh mà thôi , thế là xong ! chứ em không
có nhiệm vụ mang nó về trả lại . Nếu anh tự ái, không muốn lấy , th́ nhờ anh cầm
vào chia cho người khác , cho người không có thân nhân thăm nuôi v́ em biết sống
rất khổ sở , và xin anh nhớ cho là lần sau viết thư báo rơ cho K.A biết là chớ
đừng gủi quà nữa . Lần này lỡ rồi mong anh giữ lấy ! .
Nói xong , nàng lôi trong người ra một lá thư .dúi vào tay tôi .
- Đây là ít tiền xin biếu anh . Lúc nào anh liên lạc được với gia đ́nh anh ,th́
nhiệm vụ thăm nuôi của chúng em lúc ấy mới chấm dứt . Anh không cần khách sáo ,chúng
em bên ng̣ai biết rất rơ các anh sống rất khổ . Anh nhận đi cho chúng em vui
nghe anh !.
Tôi cầm bao thư ḷng xúc động nghẹn ngào không nói được ǵ thêm . Tôi nh́n X.D ,
nhan sắc nàng thua K.A , nhưng nàng hơn nhờ vào giọng nói rơ ràng thanh tao và
ngọt ngào . Thêm nữa là làn da bánh mật mạnh khoẻ ,như chiếc áo phong sương sẵn
sàng đương đầu cuộc sống , không quản ngại nắng mưa ... .Đây không phải mẫu phụ
nữ thu hút đàn ông trên giuờng chiếu ...v́ nhan sắc mảnh khảnh không đẫy đà ,
nhưng nguy hiểm nhất là khả năng thu hút , giam giữ tâm hồn bất cứ ai dù khó
tính khi đă tṛ chuyện nàng th́ thấy không dứt ra được như chuồn chuồn bị vướng
tơ nhện , nàng rất tâm lư , tôi có cảm giác h́nh như lúc tṛ chuyện nàng luôn đi
guốc cao gót vào bụng tôi , biểu hiện con người thông minh khôn khéo và giỏi
giao tế .
Sau ngày gặp gỡ X.D , tư tưởng tôi có chút thay đổi Tôi t́m được một niềm tin khác có thể giúp tôi thoát ngục . Trong trại ,theo lời các anh đại diện khối đi lănh gạo trên kho tính nhẩm cho mỗi đầu người là mỗi khối có ít nhất là trên hai ngàn người mà chỉ riêng Trảng Lớn có đến 5 khối vị chi là 10 ngàn cải tạo mà qua hơn một năm trại chỉ giải quyết cho về lác đác vài người th́ đến lúc nào mới giải quyết đến lượt tôi ? Chắc chắn không có chuyện mọi người cùng nhập trại rồi cùng vui vẻ măn khoá như các khoá học theo định kỳ . Theo lời quản giáo th́ ai thành thật khai báo và học tập tốt sẽ được về th́ điều này không đáng tin nữa ,ḥan ṭan láo khoét và vô căn cứ , v́ lấy ǵ làm tiêu chuẩn để đo lường ḷng thành thật và học tập tốt cúa con người ? Từ khi đi tŕnh diện ,đa số đều hy vọng chỉ học tập một thời gian rồi được thả về làm ăn sinh sống cùng gia đ́nh nên không ai chống đối .Những người có kinh nghiệm với CS như những người miền Bắc di cư vào năm 1954 tất cả cũng đều nghĩ rằng nay CS chiếm cả nước th́ nay ắt phải có thái dộ bớt thù hằn hơn hồi họ c̣n đang chiến đấu để nới rộng tầm ảnh hưởng cúa họ để dễ dàng cai trị . Những người đi học tập không mong được đối xử tử tế , nhưng ít ra cũng hy vọng được phép đổ mồ hôi để nuôi sống gia đ́nh trong ḥan cảnh khiêm tốn và phục ṭng . Hy vọng ấy ngày càng tiêu tan . Sau khi gặp mặt gia đ́nh , một số anh được thân nhân cho biết "cứ yên tâm đang kiếm người lo lót để chạy cho về sớm " .Tôi nghĩ đến K.A , có cha là CM tạo cho tôi ư nghĩ cân nhắc chọn lựa , giữa trốn trại với nhờ nàng đứng ra bảo lănh để thoát ra ngục tù CS ,tôi nghĩ cách nhờ nàng đỡ nguy hiểm hơn và trong ư nghĩ chủ quan hơi ngu ngốc cúa tôi là dù sao giữa tôi với nàng đă từng có thời gian yêu nhau nhưng nàng đă phụ bạc th́ nay là dịp cho nàng "đoái công chuộc tội ". Tôi tự nhủ là nên viết thư cho nàng nhờ vả , dù sao hy vọng này giúp tôi bớt thao thức trong giấc ngủ về đêm .
Trong giai đoạn trại cho thăm nuôi t́nh trạng sức khoẻ mọi người tưởng khá hơn
nhưng chưa hẳn thế .Trước khi được thăm nuôi , th́ có dịch ghẻ và căn bệnh phù
do thiếu dinh dưỡng th́ có phần giảm đi , nhưng thay vào là căn bệnh kiết lỵ.
Bệnh kiết truyền nhiễm rất mau chóng không có cách ǵ ngăn cản trong t́nh trạng
sống tập thể thiếu vệ sinh và nguy hiểm hơn bệnh phù gấp bội v́ đă gây mất sư'c
làm nhiều người lết đi không nổi , có một trường hợp đă gây tử vong . Trong khối
của tôi có bác Quư sau thời gian thèm ăn quá , gia đ́nh vào thăm gủi cho một kư
lạp xưởng , bác lén anh em tối tối chui vào mùng ăn ,theo anh nằm cạnh cho biết
có lẽ ăn vă th́ sau đó bị tiêu chảy kéo dài vài ngày rồi chuyển thành kiết lỵ .
Ngày ngày, bác chạy ra chạy vào nhà cầu hàng chục lần , t́nh trạng này kéo dài
hơn một tuần lễ chỉ đi tiêu ra bọt và máu cho đến một đêm , bác đi cầu bị té ,
mặt chúi vào hầm cầu ,kiệt sức không tự lên được chờ đến sáng mới có người phát
hiện kéo lên th́ đă chết ngộp từ hồi nào ,mặt dính đầy phân !
Tôi cũng không thoát được bệnh kiết , nhưng nhờ có thuốc do K.A gủi nên chỉ thời
gian vài ngày hết bệnh . Như định mạng sắp đặt, sau khi thoát nạn kiết ,sức khoẻ
phục hồi , tôi càng nghĩ đến K.A nhiều hơn và càng lúc càng mong gặp lại nàng để
có dịp nói lời cám ơn.
Trong cuộc sống khốn cùng tuyệt vọng nhất là vào lúc tinh thần sa sút thể xác ṃn mỏi con người c̣n sống được là nhờ vào t́nh yêu ,tôi cũng không ra ngoài lệ ấy ,do đó, gói quà gói ghém t́nh nghĩa của K.A ; nhất là những viên thuốc như liều tiên dược vào lúc thập tử nhất sinh đă cứu tôi thoát chết trong đường tơ kẽ tóc ,và chính đó là định mạng đă đẩy đưa tôi trôi vào một biển t́nh bồng bềnh ,mong manh phiêu lưu đến một chân trời kỳ thú vô định ...
Không riêng tôi, mọi người lấy lại được phần nào phong độ sau đợt thăm nuôi .
Trong trại, tiếng cười tiếng nói hồn nhiên như trẻ thơ đây đó đă vang ra .Kư
luật của trại cũng nới bớt ,không c̣n ai ḍm ngó kiểm soát khe khắt lời ăn tiếng
nói lẫn nhau ,không c̣n cảnh ŕnh rập nghe lén báo cáo thầm vụng và không c̣n
cảnh lao động khổ sai như trước . Không khí vui tươi nhộn nhịp bùng vỡ với những
sinh hoạt nấu nướng ,tụm năm túm ba mời mọc nhau rất t́nh nghĩa giữa anh em có
khi chong dèn kéo dài đến khuya mà không ai bị Quản giáo hay vệ binh làm khó dễ
. Mọi người h́ hục đào t́m các b́nh Accu ,hay các miếng nhôm đem về ,mài ra làm
các con cờ tướng hoặc domino ,vứt bỏ các quân cờ làm bằng giấy b́a trước và thôi
chơi ăn không như trước mà chơi ăn thua ,sát phạt nhau tận t́nh bằng thuốc lá ,bằng
những cục đường thẻ , lẫn cả tiền mặt . Lúc này, mọi người cảm thấy dễ thở tựa
như đang bị tên cướp bóp cổ bỗng nới tay ,thậm chí có người cám ơn rối rít về
việc này và từ đó trở đi ra sức an tâm cải tạo chờ ngày về xum họp .
Trời cao có mắt, vào lúc mọi người an tâm tin tưởng vào chính sách cải tạo khoan
hồng cúa CM xuyên qua các buổi thăm nuôi tràn ngập thức ăn cùng lời trấn an do
gia đ́nh mang đến giúp cho bao tử và tấm ḷng yên ổn ,nữa là bàn tay quản giáo
nới lỏng giúp đầu óc thêm thoải mái th́ chính ngay lúc ấy bỗng dưng có sự xáo
trộn trong sinh hoạt . Như thường lệ, mọi người thức dậy sáng sớm theo tiếng
kẻng th́ đột ngột xuất hiện một toán vệ binh vơ trang xuống trại dẫn đầu là ban
Quản giáo kêu gọi mọi người lấy hết tư trang ra sân sắp hàng kiểm tra và đọc
danh sách biên chế . Mọi người nh́n nhau x́ xầm bàn tán v́ không ai hiểu danh từ
biên chế là cái quái quỷ ǵ !? Trong giai đoạn tù ,cải tạo được thêm kiến thức
nhờ học nhiều từ mới cao cấp do CM xuất khẩu , không ai biết nghĩa là ǵ và cũng
không dại ǵ hỏi bạn sợ ḷi cái dốt ḿnh ra , hỏi Quản giáo th́ bị gắt :
- Các anh đừng hỏi nôi thôi ! Hẳn sẽ biết !
- Kỳ này ḿnh được d́a hết anh em ơi ! Tiếng một anh la lớn trong pḥng . Danh
sách anh Bảo cầm cho biết là tụi ḿnh được dźa đông lắm ! Hết sẩy con cào cào
....Phụ hoạ theo lại một âm thanh nữa đâu đó vang lên : Vợ tôi lần thăm rồi cho
biết tháng này trại ḿnh được về khoảng hai trăm người thôi ,không có về hết một
lúc được đâu ...Đừng cuống cả lên ! Lời này càng làm nhiều người cuống cuồng hơn
,có người vui tái mặt luưnh quưnh tin chắc ḿnh có tên trong danh sách về chứ
không thể thiếu được ... Có bác đang ỉa nghe tập họp về vừa chạy vừa kéo quần ,
có anh đang nấu cháo vội tắt lửa ,anh đang ăn sáng vội bỏ ngay đấy ,chạy lại một
chỗ "bí mật " để đào tiền lên ,có những anh xúm xít nhau lại cho địa chỉ hẹn ḥ
gặp gỡ sau khi ra trại ...
- Lày đừng có ồn ào nộn xộn nhá ! Khẩn trương ra tập trung ,mang hết đồ đạc vào
hàng ổn định nghe đọc danh sách nẹ nên các anh .. !
Anh quản giáo Bảo giục anh em rơ là thừa.. Chỉ một loáng mọi người tập họp xong
,mau chưa từng thấy. Mọi người vào hàng cười nói tíu tít như
chợ vỡ . Nghiêm ! Tất cả ngồi xuống ...! Tiếng quản giáo Bảo vang lên :
- Tôi đọc tên ,anh nào có tên mang hành trang bước ra khỏi hàng sang phía trái
tập trung . Sau hơn nửa giờ khoảng hơn trăm người được gọi ra , tên tôi cũng nằm
trong danh sách . Số c̣n lại mặt như bánh bao chiều được lệnh mang đồ trở vào
trại .
- Các anh nghe đây ! Chúng ta được nệnh hành quân đến một đơn vị mới .Núc trên
đường đi tuyệt đối im nặng , giữ trật tự ngay hàng thẳng nối phải nhớ nà nuôn
nuôn chấp hành nghiêm chỉnh mọi nệnh nạc , trước khi đi , trại cho triển khai
công tác kiểm tra tư trang cá nhân , anh lào có dao kéo ,dây điện , vật sắt bén
nhọn hăy bỏ hết nại. Chúng tôi sẽ áp dụng kỷ nuật nếu phát hiện ai c̣n giấu diếm
không thi hành nệnh . Lào ! giờ mở hết tư trang ra cho vệ binh kiểm tra .
Mọi người ngoan ngơan thi hành mở túi bày tư trang ra trước ,không dấu được nét
chưng hửng buồn bă trên gương mặt .
-Báo cáo anh ,cho anh em xin lại số tiền đă đăng kư gửi hậu cần trước . Một
người tù mạnh dạn lên tiếng .
-Các anh khỏi no, tiền bạc anh lào đă đăng kư ,chúng tôi có danh sách sẽ bàn
giao nại đầy đủ cho đơn vị mới tiếp quản . Kế cả nương thực ,nhu yếu phẩm của
các anh c̣n dư sẽ quy thành tiền ,hậu cần sẽ thanh toán đủ cho các anh sau khi
đến đơn vị mới .Rơ chưa lào !
Nh́n quanh tôi chợt nhận ra đợt biên chế chuyển trại ṭan thành phần ác ôn : An
ninh quân đội , CTCT, dân vận chiêu hồi ,phủ đặc ủy Trung Ương ,pḥng 7 bộ TTM ,
Phân chi khu trưởng ,Lực lượng đặc biệt ...Ai cũng nhận ra điềm chẳng lành trong
đợt thanh lọc đặc biệt này .
Lợi dụng thời gian chờ đến phiên và vào lúc không ai để ư,tôi lấy nhanh ra cái
lưỡi lam rạch một đường sâu nơi vành nón may bằng ba bốn lớp bao cát dầy cho hở
miệng rộng ra rồi cố nhét vội địa chỉ cùng số tiền ít ỏi của X,D sâu vào trong ,tiện
tay giấu luôn chiếc lưỡi lam vào đấy rồi đội lại lên đầu tỉnh bơ nh́n mây trôi
lơ lửng trên cao .
Chúng tôi lếch thếch kéo theo hành trang vốn đă nặng do mới được thăm nuôi giờ
càng nặng thêm do ḷng chán nản buồn bă .Từng người một , cùng lội bộ nối chân
nhau thành hàng dọc ,từng bước trên con đường xuyên rừng . Trên đường đi, thoạt
đầu c̣n giữ được hàng ngũ nhưng chỉ vài giờ sau th́ kẻ trước bỏ rơi người sau
khá xa nên cứ phải dừng lại chờ nhau để chấn chỉnh hàng ngũ ,mọi người chỉ tạm
được dừng chân nghỉ vào giữa trưa ăn và vội ít cơm được xe hậu cần mang tới phát
tại b́a rừng . Chúng tôi ăn uống xong lại khệ nệ lên đường cho đến lúc trời tà
th́ đến một khu rừng cao su. Mọi người được lệnh dừng chân nghỉ qua đêm
-Các anh tạm nghỉ đêm nấy sức mai đi tiếp nhá ! Chúng tôi đă bố trí xung quanh
các nực nượng giữ an ninh cho các anh không sợ dân chúng lém đá . Tuyệt đối
nghiêm cấm đi nại ninh tinh ,anh lào không chấp hành nệnh vệ binh sẽ nổ súng .
Ai ngủ lơi lào cứ ngủ nguyên chỗ lấy giữ im nặng không được lói chuyện ,các anh
nghe rơ chưa lào ?
Mọi người lặng lẽ t́m cho ḿnh một gốc cao su . Trong rừng khuya dựa lưng vào
chất mủ trắng xoá dinh dính biết bao điều lo sợ bóng gió vớ vẩn ám ảnh mấy ai
ngủ được ! Tiếng gió ŕ rào trên cây , tiếng dép râu xạc xào trên lá trong màn
đêm tạo ra âm thanh khó hiểu . H́nh ảnh bọn Phát Xít Đức đem thủ tiêu các tù
binh trong các phim chiến tranh mà tôi được xem thời chưa mất nước th́ nay lại
hiện ra ám ảnh tôi . Không ai bảo ai mọi người t́m một gốc cao su đặt hành trang
xuống và dựa lưng vào đấy . Không khí lạnh ngắt hơi sương mùi lá rừng ẩm thấp
cùng màn đêm đen kịt phủ xuống mọi người mọi cảnh đều ch́m trong màn đêm u tối
và lạnh lẽo .Một nỗi lo trong ư tưởng ám ảnh lạnh người : Muốn bắn phải bịt mắt
từng người th́ mất th́ giờ , chi bằng dồn tất cả vào một khu rừng vắng bên một
thung lũng nào đó, chờ đêm xuống nhẹ nhàng đặt mấy khẩu đại liên trên một dốc
đồi hay một g̣ mối và cứ thế quay mũi súng vào khạc đạn là làm sạch sẽ gọn gàng
. Như một bản năng tự vệ , nghĩ đến đó tôi lạnh ḿnh và tự nhủ nếu phát hiện đâu
đó ánh lửa loé lên , càng nghĩ đến chết chóc th́ thân h́nh tôi như có bàn tay ai
ép chùi xuống nằm đè sát lớp lá ẩm mốc .Trong lúc nằm nh́n vài ngôi sao lấp lánh
xuyên qua kẽ lá ,tôi thả hồn lên theo tưởng tượng ra gương mặt hiền từ cúa mẹ
tôi, nụ cười nũng nịu của K.A và cặp mắt tinh khôn long lanh cúa X.D giúp tôi
vơi đi buồn bă nặng nhọc trong đầu cho đến lúc thiếp đi lúc nào không biết cho
đến lúc một tia sáng dọi mặt mới ḥan hồn tỉnh giấc . Chúng tôi được lệnh tiếp
tục lên đường . Từ Trảng Lớn di chuyển đến trung tâm An Dưỡng tại Biên Ḥa mất
hai ngày một đêm .
Đến trại An dưỡng ; một doanh trại với nhiều dăy nhà rất khang trang cúa QL/VNCH dùng cho các đơn vị nghỉ ngơi bồi dưỡng .Cả đoàn dừng chân chờ bàn giao đơn vị mới ng̣ai cổng và sau đó Quản giáo cho gọi tên từng người , phân chia xé ra từng toán nhỏ khoảng 30 người giao cho một quản giáo mới dẫn vào cống nhập trại . Lúc ấy, tôi mới chú ư thấy có một số anh được khiêng từ chiếc xe Molôtva xuống ,có lẽ chịu không nổi đường dài đă quỵ , trong số đó có bác Chúc . Ng̣ai ra có một số người ,từ các khối khác cũng được chuyển đến đang chờ nhập trại ,và một số người cùng khối tôi không biết đă bị chuyển đâu mất . Có lẽ ,lúc nghỉ đêm trong rừng bộ đội đă "xào bài " nhưng chính nhờ thế tôi may mắn gặp lại Dần thằng bạn học thời trung học và may hơn sau đó hai đứa tôi được xếp chung một nhà .
Những ngày đầu mới đến v́ c̣n "nghèo " ,không ai có một tấm ván kê lưng nằm ,
phải t́m tấm ny lông hay t́m lá lót nền Xi măng . Dần người Vĩnh Long ,dân Khoa
Học ,phục vụ trong ngành Pháo Binh , khéo tay có tài chế biến các dụng cụ nấu
nướng , và các đồ dùng linh tinh khác đă giúp tôi rất nhiều trong việc cải thiện
các bữa ăn ngon lành . Hai đứa tôi t́m cách nằm gần nhau ,câu chuyện trường cũ
bạn xưa không bao giờ dứt , được dịp cùng ôn lại đă giúp chúng tôi t́m được một
khung cảnh thơ mộng , một đời sống thoải mái tinh thần trong trại giam . Vài
ngày sau, Dần lụi hụi làm xong một bẫy chuột loại đặc biệt và đă bắt dính một
con chuột cống nhung to tướng thuộc loại tinh ranh . Các anh em cũ thấy thế trầm
trồ khen ngơi Dần . Họ nói từ lâu trong trại không c̣n cu Tư nào dám bén mảng
tới nữa ,và nếu tới th́ cũng rất khôn, chúng chỉ ăn sạch những hột cơm rải ng̣ai
tới cửa lồng rồi thôi, không chịu chui vô bẫy . Mọi người xem chiếc bẫy Dần làm
được cải biến rất đơn giản nhưng hữu hiệu ,đó là một cái lồng đan bằng lưới kẽm
dựng đứng lên mảnh ván . Dần đặt bẫy vào giữa đường rănh các líp rau muống . Đêm
về ,chú tư ḅ dọc theo mương đánh hơi cơm say sưa ăn từ từ vào lồng lúc nào
không biết vướng vào lá sắt bật c̣ súc ra , lồng từ trên ụp mạnh xuống chụp dính
,thế là hết đường chạy . Đơn giản chỉ có thế ,ngày đó mang lại cho chúng tôi món
chuột lúc lắc ; hoặc chả chuột với thịt bằm nhuyễn ướp muối tiêu đường tỏi ớt ,vê
tṛn đem nướng ,ăn không thua ǵ thịt Rồng chả Phượng . Nh́n lồng ,tôi nghĩ tới
việc chúng tôi bị giam cũng đơn giản không kém ! VC cũng giăng một bẫy mở rộng
treo lơ lửng trên đầu , và đặt vào nơi họ định trên con đường cải tạo , thấy
thoáng nhưng rất khó thoát ... Tại trại giam mới, đă qua năm thứ hai ,tôi không
nghe tin ai trốn trại nữa , có trốn nhưng không thoát ; dường như ư chí và nghị
lực con người giờ đây đă ṃn mỏi kiệt quệ chán nản sau các đợt thăm nuôi .Mọi
người đều rơ về t́nh trạng gia đ́nh hiện nay đă phải khai rơ lư lịch về bản thân
và gia đ́nh .Ai có chồng con cải tạo đều đă khai ,không thể giấu diếm được . Hơn
nữa, gia đ́nh đang bị chế độ bóp chẹt về việc phân phối lương thực . Mỗi gia
đ́nh phải có hộ khẩu và sổ mua gạo . Nếu aichống đối sẽ bị cúp gạo th́ chỉ có
đường chết đói .Gạo do dân làm ra , Đảng thay vào bo bo , trưng thu vét sạch đem
xuất khẩu ,phần lấy ngoại tệ bỏ túi riêng ,phần dùng trả nợ chiến tranh ....Mọi
danh dự tư cách ḷng tự trọng con người trong ṿng khống chế của VC thường hiếm
thấy . CM thực sự không muốn cải tạo những con người sa cơ thất thế của chế độ
VNCH thành con người lương thiện tốt đẹp trong XHCN như họ thường há mồm hô to
khẩu hiệu mà họ chỉ muốn biến những người này thành những con vật biết nói tiếng
người và chỉ nói những tiếng vô nghĩa nhằm ca ngợi chế độ cúa bác và đảng . Từ
những con người có văn hoá ,có giáo dục ,có ḷng yêu nước thương dân ,được Miền
Nam dầy công gầy dựng ươm mầm cấy giống trong bao năm tươi tốt. Chế độ cộng ḥa
với truyền thống dân tộc đă uốn nắn từ lúc c̣n là đứa trẻ trong gia đ́nh cho đến
khi khôn lớn đi học được thày cô giáo dục tiếp tạo cho ư thức công dân tốt đẹp ,một
t́nh cảm đức dục con người theo nhân nghĩa lễ trí tín ; được đào tạo chuyên
nghiệp về mọi ngàng nghề có ích như khoa học kinh tế lịch sử nhân văn để phục vụ
dân tộc .Một thế hệ ,một ḍng giống tinh anh lành mạnh như thế, th́ nay , dưới
trại giam CS họ gọi là cải tạo hơn một năm ngắn ngủi với chính sách bất nhân ,
cũng con người ấy đang thoái hoá dần và nhiều người như mất hồn đă lột xác biến
thành một loại người rất xa lạ kể cả chính cá nhân ấy không ngờ ḿnh đă thuộc
loại bất nhân ích kỷ hèn hạ bỉ ổi và đê tiện nhất trong xă hội ḷai người lúc
nào không hay . Tôi nghe trại An Dưỡng bọn đón gió trở cờ , bọn chó săn ăng ten
ra mặt hành động công khai, chúng không lén lút như trước . Có thằng mở mồm ra
là ca ngợi bác Hồ , bác nói cái này bác nói cái nọ . Nó khoe mả mẹ nó ng̣ai Bắc
đă được bác và đảng chăm sóc tử tế dù nó đă di cư vào Nam , nghe cũng thấy thối
...Chỉ có một số ít c̣n giữ được tư cách , nhưng tiếc thay trong số những anh em
này thường đang bị gông cùm trong các connex đặt gần khu nhà cầu hoặc sống bệnh
hoạn đói khổ kiệt quệ trong lao tù v́ không thân nhân thăm nuôi . Trong trại, có
một số anh thuộc trại khác đă từng bỏ trốn trước đây nhưng không thoát cũng bị
đưa về đây giam chung . Những ngày đầu chúng tôi chưa phải làm ǵ chỉ loanh
quanh làm vệ sinh khu vực và được viết thư cho gia đ́nh . Tôi viết thư cho X. D
với nội dung ngắn gọn báo đă chuyển trại cho địa chỉ mới và khẩn khoản nhờ X.D
báo K.A biết là tôi rất mong nhận thư nàng và nhờ gia đ́nh nàng đứng ra làm đơn
bảo lănh cho tôi về , nếu nàng c̣n nghĩ đến tôi . Tháng sau tôi nhận được thư
K.A lời lẽ rất thương tâm .
K.Ạ nói trong thư nàng vừa trải qua khủng
hoảng gia đ́nh . Nàng kể sự t́nh rằng cha nàng đă bỏ mẹ và nàng lúc ấy mới lên 2
đi ra Bắc tập kết sau trở vào miền Nam nằm vùng làm t́nh báo . Nhưng ít lâu sau
ngày miền Nam rơi vào tay CS , mẹ mới vỡ lẽ ra trong thời gian nằm vùng cha đă
được Đảng mai mối cho một người đàn bà khác để tiện công tác giao liên .Người
này là một bà goá chồng làm công trong một gia đ́nh Sĩ quan cao cấp trong chính
quyền Saigon .Hai người đă làm giấy hôn thú chính thức hợp pháp hẳn hoi là vợ
chồng ,cùng hai đứa con khai sanh mang tên cha nàng .Như thế, mẹ nàng chỉ là
người đàn bà ngoại hôn và nàng vẫn không phải là con ruột với khia sinh tên cha
là vô danh . Nay ông trở về nối lại t́nh xưa và xin ở chung trong căn nhà cúa
ông bà ngoại chết đi để lại cho mẹ nàng . Mẹ chấp thuận và nhiều lần yêu cầu ông
làm lại khai sinh cho nàng nhưng ông lần lữa v́ sợ ảnh hưởng đến sự nghiệp CM
của ông v́ lư lịch nàng xấu ;có chồng là "ngụy quyền " mà ông quên chính ông là
người đă xúi mẹ buộc nàng phải lấy chồng "ngụy " để làm nội tuyến cung cấp tin
tức cho tổ chức t́nh báo cúa ông . Cho đến năm sau, ,bỗng một hôm có một người
đàn bà nhận là vợ ông khăn gói ṃ vào t́m ông, đến nhà nàng .Cha nàng năn nỉ mẹ
cho cất nhà ở tạm phần đất sau vườn trong thời gian ngắn chờ t́m ra nhà mới sẽ
dọn đi . Mẹ nàng thấy bà này cũng tử tế ngọt ngào, một điều chị hai điều em rất
lễ phép ,bà ta xin lỗi năn nỉ khóc lóc xin mẹ tha thứ ,kể lể nỗi khổ bao năm
phải sống cảnh ăn nhờ ở đợ một cách thảm thiết khiến mẹ mủi ḷng chấp nhận cho ở
tạm . Nhưng bà này ở lỳ luôn và âm mưu móc nối các thế lực chính quyền để hợp
thức hoá căn nhà nhằm chiếm luôn đất của mẹ nàng . Mẹ nàng chống lại hành động
ngang ngược này nhưng thất bại . Phần bị chồng hất hủi ,phần bị mất đất hương
hoả của tổ tiên làm cho mẹ nàng uất ức ngă bệnh và sau đó đă qua đời . Sau cái
chết của mẹ , t́nh nghĩa giữa nàng và cha cũng cắt đứt ...
Đọc xong thư nàng viết ḷng tôi đang chán lại càng chán hơn ! Tại sao lại có sự
kiện trớ trêu này xảy ra đúng vào lúc tôi cần sự giúp đỡ cúa cha nàng ? Điều gây
cho tôi rất thắc mắc đúng ra là rất hoang mang khó hiểu qua lá thư nàng gửi với
nội dung nói xấu Vc rơ rệt mà vẫn không bị trại kiểm duyệt ,vẫn đến tay tôi như
thường !? Dường như có việc ǵ không được b́nh thường cho lắm !
Một hôm , đang lao động ng̣ai băi tôi được lệnh vệ binh gọi về trại tŕnh diện . Các anh em khác nh́n tôi lo lắng ! Nhưng ḷng tôi lại hớn hở nhờ trực giác báo cho biết rằng sẽ có chuyện vui dến với tôi . Tôi theo gót anh vệ binh về đến trại th́ quả nhiên tôi được tin anh Quản Giáo trực báo cho biết tôi có thân nhân lên thăm nuôi đột xuất đang chờ ng̣ai khu thăm nuôi ,tôi hỏi ai thăm th́ anh Quản giáo nói : Một cô gái khai là bạn anh . Anh hăy khẩn trương về thay quần áo ra gặp nhé ! Kẻo người ta chờ ! " Lần đầu tiên từ ngày vào tù tôi mới gặp một quản giáo mở lời tử tế đến thế .. Hơn hai năm chưa được ai thăm nuôi , lần này có tin người thăm th́ vui nào tả nổi . Tôi như con chim tung tăng muốn bay lên , vội vàng về pḥng thay đồ chỉ mất chưa đầy hai phút là theo chân anh vệ binh ra cổng đến khu thăm nuôi . Thật sửng sốt khi tôi chạm mặt KA . Tôi nghẹn lời , chết đứng nh́n gương mặt nàng dàn dụa nước mắt ... Đi cùng nàng nàng là một anh bộ đội ǵa không đeo quân hàm nên tôi không biết cấp bậc ǵ . Chúng tôi lặng nh́n nhau . KA nhào lại ôm chầm lấy tôi . Nàng khóc ! Thời gian ngưng lại . Không gian im lặng ! Tôi nghe một luồng khí ấm áp dồn lên ngực dẫn máu tràn vào tim dồn dập , sung sướng ! Tôi th́ thầm qua vai nàng " Nhớ em quá !" Làm nàng càng nấc lên ! Lấy lại b́nh tĩnh , nàng quay sang chỉ anh Bộ đội giới thiệu " Đây là cậu em ! Nhờ cậu gửi thư cho anh và nhờ cậu xin phép cho vào thăm anh ! Tôi quay ra chào anh bộ đội, chúng tôi bắt tay nhau . Anh nói với K.A : Cháu ở đây nghen . Cậu dzô kia một chút ! Rồi ông tiến lại anh vệ binh nói ǵ đó ,hai người cùng bước vào pḥng trực để cho chúng tôi được tự do tṛ chuyện .
KA đưa tay vuốt tôi má vuốt tay tôi rồi giữ chặt lấy nói " Anh ơi , anh ốm quá !
Em có lỗi với anh ... Tôi không trả lời kéo nàng ngồi vào ghế hỏi
- Làm sao em biết anh ở đây mà lại thăm !
- Anh nhớ vợ anh Danh chứ ! gặp vợ anh em mới biết anh ở đây nên gửi thư nhờ cậu
chuyển cho anh . Rồi xin phép vô thăm anh . Ban đầu trại hổng cho . Sau em nói
là mấy đợt cho thăm , anh hổng có thân nhân đói chết ! Nên họ xem hồ sơ mới cho
phép cậu em bảo lănh cho em vô thăm đó anh !
-Cho anh biết bây giờ em làm ăn ra sao ,sống ở đâu ,thế nào ?
- Có làm ǵ đâu anh ! Rầu muốn chết ! Từ ngày má qua đời em về ở với cậu quanh
quẩn nấu cơm coi nhà cho cậu . Cậu thương em lắm ! Cậu biểu em t́m đường đi sang
Mỹ t́m con , em nói chờ anh về em mới đi . Mà anh ơi, Sao mấy lần em thư cho anh
, anh có nhận được sao hổng trả lời . Con X.D nó nói anh không liên lạc với nó
sau lần nó lên thăm anh nên chúng em mất tin tức anh ! Anh làm khổ em quá , anh
ác quá ! Anh biết không ?
Tôi chỉ nói lí nhí lời xin lỗi . Chẳng nói chẳng rằng tôi tḥ tay vào cái giỏ
quà cúa nàng lục lọi t́m thuốc hút tỉnh bơ như giỏ của ḿnh ! May quá ! có vài
gói thuốc lá tôi xé một gói rút một điếu và nàng lấy hộp quẹt mồi cho tôi .
Chúng tôi cười với nhau .Một nụ cười tươi nhất , đẹp nhất từ ngày VC vào miền
Nam . Nàng cứ nắm tay tôi . Tôi cười nói " Em không sợ ngồi với lính thúi học
tṛ nó cười cho à ! "
Nàng càng ngồi sát lại xiết chặt tay tôi hơn như muốn truyền cho tôi một yêu
thương hạnh phúc nơi ngưỡng cửa ngục tù để phá bớt hận thù cho con người đang bị
đầy trong địa ngục. Đến lúc này cả hai đều im lặng . Mọi lời
nói với tôi lúc này đều vô ích . Tôi im lặng tận hưởng giây phút hạnh phúc này
một cách tận t́nh . Tay nàng vẫn nằm gọn trong tay tôi . Bàn tay mềm mại mát mẻ
như ḷng biển đang ngủ yên trên bờ cát vàng lộm cộm ...Tôi như muốn ngộp thở
giữa trời biển bao la . Tôi cố nắm lấy tay nàng ,xiếtchặt hơn như người sắp chết
đuối vớ được chiếc phao ,và qua từng hơi thở nhè nhẹ của nàng bên tai như làn
sóng êm dịu vỗ về giúp ḷng tôi ấm áp ,từ đó, vẽ ra trong trí tưởng của tôi một
h́nh ảnh tươi sáng về một tương lai mà trong đó có h́nh ảnh hai người đang ngồi
trên ghềnh đá ngoài băi biển cùng mơ ước nh́n về một hướng bên kia đại dương
mong có một tia sáng từ ngọn đuốc của nữ thần Tự Do loé lên . Phải chăng đây là
niềm tin về một t́nh yêu mănh liệt vừa t́m lại ...
- Anh bóp tay em đau quá !
Tôi nới tay ra một chút ,nói nhỏ :
- Em à! Nếu một lúc nào đó anh không c̣n mơ ước nữa th́ là lúc anh không c̣n
muốn sống nữa !
- Anh nói em nghe đi ! Anh mơ ước ǵ ?
- Anh muốn được sống tự do !
- Em hiểu ! Cậu em nhắn với em là khuyên anh nên an tâm học tập . Anh cấp bậc
nhỏ chắc chắn sẽ được về sớm ! Đừng lo nhiều nghe anh !
Tôi buông tay K.A ra , nói chậm chạp như gằn giọng từng lời .
- Cậu em c̣n muốn khuyên anh điều ǵ nữa không ?
K.A hiểu , lại nắm tay tôi không buông
- Em xin lỗi ! Em lo cho anh nên lỡ lời ! Em sợ tính liều của anh ! Anh nên nghĩ
đời sống của anh là cúa em . Nhớ nghe anh !
Nàng nói xong chảy nước mắt . Vài giọt long lanh chảy cũng đủ dập tắt ngọn lửa
mới nhen nhúm làm ḷng tôi dịu xuống .
- Buồn quá hở em ! Em đừng lo ! Anh quen sống trong nghịch cảnh ! Anh chịu đựng
được mà . Nhưng ngày về mù mờ quá ! Em có cách nào giúp anh không ? Hỏi cậu xem
có quen ai đứng ra bảo lănh không ?
- Theo cậu em cho biết ḿnh phải có tiền ,mà phải chạy tận ng̣ai Hà Nội ,nơi mấy
ông Tướng nằm trong Bộ Chính Trị ,v́ cánh Bộ Đội trong Nam chỉ là kẻ thừa hành
chứ không có quyền quyết định , kể cả tư lệnh Quân Khu .
Tôi thất vọng ra mặt . Tôi hỏi thăm KA về tin tức gia đ́nh tôi ,nàng không biết
. Định hỏi nàng về tin tức gia đ́nh nàng nhưng ngại khơi lại vết thương ḷng nên
thôi .
-Em sẽ chờ anh ! Lần tới nếu trại cho phép thăm , anh hăy báo em biết nghe !
Chúng ta là vợ chồng mà ?
Đây là lần đầu tiên tôi được nghe K.A nói không hề giữ ư tứ , nói bạo đến khiếp
! Giá câu nói này xảy ra trước khi nàng lấy chồng , lúc hai đứa c̣n quen nhau
th́ tôi sung sướng vô cùng . Nhưng trớ trêu thay , ḥan cảnh nay ḥan toàn khác
nên câu nói này bỗng chọc giận tôi . Lửa trong người bừng lên !
- Em mỉa anh phải không ?
Nàng sửng sốt ,la lên :
- Ông tướng ơi ! Sao anh chả chịu hiểu em ! Bây giờ , chỉ c̣n anh là người duy
nhất để cho em nói thật ḷng ḿnh . Ḥan cảnh gia đ́nh em ,X.D kể anh nghe rồi
mà ...Anh phải tin là em khổ thực t́nh ! Em không thể bỏ anh đi v́ nghĩ anh chưa
t́m ra gia đ́nh ,biết lấy ai thăm nuôi ,nên tạm thời em phải lo như một người vợ
lo cho chồng không thế bỏ chồng đói khổ ở lại trong tù mà t́m đường vượt biên
được . Anh nghĩ thế cho em vui nghe anh .
Tôi nhẹ nhàng ngay .
- Anh muốn nghĩ thế ! Muốn nó là thế ! Nhưng thế sao được ? Người ta sẽ cười em
!
-Cười ǵ ? Ai cười ai !? Ḿnh nên sống cho ḿnh anh ơi ! Sống cho dư luận chi
bắt mệt ! .
Nói xong ,nàng thản nhiên lôi ra một trái cam và con dao nhíp .Tội nghiệp ,nàng
quá vụng về nên các múi cam cứ bị phạm bởi lưỡi dao bén làm tôi lo lo , cứ tưởng
lưỡi dao nàng đang cầm gọt cam sẽ đâm ngọt vào tim tôi . Nàng đến thăm tôi vào
lúc tôi đang đói ,rất đói .Trong đủ thứ ,khao khát đủ thứ t́nh cảm tinh thần vật
chất , niềm tin v.v và vv.,..Nhưng oái oăm thay , nàng thăm tôi lại đi cùng với
một ông bộ đội rất lộ liễu làm tôi không tránh được áy náy đến lúng túng khi
quay ra t́nh cờ thấy một số bạn tù đi ngang kín đáo liếc vào .. . Khi ngồi với
nhau ,nàng làm tôi thất vọng v́ đă lộ t́nh cảm trắng trợn . Điều này chỉ gây
thêm nỗi buồn cho duyên số phũ phàng . Phải chi nàng tế nhị hơn , kín đáo một
chút như ngày nàng bỏ tôi đi lấy chồng có lẽ c̣n để lại trong đáy ḷng tôi một
chút ǵ để nhớ ,để bâng khuâng trông đợi . Thế mà !...Tôi nghĩ thế đấy !
Để nàng vui tôi im lặng quay mặt đi ,nuốt nghẹn xuống , không nói ra .Tôi muốn
đánh tan không khí khó chịu này nên tự nhiên đưa cánh tay ra khua khua lại vô
t́nh tḥ vào lục giỏ thức ăn nàng mang đến cho tôi
-Em mang cho anh nhiều đồ quá ! Mua cam làm ǵ cho mắc hở em ! Chất chua dễ làm
xót dạ lắm ! Đường cục cho anh lợi hơn !
Nàng thản nhiên gọt cam tiếp:
- Cam vườn nhà , không chua đâu ! ngọt lắm ,ngọt như đường ! Anh đừng lo . Em
hỏi mấy bà đi thăm nuôi biết mấy ông thèm ngọt .Em cũng mua cho anh chút đường
bồi dưỡng. C̣n nhiều thứ nữa ,đồ khô ,đồ tươi có đủ cả ,anh vui nha !
Nói đến miếng ăn lúc đói làm con người hèn hạ trông thấy ! Bỗng dưng bản năng
sinh tồn trong con người tục tử của tôi nổi dậy đánh gục lư trí ngay . H́nh như
tôi quên hết những vốn liếng quư báu trước đây là tư cách của một Sĩ Quan VNCH
đă được trang bị trân trọng bằng ḷng danh dự , tự ái ,tự trọng , khí khái ,liêm
sỉ giờ đây những thuộc chất ấy chẳng ra cái con tiều con vị ǵ cả ! . Mắt cứ như
hai ngọn đèn pha chiếu sáng rực vào giỏ đồ ăn ..Càng nh́n , càng hấp dẫn thu hút
bởi trong người cả giác đang biến chuyến do một luồng khí mạnh mẽ ,một mạch sống
khát khao muốn tồn tại, muốn vươn lên đang rần rần chạy trong huyết quản . Bằng
sự vô tri vô thức tôi nói lia lịa
- Cám ơn em . Cám ơn em ! Nay em c̣n làm ra tiền nữa đâu mà lo chi nhiều vậy !
Miệng nói mà tay cứ khua khua
-Có mua đồ khô cho anh không ?
Nàng vẫn gọt cam :
- Có chứ anh ! tôm khô, cá khô , ḿ gói có đủ !...em để lẫn cả trong đó ! À anh
ơi , c̣n bọc thuốc Tây là của con X.D mua cho anh . Nói anh nghe nè ! Dù Em
không c̣n đi dậy nữa ,nhưng vẫn có tiền xài đều đều . Em làm áp phe giấy tờ hoá
giá nhà ,chạy mánh cho các Cán Bộ . Cũng kiếm chác lai rai ...!
Tôi sực nhớ căn nhà gia đ́nh tôi bị nhà nước lấy ! Tôi ngước lên nh́n sang K.A
hỏi :
- Mánh là sao hả em ? Hoá giá là sao ?
Nàng vẫn cúi xuống trái cam nên không thấy ánh lửa trong mắt tôi vừa toé ra ,
nói tỉnh bơ :
- Quên ! không nói anh biết . Cậu em được lănh đạo cho phụ trách khâu quản lư
nhà đất . Nhà nào bỏ đi nước ng̣ai hoặc thuộc diện nhà nước quản lư sẽ lấy để
cấp cho gia đ́nh cán bộ ở ,th́ em làm trung gian giới thiệu với cậu em làm giấy
bán cho họ với giá tượng trưng . Dĩ nhiên sau đó họ cũng biết điều ...nên sống
cũng đơ đỡ . Cam nè ! anh ăn đi !
- Ngọt quá !
Tôi khen thực t́nh !
Chỉ một lóang tôi ngấu nghiến hết quả cam sành ! Nàng bóc chiếc bánh tét . Tôi
nuốt sạch . Nàng hỏi tôi muốn ăn cơm nếp không ? Tôi lấy thuốc châm hút , lắc
đầu nói : Thôi, để dành ăn dần .
- X. D có thường lại em chơi không ? Tôi đột ngột chuyển câu chuyện .
- Nó lại em chơi mỗi ngày . Con nhỏ trông nhỏ nhắn thế mà giỏi . Một tay nó chạy
mánh nuôi cả gia đ́nh . Nuôi bố học ng̣ai Bắc , nuôi mẹ nuôi em . Lúc mới giải
phóng nhà nó không có gạo ăn cứ chạy xuống em hỏi vay từng kư . Nhân chuyến đi
xe lứa ra Bắc thăm nuôi Bố nó buôn trà về bỏ mối ở Ngă Bảy . Làm một thời gian
cực quá ,chịu không nổi nó bỏ. Xuống em giúp nó ít vốn nó chuyển sang bán thuốc
Tây nên phất lẹ lắm !. Lúc này nó bán thuốc ở Lê Thánh Tôn . Nhà người ta cứ
ngày một bán đồ ăn dần . Ngược lại , X.D nó sắm vàng vào đều đều ... Giỏi quá hé
anh !
Tôi không cần giữ tế nhị nữa .
- Anh nghĩ X.D là người tháo vát mà đàn ông nào cũng mơ ước muốn lấy làm vợ .
Lần gặp cô ấy anh nghĩ ngay đây là mẫu người phụ nữ của gia đ́nh , mẫu bà mẹ bà
vợ biết hy sinh ...
- Thế mà tội nghiệp nó lắm anh ạ ! Có anh bồ Không Quân bỏ nó đi Mỹ trước ngày
30-04 không một lời từ giă . Sau này có một anh bạn học thương nó nhưng hai đứa
nghèo quá , không làm ǵ ra tiền c̣n phải lo cho gia đ́nh ,nên cứ lửng lơ với
nhau mà không dám bước tới ...Đùng một cái, anh chàng nàng ngang xương lấy một
bà bán vải đă có một đời chồng bỏ rơi nó . Từ đó , nó hận đàn ông lắm nên rất
thông cảm em và hai đứa em như h́nh với bóng thủ thỉ th́ thầm tối ngày
- Thế em có hận đàn ông không ?
-Có chứ anh
Nàng nheo mắt cười ! nhéo tôi một cái rơ đau ! Cái cười t́nh ,cái nhéo yêu này
đă giết tôi bao nhiêu lần không biết .
Tôi dặm thêm mắm muối :
-Lần sau em rủ hai người hận đàn ông lại đây nhé ! Trong trại này có nhiều đàn
ông đang hận đàn bà lắm đấy !
- Kể cả anh ?
- Ừa ! Ngoại trừ em và X.D
Chúng tôi ngồi bên nhau hơn nửa tiếng th́ hết giờ thăm nuôi .
Trước khi chia tay , nàng dúi vào tay tôi ít tiền . Tôi vội dành lấy, đút ngay
vào túi . K.A cười , h́nh ảnh này rất khác với h́nh ảnh bà vợ khóc lúc chia tay
chồng ra về . Tôi nghĩ " Vợ chồng với nhau không dễ như ai tưởng ! " Lúc ấy, tôi
chợt nghĩ đến X.D , mong gặp lại thay v́ K.A .Tôi định nói với K.A nhắn dùm tôi
điều này ,nhưng nghĩ sao lại thôi .
Tôi quay lưng đi , theo chân anh vệ binh ,bước đi một mạch không thèm nh́n lại .
Trong ḷng tôi lúc ấy lại khinh khỉnh , không buồn không vui sau buổi gặp gỡ
không hề hẹn ...
Tôi ngồi bên K.A hơn nửa tiếng th́ hết giờ
thăm nuôi .
Trước khi chia tay , nàng dúi tôi ít tiền . Tôi vội cầm , đút ngay vào túi . K.A
cười tươi. H́nh ảnh này rất khác với h́nh ảnh những bà vợ thút thít lúc chia tay
chồng về . Tôi thầm nghĩ " Vợ chồng với nhau không dễ như tưởng ! " Lúc ấy, tôi
chợt nghĩ đến X.D , thích gặp X.D lên thăm như lần đầu hơn K.A .Tôi định buộc
ḿnh nhờ K.A nhắn X.D lên thăm tôi ,nhưng nghĩ sao lại thôi .
Tôi quay lưng đi , theo anh vệ binh bước đi một mạch không thèm nh́n lại . Trong
ḷng tôi lúc ấy lại khinh khỉnh , không buồn không vui sau buổi không hẹn mà gặp
. Tôi nhớ lại cảm giác nặng nề đè lên người tôi và rơ nhất nặng lên đôi chân
khiến mỗi bước đi ,khi đặt xuống có một sức hút kỳ lạ làm dính chặt mặt đường
hơn b́nh thường ...! Tôi chưa biết một kẻ tử tội đang trên đường bị lôi đến cột
xử bắn cảm giác về những bước đi lúc ấy ra sao ,chứ cảm giác tôi nặng nề lắm ,chân
cứ như ỳ lại lê lết , khiến tên vệ binh áp tải chịu không nổi lên tiếng mắng mà
hắn quên bén mất tôi mới đây từng là " thân nhân của gia đ́nh CM " :
-Này ! này ! Có đi mau không th́ bảo ! Cứ lờ vờ lờ vờ ,Ư ǵ thế ?
Khi nghe VC hạch hỏi ba chữ "ư ǵ thế " là tù phải hiểu chúng đang đề cao cảnh
giác ,đang nghi ngờ ḿnh có tư tưởng phản động.
Tôi giật ḿnh ,bước nhanh theo đường cũ rẽ vào doanh trại .Và kể từ đó cuộc đời
tôi cũng bị rẽ sang ngă khác v́ sự lạnh nhạt của những bạn tù trong tổ ,những
người cùng " băng tần " về trường hợp tôi được một cán bộ đến thăm nuôi đột xuất
...Tôi giải thích sự quan hệ này cho một vài người nghe nhưng họ tin lời tôi hay
không tôi không biết nhưng thái độ lạnh nhạt với tôi ra mặt ...Thay vào đó khổ
nữa là mấy tay từng bị anh em trong Đội nghi làm ăng ten trước đây lại lân la
đến chỗ tôi t́m cách gần gũi hỏi thăm chuyện vớ vẩn khiến t́nh thế đang căng
thẳng càng trở căng hơn khiến càng khó xử ,khó ăn khó nói với những bạn thân ,là
những người mà chúng tôi từng tin cậy lẫn nhau và thường cùng nhau đem những mẫu
chuyện hay lời nói của Quản Giáo hay Vệ binh ra bêu giễu hoặc mỉa mai để làm tṛ
cười giải trí nhằm quên đi giây phút lao động cực khổ ...th́ nay ai cũng nói
chuyện nghiêm chỉnh và " An tâm học tập " trước mặt tôi . Chuyện tôi lo nay
thành sự thật : sau ngày K.A thăm tôi ,tôi bị cô lập ...
Tôi buồn lắm ! Không c̣n giữ được nụ cười hồn nhiên như trước khiến tôi cảm giác
già thêm vài tuổi dù chỉ vài tuần sau ngày được thăm nuôi được bồi dưỡng ăn uống
no đủ ...Cảm giác nặng nề sau khi chia tay nàng ,điều mà trước tôi sợ bóng sợ
gió mà nay đă hiện nguyên h́nh là một sự thật tôi đang phải chịu đựng một cách
bất đắc dĩ ...
Từ ngày VC vào Saigon , từ ngày bị nhốt trong tù ,tôi số con rệp nên luôn gặp
nghịch cảnh lâu rồi nên cũng quen ...Nhưng lần này tôi khổ sở vô cùng mà tưởng
chừng phải làm một cái ǵ thật dứt khoát chứ không thể chịu đựng được nữa... ,tôi
nghĩ thế và tôi làm thật ...
Tôi tập tịnh khẩu không nói chuyện với ai . Ngày đi lao động tối về nằm co giữ im lặng .Lúc mới tập c̣n ngượng ngập nên thỉnh thoảng c̣n mở miệng ầm ừ qua loa khi được ai hỏi đến nhưng sau vài ngày tôi câm luôn ,không ai muốn bắt chuyện với một thằng câm nhờ đó tôi yên thân ...Trong thời gian ấy tôi tự đào bới cho mỗi lúc một sâu thêm đến tận đáy ḷng để t́m xem thằng nào là thằng quân tử , thằng nào là tiểu nhân ,thằng đại trí , thằng tiểu tốt đang lén lút khi ẩn khi hiện trú ngụ dằn vặt tôi để lôi nó ra xử lư ...Được ít lâu sau tôi không c̣n khả năng phân biệt thằng nào ra thằng nào v́ nó giống nhau như sinh đôi th́ lúc ấy chợt nhận ra gương mặt người , tiếng nói ḷai người không cần thiết trong ḥan cảnh này nữa và tôi cũng không c̣n nhẫn nai ,c̣n sức lực để giữ im lặng măi ,là tôi bắt đầu ngay dùng tiếng nói và tư cách của ḷai chó ...Khi tiếng kẻng lao động vừa vang là tôi sủa lớn ngay : :" Anh em Tập trung " và tôi lao nhanh ra cửa .. Lúc học tập các nghị quyết trên hội trường , tối về ngồi quây lại thảo luận tôi luôn là người phát biểu nhiệt t́nh hơn tất cả ...Khi ra ngoài, thấy Quản giáo vệ binh nơi đâu là tôi hướng mắt về đó và ḷng hăm hở như muốn chực lao tới cười cười giả lả ...Tóm lại, nếu con chó thấy chủ nó ở đâu ve vẩy cái đuôi và mơm hư hư mừng rỡ th́ tôi cũng muốn được như thế để có cảm giác là tự ái được vuốt ve khi quản giáo tỏ ư tươi cười hơn là sự khinh bỉ của bạn tù về một việc tôi có "thân nhân làm CM " nên cần cảnh giác.
Thời gian buồn tủi nơi trại An Dưỡng " được hơn 6 tháng cho đến gần noel khoảng
tháng 12 năm 1977 cả trại được biên chế ,chuyển một bộ phận sang trại khác . Tôi
có tên trong danh sách chuyển trại .
Tôi đến trại mới thấy ngay trên bức tường ngoài cổng có hàng chữ đúc bằng xi
măng : "Trại Giam tù binh Cộng Sản Việt Nam " c̣n nguyên vẹn . Tôi theo chân
đ̣an người im lặng lết vào " Trong trần ai ,ai dễ biết ai " đó là trại c̣n mang
tên Suối Máu (Biên Ḥa )
Vào trại cả bọn trên trăm người , ngồi tập họp ngoài sân cờ chờ
đội trưởng từ đọc tên từng người theo danh sách phân chia theo nhà . Từ nay tôi
mang địa chỉ mới tại Suối Máu là HT1248/K2/N8 ...tôi nghĩ sau này nếu trại cho
viết thư báo tin tôi chỉ báo riêng cho X.D biết mà thôi . Trong trại là từng dăy
nhà tôn lập song song với nhau chung quanh có đến ba lớp hàng rào kẽm gai rào
cao hơn đầu người và có một băi ḿn bên ngoài nơi xưa kia xây rất kiên cố để
giam tù binh CS nay dùng giam hàng binh ...Tôi vào nhà mới , gặp một niên trưởng
cũ của tôi đó là Đại Úy Long tự Long Ba bi lắc của Biệt Động Quân từ trại Bù Gia
Mập chuyển về đây trước tôi ba tháng ... Sau khi tù vào hết bên trong , cánh cửa
trại khép lại ,trên vọng gác có một anh vệ binh cạnh khẩu đại liên 72 ly nơi
cổng rào ,cho mũi súng hướng vào trại th́ cơi ḷng tôi mở ra ...
Không ǵ vui hơn gặp lại bạn cũ trong ḥan cảnh khốn khó ...Tôi được anh Long tiếp đăi niềm nở ngay ngày đầu mới đến . Tôi với anh biết nhau trong ngày Quân Lực 19 -06 -1974 vào lúc duyệt binh tại đường Trần Hưng Đạo SaiGon . Anh Long là một chiến sĩ xuất sắc của "Lam Sơn 719 " có biệt danh là Long ba bi lắc v́ anh có giọng ngân dài và rất hay .Lúc ca , cục "bi " nơi cần cổ chạy lên chạy xuống lia lịa và anh có lối nhún nhẩy lắc qua lắc lại ,nên bạn bè gọi là "ba bi lắc " chứ người anh gầy nhom . Không ngờ mới vài năm lúc gặp lại trông anh gầy hơn , gầy quá sức tưởng tượng .Anh cũng nói với tôi như thế ...Anh quê Quảng Nam ,da ngâm đen , dáng người nhỏ thó ,di chuyển nhanh như sóc và có tài kể chuyện tiếu lấm và một tay đánh cờ tướng có hạng .Anh kể nhà anh ở Ngă Tư Bảy Hiền , khu Tân Việt Quận Tân B́nh có vợ và một con trai 2 tuổi . Năm ngoái lúc c̣n tù ở Phước Long vợ dắt con lên thăm một lần duy nhất rồi thôi . Hỏi thăm , Anh trả lời không biết hiện nay vợ con lưu lạc nơi nào ,nhưng chẳng lộ vẻ buồn bă lo lắng ...Anh mở thùng gỗ đầu nằm lấy Cà Phê ra pha một ly mời tôi uống chung . Trong tù , cà phê là loại xa xỉ phẩm , bạn bè thân lắm mới mời nhau và thường pha một ly hai thằng uống chung . Tôi làm một bi thuốc lào ,máu chảy rần rần trong từng thớ thịt , người lâng lâng sung sướng ...Hớp một ngụm cà phê người tỉnh hẳn ra ,bao mệt mỏi tan hết Tôi quan sát trông anh có vẻ con nhà giàu ,nên ngạc nhiên hỏi thăm ai nuôi , anh nói em gái ...
Tại Suối Máu Trại cho thăm nuôi cứ ba tháng một lần ,và thân nhân có quyền mang số lượng thực phẩm vào nuôi thoải mái ,muốn mang bao nhiêu th́ mang trại không quy định . Ngược lại, khẩu phần ăn mỗi đầu người giảm xuống đến tệ hại vô cùng . Trại Suối Máu không phát gạo ,cũng không c̣n bột ḿ hay bo bo cho tù ăn mà chỉ phát mỗi người một kư khoai mỳ luôn một lúc ,để dành ăn trong một tuần . Khoai ḿ để hôm trước hôm sau là muốn lên chỉ xanh ăn ,nhiều người sức khoẻ đang yếu không biết ăn vào trúng độc bị ói mửa . Muốn cất giữ chỉ c̣n cách xắt lát phơi khô rồi khi nào muốn ăn lấy ra nấu chín . Ai con bà phước ,không có thân nhân thăm nuôi là coi như chết chín phần mười ...Thế mà ,anh Long có chà bông và gạo trắng mời tôi một bữa ăn nhớ đời . Anh Long kể trước đây có một anh Trung Úy Quân Dược trốn trại thoát ...Một số người nằm gần cho biết tay này khôn lắm . Anh người Huế , không có thân nhân thăm nuôi anh biết khó sống nên ngày ngày lúc đi lao động , kiếm cỏ mần chầu hoặc mắc cở nhai tươi ,nhai ngau ngáu như ḅ . Lúc th́ lấy cỏ mang về phơi khô , sao vàng tán nhuyễn nấu nước ngồi nhâm nhi ngồi uống như người ta uống cà phê ,mặt lầm ĺ không nói chuyện với ai .. Bỗng nhiên một ngày anh lên gặp quản giáo tuyên bố nếu một tháng nữa không thả anh sẽ tuyệt thực v́ trước sau anh cũng chết . Tên Quản Giáo này ḷng c̣n nhân đạo nên đưa chuyện này đề nghị anh em họp tổ xây dựng "động viên " giúp đỡ anh . Anh vẫn giữ lập trường tuyệt thực và anh làm thiệt đến ngày thứ ba th́ xỉu ,anh em xúm lại khênh lên trạm xá th́ ngay đêm đó anh cậy cứa sổ trốn thoát .
Lại cũng có anh , bỗng dưng đang lao động bị xỉu được anh em khiêng lên trạm xá . Hỏi ra anh ta mới gặp vợ đêm qua , không biết bà vợ ngoại giao với CB trại bằng cách nào mà được ngủ lại trong đêm ngoài khu thăm nuôi làm anh chồng mất sức lao động .